បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការយល់ដឹងអំពីអាកប្បកិរិយារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ និងកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ចេតនាក្នុងការទិញផលិតផលកសិកម្មស្រស់តាមរយៈប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកនៅទីក្រុងហ្សាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ក្នុងបរិបទក្រោយជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការស្ទង់មតិអនឡាញ និងវិភាគទំនាក់ទំនងរចនាសម្ព័ន្ធរវាងអថេរផ្សេងៗដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីនៃអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Structural Equation Modeling (SEM-PLS) ការវិភាគគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធដោយប្រើ Partial Least Squares |
អាចវិភាគទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងមិនតម្រូវឱ្យទិន្នន័យមានការចែកចាយបែបធម្មតា (Normal Distribution) នោះទេ។ វាស័ក្តិសមសម្រាប់ការសិក្សាដែលមានទំហំគំរូតូចទៅមធ្យម។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើទិន្នន័យស្ទង់មតិដែលរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reported) ដែលអាចមានភាពលម្អៀង និងសន្មតថាទំនាក់ទំនងរវាងអថេរគឺជាបន្ទាត់ត្រង់។ | បានបញ្ជាក់ពីសុពលភាពនៃគំរូ (GoF = 0.685) និងបង្ហាញថាភាពងាយស្រួលនិងការសន្សំពេលវេលាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតទៅលើចេតនាទិញ (p-value < 0.01)។ |
| Descriptive Analysis ការវិភាគស្ថិតិបែបពណ៌នា |
ផ្តល់នូវរូបភាពច្បាស់លាស់និងងាយយល់អំពីលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្ររបស់អ្នកចូលរួម និងចំណង់ចំណូលចិត្តទូទៅ (ឧ. វេទិកាដែលពេញនិយម)។ វាមានភាពងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត និងបកស្រាយ។ | មិនអាចស្វែងរកទំនាក់ទំនងភាពជាហេតុនិងផល (Causal relationships) ឬទស្សន៍ទាយពីអាកប្បកិរិយានាពេលអនាគតបានទេ។ | បានរកឃើញថាអ្នកឆ្លើយសំណួរភាគច្រើនជាស្ត្រី (៦០%) ហើយវេទិកាអនឡាញដែលពេញនិយមបំផុតគឺ Shopee (១១៤ នាក់), SayurBox (៩៧ នាក់) និង Tokopedia (៨៨ នាក់)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានកុំព្យូទ័រខ្នាតធំនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវកម្មវិធីស្ថិតិ និងទិន្នន័យពីការស្ទង់មតិជាក់ស្តែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងហ្សាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើអ្នកទិញទំនិញអនឡាញចំនួន ២០០ នាក់ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូដោយតៗគ្នា (Snowball Sampling) ក្នុងអំឡុងពេលជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។ ទិន្នន័យភាគច្រើនបានមកពីស្ត្រី (៦០%) អ្នកដែលមានការអប់រំកម្រិតបរិញ្ញាបត្រ (៧៣%) និងមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមទៅខ្ពស់។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះអាកប្បកិរិយារបស់អ្នកប្រើប្រាស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញអាចមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការអនុវត្តនៅតំបន់ជនបទដែលមានកម្រិតអក្ខរកម្មឌីជីថលនិងប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនខុសគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកផ្នែកកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងយ៉ាងច្បាស់ពីកត្តាសន្សំពេលវេលា ភាពងាយស្រួល និងឥទ្ធិពលពីសង្គម នឹងជួយឱ្យអាជីវកម្មកសិកម្មនៅកម្ពុជាអាចរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារអនឡាញបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងឆ្លើយតបត្រូវនឹងតម្រូវការអតិថិជន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Structural Equation Modeling (SEM) (ការវិភាគគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលរួមបញ្ចូលការវិភាគកត្តា (Factor Analysis) និងតម្រែតម្រង់ពហុគុណ (Multiple Regression) ដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងអថេរដែលយើងអាចវាស់វែងបាន និងអថេរដែលយើងមិនអាចវាស់វែងបានដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់តម្រុយតូចៗជាច្រើន (ឧទាហរណ៍ ចម្លើយពីកម្រងសំណួរ) ដើម្បីទាយដឹងពីអ្វីមួយដែលយើងមើលមិនឃើញផ្ទាល់ (ដូចជា ការពេញចិត្ត ឬចេតនាទិញ)។ |
| Theory of Planned Behavior (TPB) (ទ្រឹស្តីនៃអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក) | ទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ថា អាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវបានកំណត់ដោយចេតនារបស់ពួកគេ ហើយចេតនានោះត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយកត្តាបីគឺ៖ អាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ខ្លួន បទដ្ឋានសង្គម និងការយល់ឃើញពីសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងសកម្មភាពនោះ។ | ដូចជារូបមន្តទស្សន៍ទាយថាអ្នកនឹងធ្វើអ្វីមួយឬអត់ ដោយផ្អែកលើចំណូលចិត្តរបស់អ្នក អ្វីដែលអ្នកដទៃគិត និងភាពងាយស្រួលដែលអ្នកអាចធ្វើវាបាន។ |
| Subjective Norms (បទដ្ឋានសង្គម ឬឥទ្ធិពលពីអ្នកជុំវិញខ្លួន) | ការយល់ឃើញរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗអំពីសម្ពាធសង្គម ឬឥទ្ធិពលពីមនុស្សជុំវិញខ្លួន (ដូចជា គ្រួសារ មិត្តភក្តិ ឬសង្គម) ក្នុងការសម្រេចចិត្តថាតើគួរធ្វើ ឬមិនគួរធ្វើសកម្មភាពណាមួយ។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញទូរស័ព្ទម៉ាកមួយដោយសារតែឃើញមិត្តភក្តិ ឬសមាជិកគ្រួសារភាគច្រើនកំពុងប្រើប្រាស់វា។ |
| Snowball Sampling (ការជ្រើសរើសគំរូតាមបែបបន្តបន្ទាប់ ឬ Snowball) | វិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវស្វែងរកអ្នកចូលរួមដំបូង រួចពឹងពាក់ពួកគេឱ្យជួយណែនាំ ឬបញ្ជូនកម្រងសំណួរទៅកាន់អ្នកផ្សេងទៀតដែលពួកគេស្គាល់ ហើយមានលក្ខណៈសម្បត្តិស្របតាមការសិក្សា។ | ដូចជាការរមៀលដុំព្រិលទឹកកកដែលកាន់តែរមៀលកាន់តែធំ ពោលគឺសួរមនុស្សម្នាក់ឱ្យណែនាំមិត្តភក្តិពីរនាក់ ហើយពីរនាក់នោះណែនាំបន្តទៅបួននាក់ទៀត។ |
| Perceived Behavioral Control (ការយល់ឃើញពីការគ្រប់គ្រងអាកប្បកិរិយា) | ជំនឿរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗអំពីភាពងាយស្រួល ឬការលំបាកក្នុងការអនុវត្តអាកប្បកិរិយាណាមួយ ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍កន្លងមក និងឧបសគ្គដែលគេរំពឹងទុក។ | ដូចជាការដែលអ្នកគិតថាខ្លួនឯងមានលទ្ធភាព និងចេះប្រើប្រាស់កម្មវិធីទូរស័ព្ទដើម្បីកុម្ម៉ង់បន្លែស្រស់បានដោយងាយស្រួល ទោះបីមិនធ្លាប់ធ្វើពីមុនមកក៏ដោយ។ |
| Purchasing Intention (ចេតនាក្នុងការទិញ) | កម្រិតនៃឆន្ទៈ ឬបំណងប្រាថ្នារបស់អតិថិជនក្នុងការទិញផលិតផល ឬសេវាកម្មណាមួយនាពេលអនាគត បន្ទាប់ពីពួកគេបានវាយតម្លៃលើលក្ខណៈសម្បត្តិ និងព័ត៌មានរបស់ផលិតផលនោះ។ | ដូចជាពេលដែលអ្នកដាក់ទំនិញចូលក្នុងកន្ត្រកអនឡាញ (Add to Cart) ហើយកំពុងគិតយ៉ាងមុតមាំថានឹងចុចបង់ប្រាក់នៅថ្ងៃស្អែក។ |
| Average Variance Extracted (AVE) (មធ្យមភាគនៃបំរែបំរួលដែលបានទាញយក) | រង្វាស់នៅក្នុងស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃសុពលភាពនៃកត្តា (Convergent Validity) ពោលគឺវាស់ថាតើសំណួរដែលបង្កើតឡើងពិតជាអាចប្រមូលផ្តុំគ្នាវាស់វែងអថេរគោលដៅបានកម្រិតណា។ វាត្រូវតែមានតម្លៃធំជាង ០.៥ ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលថាតើសិស្សទាំងអស់នៅក្នុងក្រុមមួយពិតជាកំពុងទាញខ្សែពួរទៅទិសដៅតែមួយឬអត់ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាពួកគេមានគោលដៅរួមគ្នា។ |
| Variance Inflation Factor (VIF) (កត្តាអតិផរណានៃបំរែបំរួល) | តម្លៃស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យបញ្ហា Multicollinearity (នៅពេលដែលអថេរឯករាជ្យពីរឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេក) ដែលអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការវិភាគបាត់បង់ភាពត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលថាតើមានសាក្សីពីរនាក់ដែលផ្ដល់ចម្លើយដូចគ្នាបេះបិទឬអត់ ដែលធ្វើឱ្យយើងទទួលបានព័ត៌មានដដែលៗ និងមិនមានប្រយោជន៍បន្ថែមសម្រាប់ការសន្និដ្ឋាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
