បញ្ហា (The Problem)៖ កសិករខ្នាតតូចនៅក្នុងរដ្ឋអូយ៉ូ (Oyo State) ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខុមាលភាព និងផលប៉ះពាល់ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយពួកគេនៅខ្វះខាតព័ត៌មាននិងការណែនាំគ្រប់គ្រាន់អំពីប្រសិទ្ធភាពនៃការធ្វើពិពិធកម្មកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ថិតិពិពណ៌នា និងគំរូសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីវិភាគទិន្នន័យដែលប្រមូលបានពីកសិករខ្នាតតូចចំនួន ២៤៩ នាក់ តាមរយៈបច្ចេកទេសជ្រើសរើសគំរូចៃដន្យពហុដំណាក់កាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Herfindahl-Hirschman Index (HHI) សន្ទស្សន៍ Herfindahl-Hirschman សម្រាប់ការវាស់ស្ទង់ពិពិធកម្ម |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងផ្តល់នូវរង្វាស់ស្តង់ដារច្បាស់លាស់អំពីកម្រិតនៃការធ្វើពិពិធកម្មដោយផ្អែកលើចំណែកនៃប្រាក់ចំណូលសរុប។ | ទាមទារទិន្នន័យប្រាក់ចំណូលជាក់លាក់ និងសុក្រឹតពីគ្រប់សកម្មភាពកសិកម្ម ដែលអាចជាការលំបាកសម្រាប់កសិករខ្នាតតូចក្នុងការចងចាំ។ | រកឃើញថា ៩១.១៦% នៃកសិករបានចូលរួមក្នុងការធ្វើពិពិធកម្មចម្រុះរវាងដំណាំ និងការចិញ្ចឹមសត្វ។ |
| Double Hurdle Model គំរូ Double Hurdle (ម៉ូដែលវិភាគពីរដំណាក់កាលរបស់ Cragg) |
មានភាពបត់បែនខ្ពស់ដោយអាចបំបែកការសម្រេចចិត្តចូលរួម (Hurdle 1) ចេញពីទំហំនៃការចូលរួម (Hurdle 2) ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម។ | សន្មតថាការសម្រេចចិត្តទាំងពីរធ្វើឡើងជាបន្តបន្ទាប់គ្នា និងទាមទារទំហំសំណាកទិន្នន័យ (Sample size) ធំល្មមដើម្បីឱ្យការប៉ាន់ស្មានមានភាពសុក្រឹត។ | អាយុ និងលទ្ធភាពចូលទីផ្សារជំរុញការសម្រេចចិត្តធ្វើពិពិធកម្ម ចំណែកឯលទ្ធភាពទទួលបានឥណទានជំរុញទំហំនៃការធ្វើពិពិធកម្ម។ |
| Sample Selection Ordered Probit Model គំរូ Sample Selection Ordered Probit |
អាចកែតម្រូវភាពលម្អៀងនៃការជ្រើសរើស (Selection Bias) ពីកត្តាដែលមើលមិនឃើញ ព្រមទាំងអាចទស្សន៍ទាយលទ្ធផលដែលមានលំដាប់ (ទាប មធ្យម ខ្ពស់) បានយ៉ាងល្អ។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការគណនា និងទាមទារការកំណត់អថេរដាច់ដោយឡែក (Exclusion restriction) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីចៀសវាងបញ្ហាក្នុងម៉ូដែល។ | ការធ្វើពិពិធកម្មកសិកម្ម បង្កើនឱកាសយ៉ាងមានអត្ថន័យ (មេគុណ ០.២០២៩, p<0.05) ក្នុងការទទួលបានស្ថានភាពសុខុមាលភាពកាន់តែខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យពីទីវាលផ្ទាល់ និងទាមទារចំណេះដឹងកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរដ្ឋ Oyo ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ជាមួយនឹងសំណាកកសិករខ្នាតតូចដែលមានប្រព័ន្ធកសិកម្មជាក់លាក់ប្រចាំតំបន់អាហ្វ្រិក។ ទោះបីជាប្រជាសាស្ត្រ និងស្ថានភាពដីធ្លីអាចមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមជាមូលដ្ឋានដូចជា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ កង្វះទុន និងកង្វះទីផ្សារ គឺជាបញ្ហារួមដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃសម្រាប់ការរៀនសូត្រ។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងរបកគំហើញនៃអត្ថបទនេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់បរិបទអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការជំរុញការធ្វើពិពិធកម្មកសិកម្មតាមរយៈការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងបច្ចេកទេស គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់កសិករខ្នាតតូចនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agricultural Diversification (ការធ្វើពិពិធកម្មកសិកម្ម) | គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលកសិករចូលរួមក្នុងសកម្មភាពកសិកម្មចម្រុះ (ដូចជាការដាំដំណាំច្រើនមុខ ឬរួមបញ្ចូលការដាំដំណាំជាមួយនឹងការចិញ្ចឹមសត្វ) ជាជាងការពឹងផ្អែកលើដំណាំតែមួយមុខ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ទីផ្សារ និងដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូល។ | ដូចជាការដាក់ស៊ុតក្នុងកន្ត្រកច្រើន បើធ្លាក់មួយកន្ត្រក ក៏នៅសល់ស៊ុតក្នុងកន្ត្រកផ្សេងទៀតដែរ។ |
| Herfindahl-Hirschman Index (សន្ទស្សន៍ Herfindahl-Hirschman / HHI) | គឺជារូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការប្រមូលផ្តុំ ឬការធ្វើពិពិធកម្មនៃសកម្មភាពកសិកម្ម ដោយផ្អែកលើសមាមាត្រនៃចំណែកប្រាក់ចំណូលដែលទទួលបានពីសកម្មភាពនីមួយៗធៀបនឹងប្រាក់ចំណូលសរុប។ | ដូចជាឧបករណ៍វាស់កម្រិតភាពចម្រុះនៃមុខម្ហូបក្នុងភោជនីយដ្ឋានមួយ ថាតើពឹងផ្អែកតែលើការលក់ម្ហូបមួយមុខ ឬមានម្ហូបច្រើនមុខលក់ដាច់ស្មើៗគ្នា។ |
| Double Hurdle Model (គំរូ Double Hurdle / គំរូរបាំងពីរ) | គឺជាគំរូស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ច (Econometrics) ដែលប្រើនៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់ត្រូវធ្វើការសម្រេចចិត្តពីរជាបន្តបន្ទាប់គ្នា ពោលគឺទីមួយសម្រេចចិត្តថា "តើត្រូវចូលរួមឬអត់?" និងទីពីរសម្រេចចិត្តថា "តើត្រូវចូលរួមក្នុងទំហំប៉ុន្មាន?"។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញទំនិញ៖ ជំហានទីមួយសម្រេចចិត្តថាត្រូវទិញឬអត់ ជំហានទីពីរទើបសម្រេចចិត្តថាត្រូវទិញចំនួនប៉ុន្មាន។ |
| Sample Selection Ordered Probit Model (គំរូ Sample Selection Ordered Probit) | គឺជាគំរូស្ថិតិប្រើសម្រាប់ទស្សន៍ទាយលទ្ធផលដែលមានលំដាប់ថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍៖ សុខុមាលភាពកម្រិតទាប មធ្យម និងខ្ពស់) ព្រមទាំងអាចកែតម្រូវភាពលម្អៀង (Bias) ដែលកើតចេញពីកត្តាលាក់កំបាំងក្នុងការជ្រើសរើសគំរូសិក្សាក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាការចាត់ថ្នាក់សិស្សជាសិស្សខ្សោយ មធ្យម ឬពូកែ ដោយមានការបូកបញ្ចូលការគិតគូរជាមុនអំពីកត្តាលាក់កំបាំង (ដូចជាការខិតខំពីកំណើត) ដែលធ្វើឱ្យសិស្សទាំងនោះជ្រើសរើសរៀនមុខវិជ្ជានោះតាំងពីដំបូង។ |
| Dependency Ratio (អត្រាអ្នកក្នុងបន្ទុក) | គឺជាសមាមាត្ររវាងសមាជិកគ្រួសារដែលមិនមានលទ្ធភាពរកចំណូល (ដូចជាកុមារ និងមនុស្សចាស់) ធៀបទៅនឹងសមាជិកគ្រួសារដែលស្ថិតក្នុងវ័យពលកម្មអាចរកចំណូលបាន ដែលវាជះឥទ្ធិពលដល់លទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់គ្រួសារ។ | ដូចជារថយន្តមួយដែលមានអ្នករុញតិច តែមានអ្នកជិះច្រើន ដែលធ្វើឱ្យរថយន្តនោះពិបាកធ្វើដំណើរទៅមុខលឿន។ |
| Selection Bias (ភាពលម្អៀងនៃការជ្រើសរើស) | គឺជាកំហុសផ្នែកស្ថិតិដែលកើតឡើងនៅពេលដែលអ្នកចូលរួមក្នុងការសិក្សាមិនត្រូវបានជ្រើសរើសដោយចៃដន្យ (Random) ប៉ុន្តែពួកគេចូលរួមដោយសារលក្ខណៈពិសេសអ្វីមួយរបស់ពួកគេផ្ទាល់ (ដូចជាចំណេះដឹង ឬការលើកទឹកចិត្ត) ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលសិក្សាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិតទាំងស្រុង។ | ដូចជាការសន្និដ្ឋានថាថ្នាំបំប៉នពូកែស័ក្តិសិទ្ធិ ដោយមើលតែលើក្រុមអ្នកហាត់ប្រាណដែលចូលចិត្តប្រើវា (ពួកគាត់មានសុខភាពល្អស្រាប់ដោយសារការហាត់ប្រាណ មិនមែនមកពីថ្នាំតែមួយមុខទេ)។ |
| Per Capita Income (ប្រាក់ចំណូលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់) | គឺជាទំហំប្រាក់ចំណូលសរុបរបស់គ្រួសារ ចែកជាមួយនឹងចំនួនសមាជិកគ្រួសារសរុប ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាសូចនាករស្តង់ដារដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតជីវភាព និងសុខុមាលភាពសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការយកនំខេកមួយដុំធំដែលរកបាន មកកាត់ចែកស្មើៗគ្នាឱ្យសមាជិកគ្រួសារម្នាក់ៗ ដើម្បីដឹងថាតើម្នាក់ៗទទួលបាននំប៉ុនណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
