Original Title: THE LIBRARY OF CONGRESS DIGITAL AUDIO PRESERVATION PROTOTYPING PROJECT
Source: www.arl.org
Document Type: Report
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original report for full accuracy.

គម្រោងសាកល្បងអភិរក្សសំឡេងឌីជីថលរបស់បណ្ណាល័យសភាអាមេរិក

ចំណងជើងដើម៖ THE LIBRARY OF CONGRESS DIGITAL AUDIO PRESERVATION PROTOTYPING PROJECT

អ្នកនិពន្ធ៖ Carl Fleischhauer, Office of Strategic Initiatives, Library of Congress

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2003, Sound Savings: Preserving Audio Collections Symposium Proceedings

វិស័យសិក្សា៖ Archival Science

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខូចខាត និងភាពហួសសម័យនៃឧបករណ៍ផ្ទុកសំឡេងអាណាឡូក (Analog) ដោយរៀបចំវិធីសាស្ត្រថ្មីដើម្បីបម្លែង និងអភិរក្សកម្រងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនោះទៅជាទម្រង់ឌីជីថល។

វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ គម្រោងនេះបានវាយតម្លៃ និងកំណត់ស្តង់ដារបច្ចេកទេសយ៉ាងលម្អិតលើទម្រង់ឯកសារ គុណភាពសំឡេង និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងកញ្ចប់ព័ត៌មាន (Information Package) សម្រាប់ការរក្សាទុកក្នុងឃ្លាំង។

ការកំណត់ទម្រង់ឯកសារ (Format Selection): ជ្រើសរើស PCM, WAVE និង TIFF ជាស្តង់ដារមេ។
ការកំណត់កម្រិតគុណភាពសំឡេង (Audio Resolution Analysis): ប្រើប្រាស់កម្រិត 96 kHz និង 24-bit ។
ការរៀបចំទិន្នន័យមេតា (Metadata Management): អនុវត្តស្តង់ដារ MODS សម្រាប់ពិពណ៌នា និង METS សម្រាប់រចនាសម្ព័ន្ធ។
ការរៀបចំប្រព័ន្ធរក្សាទុក (OAIS Reference Model): បង្កើតកញ្ចប់ព័ត៌មានបណ្ណសារ (Archival Information Package) សម្រាប់ឃ្លាំងផ្ទុកឌីជីថល។

សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖

ឯកសារសំឡេងមេ (Audio Masters) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងទម្រង់ PCM WAVE ដែលមិនបង្រួមទំហំ ក្នុងកម្រិតគុណភាព 96 kHz និង 24-bit ដើម្បីផ្តល់កន្លែងទំនេរ (Headroom) គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការស្តារសំឡេងឡើងវិញនាពេលអនាគត។
ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទិន្នន័យមេតា (Metadata) ដូចជា METS និង MODS គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការធានាថាឯកសារឌីជីថលអាចរុករកឃើញ និងប្រើប្រាស់បានយូរអង្វែង ដោយមិនពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។
ការថែរក្សាឯកសារឌីជីថលក្នុងបរិស្ថានដែលគ្មានឧបករណ៍ផ្ទុករូបវន្ត (Media-less Environment) ទាមទារឱ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន (IT Infrastructure) ដ៏រឹងមាំ ដែលជាបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់បណ្ណសារដ្ឋានខ្នាតតូច។

២. ការរកឃើញសំខាន់ៗ (Key Findings)

របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីលទ្ធផលនៃគម្រោងសាកល្បងរបស់បណ្ណាល័យសភាអាមេរិក ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីការថតចម្លងតាមខ្សែអាត់ម៉ាញេទិក ទៅជាការអភិរក្សសំឡេងឌីជីថល។ ការរកឃើញសំខាន់ៗផ្តោតលើការពង្រឹងគុណភាពសំឡេង ការជ្រើសរើសទម្រង់ឯកសារស្តង់ដារ ទិន្នន័យមេតា (Metadata) និងការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធព័ត៌មានវិទ្យាដើម្បីធានានិរន្តរភាព។

ការរកឃើញ (Finding)	ព័ត៌មានលម្អិត (Detail)	ភស្តុតាង (Evidence)
ការជ្រើសរើសទម្រង់ឯកសារមេ (Master Format Selection)	គម្រោងបានជ្រើសរើសទម្រង់ឯកសារដែលមិនបង្រួមទំហំ (Uncompressed) ដូចជា PCM WAVE សម្រាប់ឯកសារសំឡេង និង TIFF សម្រាប់ឯកសាររូបភាព ដោយផ្អែកលើកត្តាធំៗដូចជា ការប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយ តម្លាភាព និងគុណភាពខ្ពស់។	ការប្រើប្រាស់ PCM WAVE ជំនួសឱ្យទម្រង់បង្រួមផ្សេងៗ គឺដើម្បីជៀសវាងការបាត់បង់ទិន្នន័យ និងធានាថាឯកសារអាចអានបានជាទូទៅនាពេលអនាគត។ MP3 និង JPEG ត្រូវបានប្រើត្រឹមជាច្បាប់ចម្លងសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ទូទៅ (Service copies) ប៉ុណ្ណោះ។
សារៈសំខាន់នៃគុណភាពសំឡេងកម្រិតខ្ពស់ (High Resolution Audio Masters)	ការថតចម្លងឯកសារសំឡេងមេក្នុងកម្រិត 96 kHz (Sampling frequency) និង 24-bit (Word length) ផ្តល់នូវទំហំទិន្នន័យបម្រុងទុក (Cushion of extra data) គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការកែច្នៃ និងស្តារសំឡេងឡើងវិញពីភាពរំខាននានានៅថ្ងៃអនាគត។	វិស្វករសំឡេងបានណែនាំឱ្យប្រើកម្រិត 96 kHz និង 24-bit ជំនួសឱ្យកម្រិត CD ធម្មតាដែលត្រឹម 44.1 kHz និង 16-bit ដើម្បីរក្សាគុណភាពដើមឱ្យបានល្អបំផុតទោះជាប្រភពដើមមានគុណភាពខ្សោយក៏ដោយ។
ភាពចាំបាច់នៃទិន្នន័យមេតា និងកញ្ចប់ព័ត៌មាន (Metadata and Information Packages)	ការគ្រប់គ្រងឯកសារឌីជីថលទាមទារឱ្យមានទិន្នន័យមេតាគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ រួមមាន៖ ទិន្នន័យពិពណ៌នា (Descriptive) ទិន្នន័យរដ្ឋបាល (Administrative) និងទិន្នន័យរចនាសម្ព័ន្ធ (Structural) ដើម្បីធានាថាឯកសារអាចអាន និងប្រើប្រាស់បានយូរអង្វែង។	គម្រោងនេះបានអនុវត្តស្តង់ដារអន្តរជាតិ MODS សម្រាប់ពិពណ៌នា និងស្តង់ដារ METS សម្រាប់ចងក្រងទិន្នន័យមេតា និងរៀបចំកញ្ចប់ព័ត៌មាន (Information Package) ស្របតាមទម្រង់ម៉ូដែល OAIS។
បញ្ហាប្រឈមនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្មានរូបវន្ត (Longevity in Media-less Environment)	ការថែរក្សាឯកសារឌីជីថលទាមទារប្រព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យ (Storage Area Network - SAN) និងប្រព័ន្ធបម្រុងទុក (Active Backup) ដែលមានទំហំធំ និងដំណើរការជាប្រចាំ។ នេះជាបញ្ហាប្រឈមផ្នែកគោលនយោបាយ និងហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់បណ្ណសារដ្ឋានខ្នាតតូច។	របាយការណ៍បញ្ជាក់ថា ការពឹងផ្អែកតែលើ CD-R ឬ DVD-R លែងជាជម្រើសសុវត្ថិភាពទៀតហើយ ការរក្សាទុកទិន្នន័យទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ IT និងម៉ាស៊ីនមេ (Servers) កម្រិតខ្ពស់។

៣. អនុសាសន៍ (Recommendations)

ផ្អែកលើការអនុវត្តល្អបំផុតរបស់បណ្ណាល័យសភាអាមេរិក ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងវិស័យបណ្ណសារ និងអភិរក្សគួរពិចារណាលើចំណុចខាងក្រោមដើម្បីធានាបាននូវការថែរក្សាឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងនិរន្តរភាព។

គោលដៅ (Target)	សកម្មភាព (Action)	អាទិភាព (Priority)
ស្ថាប័នបណ្ណសារ និងបណ្ណាល័យ (Archives and Libraries)	ជ្រើសរើសទម្រង់ឯកសារស្តង់ដារបើកទូលាយ ដូចជា WAVE (PCM) សម្រាប់សំឡេង និង TIFF សម្រាប់រូបភាព ជាឯកសារមេ (Master files) ដោយចៀសវាងដាច់ខាតនូវទម្រង់ដែលមានការបង្រួមទំហំ (Compressed formats)។	ខ្ពស់ (High)
អ្នកបច្ចេកទេសសំឡេង និងរូបភាព (Audio/Visual Technicians)	អនុវត្តការបម្លែងសំឡេង (Digitization) ក្នុងកម្រិតគុណភាពខ្ពស់បំផុត (យ៉ាងហោចណាស់ 96 kHz និង 24-bit) ដើម្បីរក្សាគុណភាពដើម និងងាយស្រួលក្នុងការទាញយក និងជួសជុលសំឡេងនាពេលអនាគត។	មធ្យម (Medium)
អ្នកគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធ (Data Managers & IT Developers)	រៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទិន្នន័យមេតា (Metadata Framework) ដោយប្រើប្រាស់ស្តង់ដារ METS និង MODS និងកសាងបណ្តាញផ្ទុកទិន្នន័យតាមគំរូស្តង់ដារ OAIS (Open Archival Information System)។	ខ្ពស់ (High)
រាជរដ្ឋាភិបាល និងម្ចាស់ជំនួយ (Government & Donors)	ផ្តល់មូលនិធិគាំទ្រក្នុងការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធព័ត៌មានវិទ្យា (IT Infrastructure) កម្រិតជាតិ ដើម្បីជួយផ្ទុក និងគ្រប់គ្រងទិន្នន័យជូនបណ្ណសារដ្ឋានតូចៗដែលខ្វះខាតថវិកា និងបច្ចេកទេសរៀបចំ Server ខ្លួនឯង។	ខ្ពស់ (High)

៤. បរិបទកម្ពុជា (Cambodia Context)

របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការជួយសង្គ្រោះឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ចម្រៀងយុគមាស កំណត់ត្រាសំឡេងអ្នករស់រានមានជីវិត និងកម្មវិធីវិទ្យុចាស់ៗ ដែលកំពុងប្រឈមមុខនឹងការរិចរិល និងខូចខាតនៅលើខ្សែអាត់កាសែត (Analog tapes)។ ការយល់ដឹងពីបច្ចេកទេសស្តង់ដារអន្តរជាតិនេះ ធានាថាការចំណាយពេលវេលាបម្លែងឯកសារទៅជាឌីជីថល នឹងទទួលបានលទ្ធផលមានគុណភាពខ្ពស់ និងរក្សាទុកបានរាប់រយឆ្នាំ។

ផលប៉ះពាល់មូលដ្ឋាន (Local Implications)៖

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ (Ministry of Culture and Fine Arts): អាចយកស្តង់ដារគុណភាពខ្ពស់នេះ (96kHz/24-bit) ទៅអនុវត្តក្នុងការថតចម្លងនិងរក្សាទុកបទចម្រៀងបុរាណ ភ្លេងប្រពៃណី និងឯកសារសំឡេងពីខ្សែអាត់កាសែតចាស់ៗ ដើម្បីអភិរក្សបេតិកភណ្ឌជាតិកុំឱ្យបាត់បង់។
មជ្ឈមណ្ឌលបុប្ផាណា និងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ (Bophana Center & Research Institutions): អាចប្រើប្រាស់គំរូទិន្នន័យមេតា METS និង MODS ក្នុងការកសាងប្រព័ន្ធកាតាឡុកឌីជីថល ដើម្បីសម្រួលដល់ការរុករកឯកសារយ៉ាងជាក់លាក់សម្រាប់សិស្សនិស្សិត ព្រមទាំងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យជាមួយបណ្ណាល័យអន្តរជាតិ។
វិស័យព័ត៌មាន និងការផ្សព្វផ្សាយ (Information and Broadcasting): ស្ថានីយវិទ្យុជាតិកម្ពុជា (RNK) និងទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា (TVK) អាចយកគំរូប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ OAIS សម្រាប់ការអភិរក្សកម្មវិធីផ្សាយ និងឯកសារថតចម្លងចាស់ៗប្រកបដោយសុវត្ថិភាពខ្ពស់លើប្រព័ន្ធ Server កណ្តាល។

ការចាប់យកបច្ចេកវិទ្យា និងស្តង់ដារអភិរក្សឌីជីថលដែលបានណែនាំក្នុងរបាយការណ៍នេះ នឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធរបស់កម្ពុជាការពារបេតិកភណ្ឌសោតទស្សន៍ (Audio-Visual Heritage) របស់ខ្លួនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងធានាថាប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិនៅរស់រវើកសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។

៥. ផែនការអនុវត្ត (Implementation Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

វាយតម្លៃស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៃឯកសារអាណាឡូក (Assess current state of analog collections): ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធត្រូវចាប់ផ្តើមធ្វើជំរឿន និងវាយតម្លៃស្ថានភាពខ្សែអាត់សំឡេងចាស់ៗនៅតាមស្ថាប័នរដ្ឋ និងអង្គការនានា ដើម្បីបែងចែកប្រភេទ និងកំណត់អាទិភាពក្នុងការបម្លែងទៅជាឌីជីថល មុនពេលឯកសារទាំងនោះខូចខាតទាំងស្រុង។
កំណត់ស្តង់ដារបច្ចេកទេសថ្នាក់ជាតិ (Define national technical guidelines): រៀបចំ និងអនុម័តសៀវភៅគោលការណ៍ណែនាំ (Guidelines) ដោយប្រើប្រាស់ស្តង់ដារ (96kHz/24-bit PCM WAVE) និងទម្រង់ទិន្នន័យមេតា (METS/MODS) សម្រាប់ស្ថាប័នបណ្ណសារកម្ពុជាទាំងអស់អនុវត្តតាម។
បំពាក់ឧបករណ៍ និងបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស (Procure equipment and train technical staff): វិនិយោគលើឧបករណ៍បម្លែងពីអាណាឡូកទៅឌីជីថល (Analog-to-Digital converters) កម្រិតអាជីព (Professional-grade) និងផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលដល់បុគ្គលិកពីរបៀបសម្អាតខ្សែអាត់ ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ និងការបញ្ចូលទិន្នន័យមេតា។
អភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យ (Develop IT infrastructure and repository): កសាងប្រព័ន្ធមជ្ឈមណ្ឌលផ្ទុកទិន្នន័យកណ្តាល ឬឃ្លាំងផ្ទុកទិន្នន័យ (Repository) ដោយផ្អែកលើស្តង់ដារ OAIS ដែលមានម៉ាស៊ីនមេកម្រិតខ្ពស់ និងមានប្រព័ន្ធបម្រុងទុក (Backup Systems) ដោយស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីទប់ស្កាត់ការបាត់បង់ទិន្នន័យ។
បង្កើតបណ្តាញសហការ និងយន្តការចែករំលែក (Establish a collaborative network): បង្កើតយន្តការសហការរវាងស្ថាប័នជាតិធំៗ និងបណ្ណសារដ្ឋាន ឬបណ្ណាល័យតូចៗ ដើម្បីចែករំលែកធនធានម៉ាស៊ីនមេ (Servers) និងចំណេះដឹងបច្ចេកទេស ដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ IT រួមគ្នា។

៦. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Generation loss	គឺជាការបាត់បង់គុណភាពនៃសំឡេង ឬរូបភាព នៅពេលដែលគេថតចម្លងឯកសារពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយទៀត (ឧទាហរណ៍ ពីខ្សែអាត់អាណាឡូកទៅខ្សែអាត់អាណាឡូក) ដែលធ្វើឱ្យច្បាប់ចម្លងថ្មីមានគុណភាពអន់ជាងច្បាប់ដើម។	ដូចជាការថតចម្លងឯកសារតាមម៉ាស៊ីនកូពីត្រួតគ្នាច្រើនដង ដែលធ្វើឱ្យអក្សរនៅលើក្រដាសចុងក្រោយកាន់តែព្រិលមើលមិនច្បាស់។
Pulse code modulated (PCM) sampling	ជាបច្ចេកទេសបំប្លែងរលកសំឡេងអាណាឡូកទៅជាទិន្នន័យឌីជីថល ដោយមិនមានការបង្រួមទំហំ (Uncompressed) ដែលជួយរក្សាគុណភាពសំឡេងដើមបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ និងជាទម្រង់ស្តង់ដារសម្រាប់ការអភិរក្សរយៈពេលយូរ។	ដូចជាការវាស់កម្ពស់រលកទឹកក្នុងបឹងរៀងរាល់មួយភាគតូចនៃវិនាទីម្តង ដើម្បីគូររូបរាងរលកនោះឡើងវិញនៅលើក្រដាសដោយមិនឱ្យបាត់ព័ត៌មានលម្អិតណាមួយឡើយ។
Bit depth	ជួនកាលហៅថា 'Word length' គឺជាកម្រិតនៃភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការចាប់យកទំហំសំឡេង (Amplitude) ក្នុងមួយគំរូ (Sample)។ កម្រិត Bit depth កាន់តែខ្ពស់ (ឧ. 24-bit) ផ្តល់នូវជួរថាមវន្ត (Dynamic range) កាន់តែធំ និងអនុញ្ញាតឱ្យមានទំហំបម្រុងសម្រាប់កែសម្រួលសំឡេងនៅពេលក្រោយ។	ដូចជាការប្រើប្រាស់ប្រអប់ពណ៌ដែលមានពណ៌រាប់លានប្រភេទ ដើម្បីគូររូបភាពឱ្យបានច្បាស់ត្រឹមត្រូវ បើប្រៀបធៀបនឹងការប្រើប្រអប់ពណ៌ដែលមានត្រឹមតែ ៨ ពណ៌ធម្មតា។
Sampling frequency	គឺជាចំនួនដងដែលប្រព័ន្ធឌីជីថលធ្វើការចាប់យកគំរូនៃរលកសំឡេងក្នុងមួយវិនាទី (គិតជា kHz ឬវដ្តក្នុងមួយវិនាទី)។ ល្បឿនកាន់តែលឿន (ឧ. 96 kHz) ជួយឱ្យការកត់ត្រាសំឡេងអាចចាប់យកប្រេកង់កម្រិតខ្ពស់បានកាន់តែល្អប្រសើរ។	ដូចជាការថតរូបភាពបន្តបន្ទាប់គ្នាជាច្រើនសន្លឹកក្នុងមួយវិនាទី ដើម្បីយកមកផ្គុំបង្កើតជាវីដេអូដែលរលូន មិនរអាក់រអួល។
Open Archival Information System (OAIS)	ជាគំរូស្តង់ដារអន្តរជាតិ (ISO standard) សម្រាប់រៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងថែរក្សាឯកសារឌីជីថលរយៈពេលយូរ ដែលបែងចែកទិន្នន័យជាកញ្ចប់ព័ត៌មាន ដូចជាកញ្ចប់ទទួល (Submission) កញ្ចប់រក្សាទុក (Archival) និងកញ្ចប់ចែកចាយ (Dissemination)។	ដូចជាប្លង់ស្ថាបត្យកម្មនៃឃ្លាំងបណ្ណាល័យដ៏ធំមួយ ដែលប្រាប់ពីរបៀបទទួលសៀវភៅ របៀបរក្សាទុកសៀវភៅកុំឱ្យខូច និងរបៀបយកសៀវភៅទៅឱ្យអ្នកអាន។
Metadata Encoding and Transmission Standard (METS)	ជាស្តង់ដារកូដ XML សម្រាប់ចងក្រងទិន្នន័យមេតា (Metadata) គ្រប់ប្រភេទ (ទិន្នន័យពិពណ៌នា ទិន្នន័យរដ្ឋបាល និងទិន្នន័យរចនាសម្ព័ន្ធ) បញ្ចូលគ្នាទៅក្នុងកញ្ចប់ឯកសារឌីជីថលតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យរវាងប្រព័ន្ធផ្សេងៗ។	ដូចជាសំបកកញ្ចប់បញ្ញើអីវ៉ាន់ ដែលមានបិទស្លាកបញ្ជាក់យ៉ាងលម្អិតអំពីឈ្មោះអ្នកផ្ញើ អ្នកទទួល និងបញ្ជីរាយនាមរបស់របរដែលនៅខាងក្នុងកញ្ចប់នោះ។
Information package	ជាបណ្តុំនៃទិន្នន័យឌីជីថល ដែលរួមបញ្ចូលទាំងឯកសារមេ (ដូចជាឯកសារសំឡេង ឬរូបភាព) និងទិន្នន័យមេតា (Metadata) ដែលពន្យល់ពីឯកសារនោះ ដើម្បីធានាថាវាអាចរុករកឃើញ អាន និងប្រើប្រាស់បាននាពេលអនាគតទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាផ្លាស់ប្តូរក៏ដោយ។	ដូចជាប្រអប់ផ្ទុកឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ ដែលមានទាំងឧបករណ៍ផ្ទាល់ និងសៀវភៅណែនាំពីរបៀបប្រើប្រាស់ និងប្រវត្តិរបស់ឧបករណ៍នោះនៅក្នុងប្រអប់តែមួយ។

៧. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ការការពារបេតិកភណ្ឌឯកសាររបស់យើង
Safeguarding our documentary heritage

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖