បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតសុវត្ថិភាពបណ្តាញនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យទូទៅកម្រិតខេត្ត (មន្ទីរពេទ្យ Tay Ninh) ដែលកំពុងប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងតាមអ៊ីនធឺណិតកាន់តែខ្លាំង ដោយសារការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធឌីជីថល និងសេវាថែទាំសុខភាពពីចម្ងាយក្នុងអំឡុងពេលជំងឺរាតត្បាត COVID-19។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានធ្វើការវាយតម្លៃជាក់ស្តែងលើរចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញរបស់មន្ទីរពេទ្យ និងបានអនុវត្តប្រព័ន្ធរកឃើញការឈ្លានពានច្រើនស្រទាប់ (Intrusion Detection System - IDS) ដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធីកូដប្រភពបើកចំហដើម្បីត្រួតពិនិត្យ រកឃើញ និងផ្តល់ការព្រមានអំពីការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Single IDS Architecture ស្ថាបត្យកម្មប្រព័ន្ធ IDS ទោល (Single IDS) |
ងាយស្រួលក្នុងការដំឡើង កំណត់រចនាសម្ព័ន្ធ និងគ្រប់គ្រង។ ស័ក្តិសមសម្រាប់បណ្តាញតូចៗដែលមានចរាចរណ៍ទិន្នន័យតិច និងកម្រិតហានិភ័យទាប។ | មិនអាចត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍ខាងក្នុង (Internal traffic) បានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនោះទេ ហើយប្រព័ន្ធទាំងមូលនឹងងាយបរាជ័យប្រសិនបើឧបករណ៍នេះរងការវាយប្រហារ (Single point of failure)។ | មិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរារាំង ឬចាប់យកការវាយប្រហារដែលកើតចេញពីកុំព្យូទ័រខាងក្នុងបណ្តាញ (Internal attacks) ឡើយ។ |
| Multi-layered Distributed IDS (Snort + pfSense + Splunk) ប្រព័ន្ធ IDS ច្រើនស្រទាប់កូដប្រភពបើកចំហ (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
អាចត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍ទិន្នន័យបានយ៉ាងល្អិតល្អន់តាមតំបន់នីមួយៗ (DMZ, LAN, Remote)។ ផ្តល់ការព្រមានទាន់ពេលវេលាតាមរយៈ Email និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការលួចចូលប្រព័ន្ធ។ | ទាមទារការកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធស្មុគស្មាញ និងធនធានម៉ាស៊ីនមេ (Server resources) បន្ថែមដើម្បីដំណើរការសេនស័រច្រើន និងគ្រប់គ្រងកំណត់ហេតុ (Log management) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ប្រព័ន្ធបានរកឃើញ និងទប់ស្កាត់ការវាយប្រហារដោយជោគជ័យលើគ្រប់សេណារីយ៉ូដែលបានក្លែងធ្វើ (DoS, SSH, XSS) ទាំងពីបណ្តាញខាងក្រៅ និងខាងក្នុង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការដាក់ពង្រាយប្រព័ន្ធនេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើកម្មវិធីកូដប្រភពបើកចំហ (Open-source) ដែលជួយសន្សំសំចៃថវិកាបានយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្នែករឹងកម្រិតមធ្យម និងចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេស។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយផ្អែកលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញរបស់មន្ទីរពេទ្យទូទៅខេត្ត Tay Ninh ប្រទេសវៀតណាម និងធ្វើការវាយតម្លៃលើបរិស្ថានម៉ាស៊ីននិម្មិត (Virtual Environment) ជំនួសឱ្យបណ្តាញពិតទាំងស្រុង។ ទោះបីជាវាមិនមែនជាការដាក់ពង្រាយលើប្រព័ន្ធពិត ១០០% ក៏ដោយ ក៏គំរូនៃរចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញមន្ទីរពេទ្យនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងមន្ទីរពេទ្យកម្រិតខេត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យវាមានតម្លៃខ្ពស់ក្នុងការយកមកសិក្សាអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកូដប្រភពបើកចំហនេះ គឺស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ស្ថាប័ននានានៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានកញ្ចប់ថវិកាមានកំណត់ ប៉ុន្តែត្រូវការប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពបណ្តាញដែលអាចពឹងផ្អែកបាន។
ជារួម ដំណោះស្រាយប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យបណ្តាញកូដប្រភពបើកចំហនេះ ផ្តល់នូវតុល្យភាពដ៏ល្អប្រសើររវាងការចំណាយទាប និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ដែលជាជំហានដ៏ចាំបាច់មួយសម្រាប់ស្ថាប័នកម្ពុជាក្នុងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប្រព័ន្ធការពារទិន្នន័យរបស់ខ្លួន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intrusion Detection System (IDS) | ជាប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ និងវិភាគចរាចរណ៍បណ្តាញដើម្បីស្វែងរកសកម្មភាពគួរឱ្យសង្ស័យ ហានិភ័យ ឬការវាយប្រហារ ហើយផ្តល់ការព្រមាន (Alert) ដល់អ្នកគ្រប់គ្រងបណ្តាញ។ | ដូចជាកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពរួមជាមួយអ្នកយាមដែលចាំឃ្លាំមើល និងស្រែកប្រាប់ភ្លាមៗនៅពេលមានចោរលួចចូលក្នុងអគារ។ |
| Intrusion Prevention System (IPS) | ជាប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពបណ្តាញដែលមិនត្រឹមតែអាចរកឃើញការវាយប្រហារដូច IDS ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានសមត្ថភាពទប់ស្កាត់ និងកាត់ផ្តាច់សកម្មភាពគ្រោះថ្នាក់ទាំងនោះដោយស្វ័យប្រវត្តិភ្លាមៗ។ | ដូចជាសន្តិសុខដែលមានសិទ្ធិចាប់ និងបណ្តេញជនសង្ស័យចេញពីអគារភ្លាមៗ មិនត្រឹមតែឈរមើល និងស្រែកប្រាប់នោះទេ។ |
| Demilitarized Zone (DMZ) | ជាតំបន់បណ្តាញកម្រិតមធ្យមដែលបំបែកបណ្តាញខាងក្នុង (LAN) ដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ ពីបណ្តាញខាងក្រៅ (Internet) ដែលគ្មានសុវត្ថិភាព ដោយអនុញ្ញាតឱ្យសាធារណជនចូលប្រើប្រាស់ត្រឹមតែម៉ាស៊ីនមេ (Servers) មួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាបន្ទប់ទទួលភ្ញៀវនៅខាងមុខក្រុមហ៊ុន ដែលភ្ញៀវអាចចូលមកបាន ប៉ុន្តែពួកគេមិនអាចចូលទៅកាន់បន្ទប់ធ្វើការផ្ទៃក្នុងរបស់បុគ្គលិកបានឡើយ។ |
| Denial of Service (DoS) | ជាទម្រង់នៃការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិតដែលព្យាយាមធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនមេ ឬបណ្តាញគាំង ដោយបញ្ជូនសំណើ (Requests) និងទិន្នន័យច្រើនលើសលប់រហូតដល់ប្រព័ន្ធមិនអាចដំណើរការបានសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ស្របច្បាប់។ | ដូចជាការបញ្ជូនមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ឱ្យទៅឈរតម្រង់ជួរមុខហាងក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរារាំងអតិថិជនពិតប្រាកដមិនអាចចូលទិញអីវ៉ាន់បាន។ |
| Cross-Site Scripting (XSS) | ជាប្រភេទនៃការវាយប្រហារដោយការបញ្ចូលកូដមេរោគ (Malicious scripts) ទៅក្នុងគេហទំព័រដែលមនុស្សទូទៅអាចចូលប្រើប្រាស់ ដើម្បីលួចយកព័ត៌មាន ឬគ្រប់គ្រងគណនីរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតដែលចូលមកកាន់គេហទំព័រនោះ។ | ដូចជាការលួចបិទក្រដាសប្រកាសក្លែងក្លាយនៅលើក្តារព័ត៌មានផ្លូវការរបស់សាលា ដើម្បីបោកប្រាស់សិស្សផ្សេងទៀតឱ្យធ្វើតាម។ |
| Snort Rules | ជាសំណុំនៃលក្ខខណ្ឌ និងលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ (Signatures) ដែលប្រព័ន្ធ Snort ប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រៀបធៀបជាមួយនឹងកញ្ចប់ទិន្នន័យ (Packets) នីមួយៗក្នុងការសម្រេចចិត្តថាវាជាចរាចរណ៍ធម្មតា ឬជាការវាយប្រហារ។ | ដូចជាសៀវភៅបញ្ជីវ័យមុខសញ្ញាចោរ ដែលប៉ូលីសប្រើសម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយមនុស្សដែលដើរឆ្លងកាត់ដើម្បីចាប់ខ្លួន។ |
| Packet Decoder | ជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធទប់ស្កាត់ការឈ្លានពាន ដែលមានតួនាទីចាប់យក និងបំប្លែងកញ្ចប់ទិន្នន័យឆៅ (Raw packets) ដែលធ្វើដំណើរលើបណ្តាញ ឱ្យទៅជាទម្រង់ដែលអាចអាន និងវិភាគបន្តបាន។ | ដូចជាអ្នកបកប្រែភាសាដែលស្តាប់សារកូដសម្ងាត់សញ្ញាម៉ក (Morse Code) ហើយបកប្រែវាជាអក្សរធម្មតាដើម្បីឱ្យអ្នកស៊ើបអង្កេតអាចអានយល់បាន។ |
| Log Files | ជាកំណត់ត្រាប្រព័ន្ធដែលកត់ត្រារាល់សកម្មភាព ដំណើរការ និងព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើងនៅលើម៉ាស៊ីនមេ ឬឧបករណ៍បណ្តាញ ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងការតាមដាន វិភាគ និងស្វែងរកមូលហេតុនៅពេលមានបញ្ហា។ | ដូចជាសៀវភៅកំណត់ហេតុរបស់សន្តិសុខ ដែលកត់ត្រាឈ្មោះ និងម៉ោងចេញចូលរបស់មនុស្សគ្រប់គ្នាប្រចាំថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
