បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកំណត់អាយុកាត់ឈើដ៏ប្រសើរបំផុត (Optimum Cutting Ages) ដោយពិចារណាលើតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចនៃផលិតកម្មឈើ រួមជាមួយនឹងអត្ថប្រយោជន៍បរិស្ថាននៃការចាប់យកកាបូន (Carbon Sequestration) នៅក្នុងចម្ការស្រល់ប្រទេសទួរគី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ (Net Present Value Approach) ដោយរួមបញ្ចូលទិន្នន័យកំណើនឈើ ជីវម៉ាស និងតម្លៃកាបូន សម្រាប់គម្លាតដាំដុះចំនួន ៤ ផ្សេងគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| NPV Model (Timber Production Only) គំរូតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ (ផ្អែកតែលើផលិតកម្មឈើ) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា ដោយផ្អែកតែលើទិន្នផលឈើ និងតម្លៃទីផ្សារឈើជាក់ស្តែង។ មិនតម្រូវឱ្យមានការគណនាស្មុគស្មាញអំពីកាបូន។ | មិនបានរាប់បញ្ចូលតម្លៃអត្ថប្រយោជន៍បរិស្ថាន (អេកូឡូស៊ី) ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ឱកាសក្នុងការទទួលបានប្រាក់ចំណូលបន្ថែមពីទីផ្សារកាបូន។ | អាយុកាត់ឈើដ៏ប្រសើរបំផុតចន្លោះពី ២៩ ទៅ ៣២ ឆ្នាំ ជាមួយនឹងតម្លៃ NPV ចន្លោះពី ១៥៨០ ទៅ ១៩០១ ដុល្លារអាមេរិក/ហិកតា។ |
| NPV Model (Timber Production + Carbon Sequestration) គំរូតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ (រួមបញ្ចូលផលិតកម្មឈើ និងការចាប់យកកាបូន) |
ផ្តល់តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចសរុបខ្ពស់ជាងមុនយ៉ាងច្រើន និងលើកទឹកចិត្តឱ្យរក្សាដើមឈើបានយូរឆ្នាំជាងមុន ដែលល្អសម្រាប់ការការពារបរិស្ថាន។ | ទាមទារទិន្នន័យជាក់ស្តែងអំពីសមីការជីវម៉ាស (Biomass Equations) និងងាយទទួលរងឥទ្ធិពលពីភាពប្រែប្រួលនៃតម្លៃកាបូនសកល។ | បង្កើនអាយុកាត់ឈើដល់ ៣១ ទៅ ៣៩ ឆ្នាំ (កើនឡើងពី ២ ទៅ ៧ ឆ្នាំ) និងបង្កើនតម្លៃ NPV សរុបរហូតដល់ចន្លោះពី ១៤% ទៅ ៧០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការវាយតម្លៃវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារទិន្នន័យលម្អិតអំពីកំណើនព្រៃឈើ តម្លៃហិរញ្ញវត្ថុ និងសមត្ថភាពក្នុងការគណនាជីវម៉ាស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសទួរគី ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យកំណើន និងតម្លៃនៃប្រភេទស្រល់ទួរគី (Pinus brutia Ten.)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ប្រភេទដី និងប្រភេទឈើ (ដូចជា ម៉ៃសាក់ អាកាស្យា កៅស៊ូ ឬឈើប្រណិតក្នុងស្រុក) គឺខុសគ្នាទាំងស្រុង ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាបង្កើតខ្សែកោងកំណើន (Growth curves) និងសមីការកាបូនផ្ទាល់ខ្លួនមុននឹងយកគំរូនេះមកអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រនៃការគណនាអាយុកាត់ឈើដោយរួមបញ្ចូលតម្លៃកាបូននេះ គឺមានសក្តានុពល និងសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់បរិបទគ្រប់គ្រងព្រៃឈើនៅកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ជារួម គំរូសេដ្ឋកិច្ចនេះផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌដ៏រឹងមាំមួយក្នុងការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតនៃការទាញយកផលពីព្រៃឈើនៅកម្ពុជា ពីការគិតតែលើតម្លៃឈើ ទៅជាការរួមបញ្ចូលតម្លៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Carbon sequestration | ដំណើរការដែលដើមឈើស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) ពីបរិយាកាសតាមរយៈរស្មីសំយោគ ហើយរក្សាទុកវាក្នុងទម្រង់ជាសាច់ឈើ ស្លឹក និងឫស ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយការឡើងកម្តៅផែនដី។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនបូមធូលីដ៏ធំមួយ ដែលបូមយកឧស្ម័នពុលពីបរិយាកាសមកលាក់ទុកក្នុងឃ្លាំង (សាច់ឈើ) ដើម្បីធ្វើឱ្យខ្យល់បរិសុទ្ធ។ |
| Net present value (NPV) | វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចដែលបម្លែងតម្លៃទឹកប្រាក់ (ទាំងចំណូលនិងចំណាយ) ដែលនឹងកើតឡើងនាពេលអនាគត ឱ្យមកជាតម្លៃជាក់ស្តែងនាពេលបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីសម្រេចថាតើគម្រោងមួយមានភាពចំណេញឬអត់។ | ដូចជាការគិតលុយជាមុនថា តើលុយ ១០០ ដុល្លារដែលអ្នកនឹងទទួលបាននៅ ១០ ឆ្នាំមុខ មានតម្លៃស្មើនឹងប៉ុន្មានដុល្លារបើអ្នកមានវានៅក្នុងដៃថ្ងៃនេះ។ |
| Allometric regression equation | រូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលប្រើសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានទម្ងន់ ឬបរិមាណជីវម៉ាសរបស់ដើមឈើទាំងមូល ដោយគ្រាន់តែធ្វើការវាស់ទំហំអង្កត់ផ្ចិតដើម (DBH) ដោយមិនចាំបាច់កាត់រំលំដើមឈើនោះឡើយ។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយទម្ងន់មនុស្សម្នាក់ដោយគ្រាន់តែវាស់ទំហំចង្កេះនិងកម្ពស់របស់ពួកគេ ដោយមិនចាំបាច់ឱ្យពួកគេឡើងជញ្ជីងថ្លឹងផ្ទាល់។ |
| Optimum cutting age | អាយុកាលកំណត់មួយដែលដើមឈើលូតលាស់ដល់ចំណុចកំពូល ហើយការកាត់ប្រមូលផលនៅអាយុនោះនឹងផ្តល់នូវតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់បំផុត និងតុល្យភាពបរិស្ថានល្អបំផុត។ | ដូចជាការរង់ចាំរហូតដល់ផ្លែស្វាយទុំល្អឥតខ្ចោះទើបបេះ ដែលពេលនោះវាមានរសជាតិឆ្ងាញ់បំផុតនិងលក់បានថ្លៃបំផុត។ |
| Discount rate | អត្រាភាគរយដែលប្រើដើម្បីកាត់បន្ថយតម្លៃទឹកប្រាក់នាពេលអនាគតមកជាតម្លៃបច្ចុប្បន្ន ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលថា លុយថ្ងៃនេះមានតម្លៃជាងលុយថ្ងៃស្អែក (ដោយសារអតិផរណា ឬឱកាសវិនិយោគ)។ | ដូចជាការគិតការប្រាក់បញ្ច្រាសមកវិញ គឺបើយើងចង់បាន ១០០ ដុល្លារនៅឆ្នាំក្រោយ យើងត្រូវដាក់លុយសន្សំប៉ុន្មាននៅថ្ងៃនេះដើម្បីទទួលបានគោលដៅនោះ។ |
| Above-ground biomass | ទម្ងន់សរុបនៃផ្នែកទាំងអស់របស់ដើមឈើដែលដុះលិចលើដី (មិនរាប់បញ្ចូលឫស) រួមមាន ដើម មែក និងស្លឹក ដែលតួលេខនេះត្រូវគេយកទៅគណនាបរិមាណកាបូនដែលដើមឈើអាចស្តុកទុកបាន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់រាងកាយមនុស្សពីចង្កេះឡើងលើ (ដោយមិនគិតជើងដែលប្រៀបដូចជាឫសឈើក្រោមដី)។ |
| Silvicultural regime | ផែនការ និងសកម្មភាពបច្ចេកទេសជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងការដាំដុះ ថែទាំ កាត់មែក និងប្រមូលផលព្រៃឈើ ដើម្បីគ្រប់គ្រងឱ្យព្រៃឈើមានសុខភាពល្អ និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់តាមគោលដៅកំណត់។ | ដូចជាកាលវិភាគនៃការថែទាំកូនក្មេង ដែលមានតាំងពីការផ្តល់ថ្នាំបង្ការ ការផ្តល់អាហារ និងការអប់រំ តាំងពីកើតរហូតដល់ធំពេញវ័យ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
