បញ្ហា (The Problem)៖ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមីច្រើនហួសហេតុបានបង្កការខូចខាតដល់បរិស្ថាន និងធ្វើឱ្យស្មៅស៊ាំនឹងថ្នាំ ដែលជំរុញឱ្យមានតម្រូវការក្នុងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីចេញពីរុក្ខជាតិ (Allelochemicals) តាមរយៈរូបមន្តបញ្ចេញឥទ្ធិពលយឺតៗសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងស្មៅប្រកបដោយចីរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងជំរុញការលូតលាស់កាលុស (Callus) ពីរុក្ខជាតិ Lantana កំណត់ពីបាតុភូត Hormesis និងបង្កើតរូបមន្តបញ្ចេញឥទ្ធិពលយឺតៗដោយប្រើគ្រាប់កាល់ស្យូមអាល់ជីណាត (Calcium alginate beads) ដើម្បីធ្វើតេស្តលើកូនរុក្ខជាតិ Brassica campestris ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Aqueous extract of Callus NB (NAA + BA) សារធាតុចម្រាញ់រាវពីកាលុសប្រភេទ NB (ប្រើប្រាស់អ័រម៉ូន NAA ផ្សំជាមួយ BA) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការដុះពន្លករបស់គ្រាប់ពូជ (ឥទ្ធិពល Allelopathic ខ្លាំង)។ | អាចបង្កការពុលដល់ដំណាំគោលដៅ ប្រសិនបើមិនបានគ្រប់គ្រងកំហាប់បានល្អ។ | រារាំងការដុះពន្លករបស់គ្រាប់ពូជបានទាំងស្រុង (១០០%) នៅពេលប្រើក្នុងកំហាប់ ០,៨%។ |
| Aqueous extract of Callus D (2,4-D) សារធាតុចម្រាញ់រាវពីកាលុសប្រភេទ D (ប្រើប្រាស់អ័រម៉ូន 2,4-D) |
មានលក្ខណៈពិសេសក្នុងការជំរុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិនៅពេលប្រើក្នុងកំហាប់ទាប (បាតុភូត Hormesis) និងងាយស្រួលផលិតជាងព្រោះប្រើអ័រម៉ូនតែមួយមុខ។ | ឥទ្ធិពលក្នុងការទប់ស្កាត់ស្មៅចង្រៃ (Allelopathic effect) មានកម្រិតទាបជាងកាលុសប្រភេទ NB។ | ជំរុញទម្ងន់ស្រស់សរុបរបស់កូនរុក្ខជាតិឱ្យកើនឡើងដល់ ៣១៤,៧% នៃក្រុមត្រួតពិនិត្យ នៅកំហាប់ ០,៨%។ |
| Encapsulated Callus D extract (Calcium alginate beads) សារធាតុចម្រាញ់កាលុស D កែច្នៃជាគ្រាប់កន្សោម (Calcium alginate beads) |
កាត់បន្ថយការពុលភ្លាមៗ បញ្ចេញឥទ្ធិពលយឺតៗ (Slow-release) ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងស្មៅរយ:ពេលយូរ និងមិនប៉ះពាល់ដល់ការរលាយសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗ។ | ត្រូវការពេលវេលា និងវត្ថុធាតុដើមបន្ថែម (Sodium alginate, Calcium chloride) ក្នុងការផលិតជាគ្រាប់។ | សារធាតុចម្រាញ់ ៥,០% មិនប៉ះពាល់ដល់អត្រាដុះពន្លក ប៉ុន្តែបានកាត់បន្ថយទម្ងន់ស្រស់របស់កូនរុក្ខជាតិមកត្រឹម ៤៨,០% នៅសប្តាហ៍ទី៤។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារបន្ទប់ពិសោធន៍បច្ចេកវិទ្យាជីវៈស្តង់ដារ និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការបណ្តុះជាលិការុក្ខជាតិ (Tissue Culture) និងការបង្កើតគ្រាប់កន្សោមប្លាស្ទិកជីវៈ (Bio-encapsulation)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Ramkhamhaeng ប្រទេសថៃ ដោយធ្វើតេស្តទៅលើគ្រាប់ពូជស្ពៃចិន (Brassica campestris var. chinensis) ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ដោយសាររុក្ខជាតិ Lantana camara ក៏ជារុក្ខជាតិឈ្លានពានដែលដុះពាសពេញប្រទេសកម្ពុជា ហើយលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាអនុញ្ញាតឱ្យការអនុវត្តជាក់ស្តែងមានសក្តានុពលខ្ពស់។
វិធីសាស្រ្តនេះមានសក្តានុពលយ៉ាងធំធេងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ក្នុងការអភិវឌ្ឍថ្នាំសម្លាប់ស្មៅជីវសាស្រ្ត (Bioherbicides) ដែលមានសុវត្ថិភាព និងការកែច្នៃរុក្ខជាតិរំខានឱ្យទៅជាប្រយោជន៍។
សរុបមក ការច្នៃប្រឌិតបច្ចេកវិទ្យាបញ្ចេញយឺតៗ (Encapsulation) នៃសារធាតុគីមីពីរុក្ខជាតិនេះ អាចជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាពក្នុងការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមីនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Allelopathy (អាឡេឡូប៉ាទី / ឥទ្ធិពលគីមីរវាងរុក្ខជាតិ) | បាតុភូតជីវសាស្រ្តដែលរុក្ខជាតិមួយបញ្ចេញសារធាតុគីមីទៅក្នុងបរិស្ថាន ដើម្បីរារាំង ឬជំរុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិផ្សេងទៀតដែលនៅក្បែរវា។ | ដូចជាសង្គ្រាមគីមីដែលរុក្ខជាតិមួយប្រើថ្នាំពុលដើម្បីកម្ចាត់រុក្ខជាតិផ្សេងកុំឱ្យដណ្ដើមទីធ្លា និងអាហាររបស់វា។ |
| Hormesis (អ័រម៉េស៊ីស / បាតុភូតជំរុញនៅកំហាប់ទាប-រារាំងនៅកំហាប់ខ្ពស់) | បាតុភូតដែលសារធាតុមួយមានឥទ្ធិពលជំរុញការលូតលាស់ (ផ្តល់ផលល្អ) នៅពេលប្រើក្នុងកំហាប់ទាប ប៉ុន្តែមានឥទ្ធិពលរារាំង ឬពុល (ផ្តល់ផលអាក្រក់) នៅពេលប្រើក្នុងកំហាប់ខ្ពស់។ | ដូចជាការញ៉ាំវីតាមីន ញ៉ាំបន្តិចជួយឱ្យសុខភាពល្អ តែបើញ៉ាំច្រើនហួសកំណត់នឹងបណ្តាលឱ្យពុលដល់រាងកាយ។ |
| Callus (កាលុស / ជាលិកាកោសិការុក្ខជាតិ) | បណ្តុំកោសិការុក្ខជាតិដែលមិនទាន់មានទម្រង់ច្បាស់លាស់ (មិនទាន់វិវឌ្ឍទៅជាស្លឹក ឫស ឬដើម) ដែលត្រូវបានបណ្តុះនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីបង្កើនចំនួន ឬជំរុញការផលិតសារធាតុគីមីចាំបាច់។ | ដូចជាដុំសាច់ទន់ៗដែលទើបតែកកើតលើមុខរបួស មុនពេលវាប្រែទៅជាស្បែកធម្មតាវិញ។ |
| Allelochemicals (សារធាតុអាឡេឡូគីមី) | សមាសធាតុគីមីបន្ទាប់បន្សំ (Secondary metabolites) ដែលផលិតដោយរុក្ខជាតិសម្រាប់ការពារខ្លួន ដែលត្រូវបានបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស ឬដី ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិក្បែរខាង ឬអតិសុខុមប្រាណ។ | ដូចជាអាវុធគីមី ឬថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតធម្មជាតិដែលរុក្ខជាតិបង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯងដើម្បីការពារទឹកដី។ |
| Encapsulation (ការវេចខ្ចប់ជាគ្រាប់កន្សោម) | បច្ចេកទេសវេចខ្ចប់សារធាតុរាវ ឬសារធាតុសកម្មទៅក្នុងគ្រាប់ជែលតូចៗ ដើម្បីការពារសារធាតុនោះ និងគ្រប់គ្រងការបញ្ចេញរបស់វាឱ្យមានសភាពយឺតៗ និងជាប់លាប់ទៅក្នុងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការដាក់ថ្នាំទឹកទៅក្នុងសំបកកាប់ស៊ុល (Capsule) ដើម្បីឱ្យថ្នាំនោះរលាយយឺតៗនៅក្នុងក្រពះ។ |
| Calcium alginate (កាល់ស្យូមអាល់ជីណាត) | សារធាតុជែលម្យ៉ាងដែលបង្កើតឡើងពីសារាយសមុទ្រ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការបង្កើតជាសំបកកន្សោម ដើម្បីរក្សាទុក និងបញ្ចេញសារធាតុសកម្មផ្សេងៗយឺតៗ ដោយមិនបង្កការពុលដល់បរិស្ថាន។ | ដូចជាគ្រាប់គុជ ឬចាហួយទន់ៗដែលគេយកមកខ្ចប់ទឹកស៊ីរ៉ូខាងក្នុង ឱ្យវារលាយចេញមកក្រៅបន្តិចម្តងៗ។ |
| Plant growth regulators (អ័រម៉ូនលូតលាស់រុក្ខជាតិ) | សារធាតុគីមីសិប្បនិម្មិត (ដូចជា NAA, BA, 2,4-D នៅក្នុងការសិក្សានេះ) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងកំហាប់តិចតួច ដើម្បីគ្រប់គ្រង ឬជំរុញការបំបែកកោសិកា និងបង្កើតជាលិកាថ្មីៗរបស់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាវីតាមីន ឬអាហារបំប៉នពិសេសដែលជួយជំរុញកោសិការុក្ខជាតិឱ្យធំធាត់ ឬបំបែកខ្លួនបានលឿនខុសធម្មតា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
