បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហាការដុះស្មៅចង្រៃនៅក្នុងវាលស្រែ ដោយស្វែងរកដំណោះស្រាយកម្ចាត់ស្មៅតាមបែបជីវសាស្ត្រ និងធម្មជាតិ ដើម្បីកាត់បន្ថយឬជំនួសការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមីនាពេលអនាគត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការសាកល្បងក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងក្នុងផើងប្លាស្ទិក ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុចម្រាញ់ និងការលាយដើមរុក្ខជាតិទន្រ្ទានខែត្រ (C. odoratum) ទៅក្នុងដី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Aqueous Extract Bioassay (in vitro) ការធ្វើតេស្តជីវសាស្ត្រដោយប្រើសារធាតុចម្រាញ់ទឹក (ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត ចំណាយតិច និងអាចកំណត់កំហាប់ដែលមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការរារាំងការដុះពន្លកបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៅក្នុងវាលស្រែ ដែលអាចមានអន្តរកម្មស្មុគស្មាញពីមីក្រូសរីរាង្គ និងសារធាតុរ៉ែក្នុងដី។ | កំហាប់ចាប់ពី ២៥ ទៅ ១០០ ក្រាម/លីត្រ បានកាត់បន្ថយអត្រាដុះពន្លក និងប្រវែងដើមឬសរបស់ស្មៅបានយ៉ាងមានន័យធៀបនឹងការប្រើទឹកធម្មតា។ |
| Soil Incorporation of Fresh Biomass (Pot Experiment) ការលាយបញ្ចូលជីវម៉ាសស្រស់ទៅក្នុងដីស្រែ (ការពិសោធន៍ក្នុងផើង) |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងប្រព័ន្ធដាំដុះស្រូវព្រោះទឹក រក្សាគុណភាពដីសើម និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីកសិកម្ម។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការប្រមូល និងកាត់ចិញ្ច្រាំដើមរុក្ខជាតិក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើន (រហូតដល់ ៦,៤ តោន/រ៉ៃ ឬ ៤០ តោន/ហិកតា)។ | បរិមាណ ៦,៤ តោន/រ៉ៃ អាចកាត់បន្ថយស្មៅសរុបបាន ៨៧,២២% និងអាចកម្ចាត់ស្មៅស្លឹកធំ និងស្មៅកក់បាន ១០០% ទាំងស្រុង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្មៅតាមបែបជីវសាស្ត្រនេះ ទាមទារធនធានជាចម្បងលើកម្លាំងពលកម្ម ពេលវេលា និងជីវម៉ាសរុក្ខជាតិ ជាជាងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងក្នុងផើងសាកល្បងដោយប្រើដីស្រែមកពីខេត្ត Phitsanulok ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតតែលើពូជស្មៅជាក់លាក់ចំនួនពីរប្រភេទប៉ុណ្ណោះ។ វាមិនទាន់បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រែប្រួល ឬប្រភេទដីស្រែផ្សេងៗគ្នានៅឡើយទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សានេះមានតម្លៃខ្ពស់ណាស់ ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រូវ និងប្រភេទស្មៅចង្រៃស្រដៀងគ្នា ហើយរុក្ខជាតិទន្ដ្រានខែត្រក៏សម្បូរនៅតាមទីជនបទកម្ពុជាផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្មៅតាមបែបជីវសាស្ត្រនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការប្រែក្លាយស្មៅចង្រៃ (ទន្ដ្រានខែត្រ) ទៅជាថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅធម្មជាតិ (Bio-herbicide) មិនត្រឹមតែកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយការពារបរិស្ថាន ការពារសុខភាពកសិករ និងបន្ថែមជីកំប៉ុស្តទៅក្នុងដីទៀតផង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Allelopathy (អាឡេឡូប៉ាធី) | បាតុភូតជីវសាស្ត្រដែលរុក្ខជាតិមួយបញ្ចេញសារធាតុគីមី (Allelochemicals) ទៅក្នុងបរិស្ថាន ដើម្បីរារាំង ឬជម្រុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិផ្សេងទៀតដែលនៅក្បែរវា។ ក្នុងបរិបទនៃការសិក្សានេះ គឺការបញ្ចេញសារធាតុរារាំងការដុះពន្លករបស់គ្រាប់ស្មៅចង្រៃ។ | ដូចជាការដែលមនុស្សម្នាក់បញ្ចេញក្លិនអាក្រក់ដើម្បីបណ្តេញអ្នកជិតខាងមិនឱ្យមកតាំងទីលំនៅក្បែរខ្លួន។ |
| Soil Incorporation (ការលាយបញ្ចូលក្នុងដី) | ដំណើរការកសិកម្មដែលគេកាត់ចិញ្ច្រាំជីវម៉ាស (ដើម និងស្លឹករុក្ខជាតិស្រស់ៗ) ហើយភ្ជួររាស់លាយបញ្ចូលទៅក្នុងដីស្រែ ដើម្បីឱ្យវាពុកផុយ និងបញ្ចេញសារធាតុសកម្ម ឬជីជាតិទៅក្នុងដីផ្ទាល់។ | ដូចជាការច្របល់គ្រឿងទេសចូលទៅក្នុងសាច់ រួចផ្អាប់ទុកឱ្យវាចូលជាតិគ្នាល្អ មុននឹងយកទៅចម្អិន។ |
| Aqueous Extract (សារធាតុចម្រាញ់ដោយទឹក) | ការទាញយកសារធាតុសកម្ម ឬសមាសធាតុគីមីចេញពីរុក្ខជាតិ ដោយប្រើទឹកជាសារធាតុរំលាយ (Solvent) ជាជាងការប្រើសារធាតុគីមីសិប្បនិម្មិតដូចជាអាល់កុលជាដើម ដែលវាមានសុវត្ថិភាពនិងងាយស្រួលធ្វើ។ | ដូចជាការឆុងតែ ដោយប្រើទឹកក្តៅដើម្បីទាញយករសជាតិ ក្លិន និងពណ៌ចេញពីស្លឹកតែ។ |
| Bioassay / in vitro (ការធ្វើតេស្តជីវសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍) | ការធ្វើពិសោធន៍ដើម្បីវាស់ស្ទង់ឥទ្ធិពលនៃសារធាតុណាមួយទៅលើសរីរាង្គមានជីវិត (ដូចជាគ្រាប់ពូជស្មៅ) ដោយធ្វើឡើងនៅក្នុងកែវ ឬចានពិសោធន៍ (Petri dish) ក្រៅបរិស្ថានធម្មជាតិ ដើម្បីគ្រប់គ្រងលក្ខខណ្ឌបានល្អ។ | ដូចជាការសាកល្បងប្រសិទ្ធភាពថ្នាំថ្មីនៅលើកោសិកាក្នុងបំពង់កែវសិន មុននឹងយកទៅឱ្យមនុស្សផឹកផ្ទាល់។ |
| Allelochemicals (សារធាតុគីមីអាឡេឡូ) | សមាសធាតុគីមីបន្ទាប់បន្សំដែលផលិតដោយរុក្ខជាតិ (ដូចជា Phenolics, Alkaloids) ដែលមិនមាននាទីដោយផ្ទាល់ក្នុងការលូតលាស់ឬបន្តពូជទេ តែត្រូវបានបញ្ចេញមកក្រៅដើម្បីការពារខ្លួន ឬប្រកួតប្រជែងដណ្តើមទីតាំងជាមួយរុក្ខជាតិផ្សេងទៀត។ | ដូចជាអាវុធគីមីធម្មជាតិដែលរុក្ខជាតិប្រើដើម្បីវាយប្រហារសត្រូវដែលព្យាយាមមកដណ្តើមទឹកនិងពន្លឺរបស់វា។ |
| Weed Suppression (ការគាបសង្កត់ការលូតលាស់ស្មៅ) | ការទប់ស្កាត់ ឬកាត់បន្ថយអត្រានៃការដុះពន្លក និងកម្រិតនៃការលូតលាស់របស់ស្មៅចង្រៃនៅក្នុងតំបន់ដាំដុះ ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រជីវសាស្ត្រ រូបសាស្ត្រ ឬគីមី ដើម្បីកុំឱ្យវាដណ្តើមជីជាតិពីដំណាំគោល។ | ដូចជាការដាក់បម្រាមគោចរនៅក្នុងតំបន់ណាមួយ ដើម្បីទប់ស្កាត់និងកាត់បន្ថយសកម្មភាពរំខានរបស់ក្រុមក្មេងទំនើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
