បញ្ហា (The Problem)៖ បញ្ហាប្រឈមនៃគម្រោងកសិរុក្ខកម្មក្នុងព្រៃឯកជនជារឿយៗតែងតែបរាជ័យដោយសារការរចនាកម្មវិធីមិនបានបញ្ចូលមតិ និងចំណូលចិត្តរបស់កសិករ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងនិរន្តរភាពសេដ្ឋកិច្ច។ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហានេះតាមរយៈការកសាងគំរូថ្មីនៅក្នុងស្រុក Bogor ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករ និងធ្វើការវិភាគលទ្ធភាពទទួលបានប្រាក់ចំណេញផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីបង្កើតគំរូកសិរុក្ខកម្មថ្មីមួយដែលស្របតាមតម្រូវការជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Agroforestry Models (Existing I & II) គំរូកសិរុក្ខកម្មបែបប្រពៃណី (គំរូដើមទី១ និងទី២) |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់កសិករ និងផ្តល់ប្រាក់ចំណូលលឿនសម្រាប់បំពេញតម្រូវការជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ មានអត្រាប្រាក់ចំណេញខាងក្នុង (IRR) ខ្ពស់គួរសមនៅក្នុងគំរូទី១ (៥៩,៣០%)។ | មិនបានប្រើប្រាស់សក្តានុពលដីឱ្យបានពេញលេញ ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ (NPV) មានកម្រិតទាបជាងឆ្ងាយ បើធៀបនឹងគំរូថ្មី។ ទម្រង់នៃការដាំដុះជារឿយៗមិនមានសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អ។ | NPV ចន្លោះពី ៧,១ ដល់ ៧,៧ លានដុល្លារ/ហិកតា ក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំ និងទិន្នផលចំណេញ (BCR) ចន្លោះពី ១,៤៨ ដល់ ២,១១។ |
| Agroforestry Prototype Models (Alley Cropping I & II) គំរូកសិរុក្ខកម្មថ្មីតាមចំណូលចិត្ត (ដាំចន្លោះជួរទី១ និងទី២) |
ផ្តល់ទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ខ្លាំង (NPV ខ្ពស់ជាងគំរូចាស់ ៦ ដង) ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការស្រូបយកកាបូន និងមានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ។ ឆ្លើយតបទៅនឹងចំណូលចិត្តពិតប្រាកដរបស់កសិករ និងតម្រូវការទីផ្សារ។ | ទាមទារការវិនិយោគដើមទុនច្រើន និងត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ឆ្នាំទី៦ ទើបចាប់ផ្តើមទទួលបានផលចំណេញធំដុំ។ ជារឿយៗត្រូវការជំនួយបច្ចេកទេស និងឥណទានពីខាងក្រៅ។ | NPV ខ្ពស់រហូតដល់ ៤៥,៤ ដល់ ៤៥,៧ លានដុល្លារ/ហិកតា ក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំ និងទិន្នផលចំណេញ (BCR) ១,៨៧។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីថ្លៃដើមលើប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ឬផ្នែករឹងនោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើការប្រើប្រាស់ទុនផ្ទាល់ខ្លួន ការគាំទ្រឥណទានខ្នាតតូច និងការវិភាគហិរញ្ញវត្ថុជាក់ស្តែងរបស់កសិករ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងភូមិ Situdaun ស្រុក Bogor ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករម្ចាស់ព្រៃឯកជនខ្នាតតូចចំនួន ៣០ នាក់ ដែលមានអ្នកចូលរួមជាបុរសទាំងអស់ (១០០%) និងមានកម្រិតវប្បធម៌ត្រឹមបឋមសិក្សា។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រ និងទម្រង់សហគមន៍កសិកម្មស្រដៀងគ្នា ដែលទាមទារឱ្យគម្រោងនានាត្រូវតែមានភាពងាយស្រួលយល់ និងស្របតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់សហគមន៍។
វិធីសាស្ត្រនៃការចងក្រងគំរូកសិរុក្ខកម្មតាមរយៈការបញ្ចូលចំណូលចិត្តកសិករនេះ មានភាពស័ក្តិសម និងមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការបញ្ជ្រាបមតិ និងចំណូលចិត្តរបស់កសិករទៅក្នុងការរចនាគម្រោងកសិរុក្ខកម្ម នឹងធានាបាននូវអត្រានៃការអនុវត្តជោគជ័យ និរន្តរភាពបរិស្ថាន និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានយ៉ាងពិតប្រាកដសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agroforestry Prototype (គំរូកសិរុក្ខកម្ម) | ការរចនា និងសាកល្បងប្រព័ន្ធដាំដុះដំបូងគេ ដែលរួមបញ្ចូលដើមឈើធំៗ និងដំណាំកសិកម្មនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីស្វែងរកទម្រង់ដែលល្អបំផុតទាំងផ្នែកបរិស្ថាន និងសេដ្ឋកិច្ចមុននឹងយកទៅអនុវត្តទូលំទូលាយ។ | ដូចជាការបង្កើតរថយន្តគំរូមួយដើម្បីតេស្តមើលគុណភាព និងចំណុចខ្វះខាត មុននឹងផលិតលក់ជាផ្លូវការរាប់ពាន់គ្រឿងនៅលើទីផ្សារ។ |
| Alley Cropping (ការដាំដុះចន្លោះជួរ) | ប្រព័ន្ធកសិរុក្ខកម្មដែលគេដាំដើមឈើធំៗជាជួរៗ ហើយទុកចន្លោះកណ្តាលសម្រាប់ដាំដំណាំកសិកម្មរយៈពេលខ្លី ជួយកាត់បន្ថយការហូរច្រោះដី និងបង្កើនប្រភពចំណូលច្រើនមុខ។ | ដូចជាការសង់ផ្ទះល្វែងជាជួរៗ ហើយទុកចន្លោះផ្លូវកណ្តាលសម្រាប់ធ្វើដំណើរ តែនៅទីនេះគឺទុកចន្លោះដីសម្រាប់ដាំដំណាំប្រចាំថ្ងៃក្បែរជួរដើមឈើធំៗ។ |
| Net Present Value (តម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ) | ការវាយតម្លៃលទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុ ដោយយកប្រាក់ចំណេញសរុបដែលរំពឹងថានឹងទទួលបានពីគម្រោងនាពេលអនាគត មកគិតជាតម្លៃលុយនាពេលបច្ចុប្បន្ន បន្ទាប់ពីទូទាត់ចំណាយរួចរាល់។ បើវានៅសល់វិជ្ជមាន មានន័យថាគម្រោងនោះនឹងចំណេញ។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយថា តើលុយចំណេញដែលយើងនឹងទទួលបានក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំទៀត បើទាញតម្លៃវាមកចាយក្នុងថ្ងៃនេះ តើនៅសល់ប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីកាត់កងថ្លៃដើម។ |
| Benefit Cost Ratio (អនុបាតផលប្រយោជន៍ និងចំណាយ) | សូចនាករហិរញ្ញវត្ថុដែលប្រៀបធៀបតម្លៃនៃផលប្រយោជន៍សរុបទៅនឹងការចំណាយសរុប។ ប្រសិនបើតួលេខនេះធំជាង ១ (ឧទាហរណ៍ ១.៨៧) នោះបញ្ជាក់ថារាល់ការចំណាយ ១ ដុល្លារ នឹងទទួលបានផលចំណេញមកវិញ ១.៨៧ ដុល្លារ។ | ដូចជាការថ្លឹងជញ្ជីងរវាង "លុយចំណេញ" និង "លុយដើមទុន" បើចំណេញធ្ងន់ជាង នោះមានន័យថាការរកស៊ីនោះទទួលបានជោគជ័យ។ |
| Internal Rate of Return (អត្រាចំណេញត្រឡប់មកវិញ) | អត្រាភាគរយនៃប្រាក់ចំណេញប្រចាំឆ្នាំដែលរំពឹងទុកពីការវិនិយោគ។ វាជាអត្រាដែលធ្វើឱ្យតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ (NPV) ស្មើនឹងសូន្យ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាគម្រោងនោះផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់ប៉ុណ្ណាធៀបនឹងការប្រាក់នៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបថា បើយើងយកលុយទៅផ្ញើធនាគារបានការប្រាក់ ៦% តែបើយកមកវិនិយោគលើចម្ការនេះបានដល់ទៅ ៣៩% នោះយើងគួរជ្រើសរើសការធ្វើចម្ការ។ |
| Multipurpose Tree Species (ប្រភេទឈើពហុប្រយោជន៍) | ប្រភេទដើមឈើដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសារវាផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ច្រើនយ៉ាង មិនត្រឹមតែសម្រាប់យកឈើធ្វើសំណង់ ឬដុតប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងអាចផ្តល់ផ្លែ ធ្វើជាឱសថ ទប់ស្កាត់ការហូរច្រោះដី និងជួយបង្កើនជីជាតិដី។ | ដូចជាទូរសព្ទស្មាតហ្វូនដែលអាចខលផង ថតរូបផង និងលេងអ៊ីនធឺណិតផងដែរ ពោលគឺរុក្ខជាតិមួយដើមអាចផ្តល់ប្រយោជន៍ច្រើនមុខដល់កសិករក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Likert Scale (មាត្រដ្ឋានលីខឺត) | ប្រព័ន្ធវាស់ស្ទង់ក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដែលប្រើសម្រាប់វាស់កម្រិតនៃចំណូលចិត្ត ឬការយល់ឃើញរបស់អ្នកចូលរួម ដោយបែងចែកជាកម្រិតពី "មិនយល់ព្រមទាល់តែសោះ" រហូតដល់ "យល់ព្រមខ្លាំងបំផុត"។ | ដូចជាការចុចឱ្យពិន្ទុផ្កាយ ១ ដល់ ផ្កាយ ៥ នៅពេលយើងទិញអីវ៉ាន់តាមអនឡាញ ដើម្បីវាយតម្លៃថាយើងពេញចិត្តកម្រិតណា។ |
| Land Maximization (ការធ្វើអតិបរិមាណកម្មដី) | វិធីសាស្ត្រក្នុងការរៀបចំ និងទាញយកប្រយោជន៍ពីដីឱ្យអស់សក្តានុពល ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលនិងចំណូលខ្ពស់បំផុត ដោយមិនចាំបាច់កាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ឬពង្រីកផ្ទៃដីបន្ថែម តាមរយៈការរួមបញ្ចូលដំណាំច្រើនប្រភេទ។ | ដូចជាការរៀបចំខោអាវនិងរបស់របរជាច្រើនញាត់ចូលក្នុងវ៉ាលីតូចមួយឱ្យបានច្រើនបំផុត ដោយប្រើប្រាស់រាល់ចន្លោះប្រហោងឱ្យមានប្រយោជន៍ទាំងអស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
