បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស៊ើបអង្កេតពីផលប៉ះពាល់នៃភាពតក់ស្លុតដោយសារជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ទៅលើសូចនាករប្រាក់ចំណេញសំខាន់ៗចំនួនបួន (GPM, NPM, ROA, ROE) របស់ក្រុមហ៊ុនក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រមូលទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុប្រចាំត្រីមាសពីក្រុមហ៊ុនចំនួន ១១ (ស្មើនឹង ១៦៥ សង្កេត) ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៩ ដល់ ២០២២ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ថិតិមិនប៉ារ៉ាម៉ែត្រដើម្បីវិភាគទិន្នន័យឆ្លងកាត់៤ដំណាក់កាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Spearman Correlation ការវិភាគសហសម្ព័ន្ធស្ពៀរមែន (Spearman Correlation Test) |
ស័ក្តិសមសម្រាប់សំណុំទិន្នន័យដែលមិនមានរបាយធម្មតា (Non-normal distribution) និងអាចវាស់ស្ទង់កម្លាំងនិងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ។ | ត្រឹមតែអាចបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ ប៉ុន្តែមិនអាចបញ្ជាក់ពីភាពជាហេតុនិងផល (Causality) នោះទេ។ | បានរកឃើញទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានកម្រិតទាប (p < 0.05) រវាងដំណាក់កាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩ និងសូចនាករប្រាក់ចំណេញ (GPM, NPM, ROA, ROE) ដែលបង្ហាញថាប្រាក់ចំណេញមានការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ |
| Kruskal-Wallis Test ការធ្វើតេស្ត Kruskal-Wallis (Kruskal-Wallis Test) |
ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមិនប៉ារ៉ាម៉ែត្រដ៏ល្អសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមលើសពីពីរនៅពេលដែលទិន្នន័យមិនគោរពតាមរបាយធម្មតា។ | បង្ហាញត្រឹមតែថាមានភាពខុសគ្នារវាងក្រុម ប៉ុន្តែមិនបានបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថាក្រុមណាខ្លះដែលខុសគ្នាទេ លុះត្រាតែមានការធ្វើតេស្តបន្ត (Pairwise comparison)។ | បានបញ្ជាក់ថាមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់ (p ≤ 0.002) នៃសូចនាករហិរញ្ញវត្ថុទាំងអស់ ឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលទាំង៤នៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។ |
| Theil Regression ការវិភាគតំរែតំរង់ Theil (Theil Regression Method) |
ជាវិធីសាស្ត្រប៉ាន់ស្មានតំរែតំរង់មិនប៉ារ៉ាម៉ែត្រដែលរឹងមាំ និងមិនងាយទទួលរងឥទ្ធិពលពីទិន្នន័យខុសប្រក្រតី (Outliers)។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការគណនាសម្រាប់សំណុំទិន្នន័យធំៗ ហើយមិនសូវពេញនិយមដូចការវិភាគ OLS ធម្មតា។ | បានបង្ហាញពីការកើនឡើងប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៃមេដ្យាន (Median Slope) របស់សូចនាករប្រាក់ចំណេញទាំងអស់ ឆ្ពោះទៅរកដំណាក់កាលក្រោយកូវីដ-១៩។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីចំណាយលើធនធាននោះទេ ប៉ុន្តែការវិភាគទាមទារទិន្នន័យទីផ្សារនិងកម្មវិធីស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើក្រុមហ៊ុនកសិកម្មធំៗចំនួន១១ ដែលបានចុះបញ្ជីនៅលើទីផ្សារមូលបត្រឥណ្ឌូនេស៊ី (IDX) ដោយមិនបានរាប់បញ្ចូលកសិករខ្នាតតូច និងសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យមឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងខ្ពស់ ដោយសារវិស័យកសិកម្មកម្ពុជាពឹងផ្អែកខ្លាំងលើកសិករខ្នាតតូចនិងសហគ្រាសក្រៅប្រព័ន្ធ ដែលអាចប្រឈមមុខនឹងផលប៉ះពាល់ពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរខុសពីក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មធំៗ។
ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចមានទំហំខុសគ្នាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រក្នុងការតាមដានសុខភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងមេរៀនពីការសម្របខ្លួននេះអាចជាប្រយោជន៍សម្រាប់កម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់សូចនាករហិរញ្ញវត្ថុដើម្បីតាមដានភាពធន់ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់សម្រាប់ពង្រឹងខ្សែច្រវាក់តម្លៃនិងភាពប្រកួតប្រជែងរបស់វិស័យកសិកម្មកម្ពុជានាពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gross Profit Margin (GPM) (ប្រាក់ចំណេញដុល) | សូចនាករហិរញ្ញវត្ថុដែលវាស់ស្ទង់ភាគរយនៃប្រាក់ចំណេញដែលទទួលបានពីការលក់បន្ទាប់ពីដកថ្លៃដើមផលិតដោយផ្ទាល់ (Cost of Goods Sold)។ វាបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងថ្លៃដើមធៀបនឹងប្រាក់ចំណូល។ | ដូចជាការលក់នំមួយតម្លៃ ១០០០រៀល ដែលចំណាយថ្លៃម្សៅនិងស្ករអស់ ៦០០រៀល នោះប្រាក់ចំណេញដុលគឺ ៤០០រៀល (ស្មើនឹង ៤០%)។ |
| Net Profit Margin (NPM) (ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ) | ជាអត្រាភាគរយនៃប្រាក់ចំណូលសរុបដែលនៅសល់ជាប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ បន្ទាប់ពីដកការចំណាយទាំងអស់ចេញ (រួមទាំងពន្ធ ការប្រាក់ និងការចំណាយប្រតិបត្តិការផ្សេងៗ)។ | ដូចជាលុយដែលសល់ក្នុងហោប៉ៅរបស់អ្នកពិតប្រាកដ បន្ទាប់ពីទូទាត់ថ្លៃទំនិញ ថ្លៃទឹកភ្លើង ថ្លៃឈ្នួលបុគ្គលិក និងពន្ធរួចរាល់។ |
| Return on Assets (ROA) (អត្រាចំណេញលើទ្រព្យសកម្ម) | រង្វាស់ហិរញ្ញវត្ថុដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំក្រុមហ៊ុនក្នុងការប្រើប្រាស់ទ្រព្យសកម្មសរុបរបស់ខ្លួន (ដូចជា ដី ម៉ាស៊ីន អគារ សាច់ប្រាក់) ដើម្បីបង្កើតប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើកសិករម្នាក់អាចទាញយកផលចំណេញបានប៉ុន្មានពីការប្រើប្រាស់ត្រាក់ទ័រនិងដីស្រែដែលគាត់មាននៅក្នុងដៃ។ |
| Return on Equity (ROE) (អត្រាចំណេញលើមូលធន) | សូចនាករដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ក្រុមហ៊ុនក្នុងការបង្កើតប្រាក់ចំណេញសុទ្ធធៀបទៅនឹងទុនដែលម្ចាស់ភាគហ៊ុនបានវិនិយោគ។ វាវាស់ស្ទង់ពីផលចំណេញដែលម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនទទួលបានពីការបោះទុនរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើអ្នកទទួលបានប្រាក់ចំណេញប៉ុន្មានភាគរយត្រឡប់មកវិញ ពីប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួនសុទ្ធសាធដែលអ្នកបានបោះទុនរកស៊ី។ |
| Agency Theory (ទ្រឹស្តីភ្នាក់ងារ) | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីទំនាក់ទំនង និងទំនាស់ផលប្រយោជន៍រវាងម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន (Principal) និងអ្នកគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុន (Agent) ពីព្រោះអ្នកគ្រប់គ្រងអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តដែលផ្តល់ប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ជាជាងប្រយោជន៍ម្ចាស់ភាគហ៊ុនទាំងស្រុង។ | ដូចជាម្ចាស់ចម្ការជួលមេការឱ្យមើលការខុសត្រូវ មេការអាចនឹងមិនសូវខំប្រឹងធ្វើការដូចម្ចាស់ផ្ទាល់ ឬលួចលាក់លក់ផលដំណាំខ្លះដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង។ |
| Signaling Theory (ទ្រឹស្តីសញ្ញា) | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលភាគីម្ខាងដែលមានព័ត៌មានច្រើនជាង (ឧ. អ្នកគ្រប់គ្រង) បញ្ជូនព័ត៌មានឬសញ្ញាវិជ្ជមានទៅកាន់ភាគីម្ខាងទៀត (ឧ. អ្នកវិនិយោគ) ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពមិនស្មើគ្នានៃព័ត៌មាន និងកសាងទំនុកចិត្ត។ | ដូចជាអ្នកលក់ផ្លែឈើបិទផ្លាក "ដាំដោយសរីរាង្គ ១០០%" ដើម្បីប្រាប់អ្នកទិញថាផលិតផលខ្លួនមានគុណភាពខ្ពស់និងគួរឱ្យទុកចិត្ត។ |
| Spearman Correlation (សហសម្ព័ន្ធស្ពៀរមែន) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមិនប៉ារ៉ាម៉ែត្រប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្លាំង និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ ដែលមិនទាមទារឱ្យទិន្នន័យមានរបាយធម្មតា (Normal Distribution) នោះទេ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបចំណាត់ថ្នាក់សិស្សក្នុងថ្នាក់លើមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យា និងរូបវិទ្យា ដើម្បីមើលថាតើសិស្សដែលពូកែគណិត ក៏ពូកែរូបវិទ្យាដែរឬទេ។ |
| Kruskal-Wallis Test (ការធ្វើតេស្ត Kruskal-Wallis) | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តស្ថិតិមិនប៉ារ៉ាម៉ែត្រដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមនៃក្រុមឯករាជ្យលើសពីពីរ ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមទាំងនោះមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ឬទេ (ជំនួសឲ្យ ANOVA នៅពេលទិន្នន័យមិនមានរបាយធម្មតា)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្ស៣ថ្នាក់ផ្សេងគ្នា ដើម្បីចង់ដឹងថាថ្នាក់ណាពូកែជាងគេ ដោយប្រើការរៀបចំណាត់ថ្នាក់ពិន្ទុជំនួសការបូកចែកមធ្យមភាគ។ |
| Theil Regression (តំរែតំរង់ Theil) | វិធីសាស្ត្រប៉ាន់ស្មានបន្ទាត់តំរែតំរង់ (Regression line) ដោយផ្អែកលើតម្លៃមេដ្យាននៃជម្រាល (Median Slope) ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលមិនសូវរងឥទ្ធិពលពីទិន្នន័យដែលមានតម្លៃខុសប្រក្រតីខ្លាំង (Outliers) ។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់តំណាងនិន្នាការតម្លៃដីក្នុងតំបន់មួយ ដោយផ្អែកលើតម្លៃដីកណ្តាលៗជារួម ហើយមិនខ្វល់ពីដីមួយកន្លែងដែលថ្លៃកប់ពពកខុសគេនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
