បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះសិក្សាពីប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងធ្វើការវិភាគថ្លៃដើមផលិតកម្មចេកពងមាន់ (Musa AA group) ដើម្បីស្វែងយល់ពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការបង្កើនសមត្ថភាពផលិតសម្រាប់ការនាំចេញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ ដោយប្រៀបធៀបការអនុវត្តរវាងខេត្តចំនួនពីរនៅប្រទេសថៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Export-Oriented Supply Chain (Chanthaburi Model) ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់តម្រង់ទិសការនាំចេញ (ទម្រង់ខេត្តចាន់ថាបុរី) រួមជាមួយការដាំដុះចម្រុះ |
ទទួលបានតម្លៃលក់ខ្ពស់ និងប្រាក់ចំណេញច្រើនក្នុងមួយគីឡូក្រាម ដោយផ្តោតលើគុណភាពសម្រាប់នាំចេញទៅប្រទេសចិន។ ការដាំជាដំណាំចន្លោះជួយទាញប្រយោជន៍ពីដីទំនេរក្នុងចម្ការឈើហូបផ្លែ។ | ចំណាយថ្លៃដើមផលិតកម្ម និងភស្តុភារខ្ពស់ ហើយទិន្នផលសរុបក្នុងមួយរ៉ៃមានកម្រិតទាប។ ត្រូវការការថែទាំគុណភាព និងសម្ភារៈខ្ចប់ពិសេស។ | ប្រាក់ចំណេញ: ៥.២៧ បាត/គ.ក | ទិន្នផល: ៤۱۹.៥៤ គ.ក/រ៉ៃ | ថ្លៃដើម: ២៦.១៣ បាត/គ.ក |
| Domestic-Oriented Supply Chain (Phetchaburi Model) ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់តម្រង់ទិសទីផ្សារក្នុងស្រុក (ទម្រង់ខេត្តភេតឆាបុរី) រួមជាមួយការដាំដុះជាជួរ |
ចំណាយថ្លៃដើមទាបខ្លាំងទាំងលើផលិតកម្មនិងភស្តុភារ ព្រមទាំងទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងមួយរ៉ៃ ដោយសារការដាំដុះផ្តោតលើបរិមាណនិងការដាំជាជួរស្ទុះ។ | តម្លៃលក់បានថោក និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញក្នុងមួយគីឡូក្រាមទាប។ ខ្វះការគ្រប់គ្រងគុណភាពខ្ពស់ និងងាយរងឥទ្ធិពលពីការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃទីផ្សារក្នុងស្រុក។ | ប្រាក់ចំណេញ: ២.៦០ បាត/គ.ក | ទិន្នផល: ២០៧១.៣៧ គ.ក/រ៉ៃ | ថ្លៃដើម: ៨.១៥ បាត/គ.ក |
| GAP (Good Agricultural Practices) vs. Non-GAP ការអនុវត្តកសិកម្មល្អ (GAP) ធៀបនឹងការអនុវត្តទូទៅ (Non-GAP) នៅចាន់ថាបុរី |
កសិករអនុវត្ត GAP ប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីតិចជាង និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមអថេរ (Variable costs) ក្នុងផលិតកម្ម និងមានសុវត្ថិភាពជាងចំពោះបរិស្ថាន។ | នីតិវិធីនៃការកត់ត្រាស្មុគស្មាញ និងមានថ្លៃដើមថេរ (Fixed costs) ខ្ពស់ ធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណេញសរុបមានកម្រិតទាបជាងកសិករមិនអនុវត្ត GAP ដែលធ្វើឱ្យកសិករភាគច្រើនមិនចង់អនុវត្ត។ | កសិករអនុវត្ត GAP ទទួលបានប្រាក់ចំណេញជាមធ្យម ៤.៧៨ បាត/គ.ក ធៀបនឹងការអនុវត្តទូទៅ (Non-GAP) ដែលទទួលបាន ៥.៣៦ បាត/គ.ក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម ដោយពឹងផ្អែកចម្បងលើការចុះសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ និងកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តចាន់ថាបុរីនិងភេតឆាបុរី ដោយផ្តោតលើទំហំសំណាកតូច (កសិករតែ ៦១ នាក់) និងផ្អែកលើទិន្នន័យឆ្នាំ២០១០-២០១៣ ដែលអាចចាស់បន្តិច។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ការប្រៀបធៀបយ៉ាងច្បាស់រវាង ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់នាំចេញយកគុណភាព និង ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកយកបរិមាណ គឺជារូបភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់យកមកសិក្សា។
វិធីសាស្ត្រនៃការវិភាគចំណាយ និងការវាយតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារតាមរយៈ SCOR-Model ក្នុងអត្ថបទនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិផលនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការជ្រើសរើសយុទ្ធសាស្ត្រខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ (ផ្តោតលើគុណភាពនាំចេញ ឬផ្តោតលើបរិមាណលក់ក្នុងស្រុក) តម្រូវឱ្យមានការវិភាគថ្លៃដើម និងយល់ពីអំណាចនៃទីផ្សារមុនពេលចាប់ផ្តើមផលិត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| SCOR-Model (គំរូយោងប្រតិបត្តិការខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់) | វាជាឧបករណ៍ឬក្របខ័ណ្ឌការងារសម្រាប់វាយតម្លៃនិងកែលម្អការគ្រប់គ្រងខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ ដោយបែងចែកសកម្មភាពជា៥ដំណាក់កាលធំៗគឺ៖ ផែនការ (Plan) ប្រភព (Source) ផលិត (Make) ដឹកជញ្ជូន (Delivery) និងបញ្ជូនត្រឡប់ (Return) ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្វះខាតនិងបង្កើនប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាប្លង់មេក្នុងការសាងសង់ផ្ទះ ដែលប្រាប់យើងពីជំហាននីមួយៗយ៉ាងលម្អិត តាំងពីការទិញឥដ្ឋរហូតដល់ការប្រគល់សោរផ្ទះឱ្យម្ចាស់។ |
| Mixed Intercropping (ការដាំដំណាំចម្រុះ) | គឺជាការដាំដុះដំណាំច្រើនមុខលាយឡំគ្នាលើផ្ទៃដីតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ដាំចេកពងមាន់ចន្លោះដើមទុរេន សាវម៉ាវ មង្ឃុត) ដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍ពីដីទំនេរឱ្យអស់លទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយហានិភ័យពេលដំណាំណាមួយធ្លាក់ថ្លៃ។ | ដូចជាការវិនិយោគទិញភាគហ៊ុនច្រើនក្រុមហ៊ុនក្នុងពេលតែមួយ បើក្រុមហ៊ុនមួយដួល ក៏នៅសល់ចំណូលពីក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀត។ |
| Row Intercropping (ការដាំដំណាំចន្លោះជួរ) | ជាទម្រង់មួយនៃការដាំដំណាំច្រើនមុខ ប៉ុន្តែត្រូវបានរៀបចំដាំជារបៀបរៀបរយតាមជួរៗដាច់ពីគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ចេកមួយជួរ ល្ហុងមួយជួរ ឬក្រូចឆ្មារមួយជួរ) ដែលធ្វើឱ្យកសិករងាយស្រួលក្នុងការចូលទៅថែទាំ ស្រោចទឹក និងប្រមូលផល។ | ដូចជាការរៀបចំទំនិញនៅលើធ្នើរផ្សារទំនើបតាមជួរៗនិងតាមប្រភេទ ដើម្បីងាយស្រួលរកនិងទាញយក។ |
| GAP (Good Agricultural Practices) (ការអនុវត្តកសិកម្មល្អ) | ជាស្តង់ដារនិងគោលការណ៍ណែនាំក្នុងការផលិតកសិផលដែលតម្រូវឱ្យកសិករកត់ត្រាការប្រើប្រាស់ថ្នាំ ជី និងទឹក ដើម្បីធានាបាននូវសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ គុណភាពល្អសម្រាប់ការនាំចេញ ការពារបរិស្ថាន និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់គីមីហួសកម្រិត។ | ដូចជាវិធានការអនាម័យនិងស្តង់ដារចម្អិនអាហារនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានលំដាប់ផ្កាយ៥ ដើម្បីធានាថាភ្ញៀវហូបហើយមិនមានបញ្ហាសុខភាព។ |
| Contract Farming (កសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា) | ជាកិច្ចព្រមព្រៀងជាលាយលក្ខណ៍អក្សររវាងកសិករនិងអ្នកបញ្ជាទិញ (ក្រុមហ៊ុន) មុនពេលចាប់ផ្តើមដាំដុះ ដោយកំណត់មុននូវបរិមាណ គុណភាព និងតម្លៃដែលត្រូវទិញលក់ ដើម្បីជួយការពារកសិករពីការធ្លាក់ចុះតម្លៃទីផ្សារ។ | ដូចជាការកក់លុយឱ្យជាងកាត់ដេរខោអាវមុន ដោយព្រមព្រៀងគ្នារួចរាល់ពីម៉ូដ ទំហំ និងតម្លៃ មុនពេលជាងចាប់ផ្តើមកាត់កាត់ដេរ។ |
| Fixed Costs (ចំណាយថេរ ឬថ្លៃដើមថេរ) | នៅក្នុងផលិតកម្មកសិកម្ម វាគឺជាបន្ទុកចំណាយដែលមិនប្រែប្រួលទោះបីជាកសិករផលិតបានទិន្នផលតិចឬច្រើនក៏ដោយ ដូចជា ថ្លៃជួលដី ឬរំលស់គ្រឿងចក្រកសិកម្ម។ | ដូចជាថ្លៃជួលតូបលក់ទំនិញ ទោះបីជាខែហ្នឹងលក់ដាច់ឬមិនដាច់ ក៏ត្រូវតែបង់លុយថ្លៃឈ្នួលតូបចំនួនប៉ុណ្ណឹងដដែល។ |
| Variable Costs (ចំណាយអថេរ ឬថ្លៃដើមអថេរ) | គឺជាចំណាយដែលប្រែប្រួលទៅតាមទំហំឬបរិមាណនៃផលិតកម្ម ដូចជាថ្លៃទិញពូជ ជី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ប្រេងឥន្ធនៈ និងថ្លៃជួលកម្លាំងពលកម្មពេលប្រមូលផល។ | ដូចជាថ្លៃចាក់សាំងម៉ូតូ បើយើងជិះកាន់តែឆ្ងាយ (ផលិតបានកាន់តែច្រើន) យើងត្រូវចំណាយលុយចាក់សាំងកាន់តែច្រើន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
