បញ្ហា (The Problem)៖ តំបន់ Siraha នៃប្រទេសនេប៉ាល់ជួបប្រទះបញ្ហាអតិរេកផលផ្លែស្វាយនារដូវប្រមូលផល ដែលនាំឱ្យខូចខាត ឬត្រូវលក់ក្នុងតម្លៃថោកដោយសារប្រព័ន្ធទីផ្សារមិនល្អ កង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកង្វះឃ្លាំងស្តុកទុក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរពាក់កណ្តាលរចនាសម្ព័ន្ធ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីតួអង្គចម្បងៗក្នុងសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារផ្លែស្វាយ គួបផ្សំនឹងការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Direct Marketing Channel (Producer to Consumer) ខ្សែសង្វាក់ទីផ្សារផ្ទាល់ (ពីកសិករទៅអ្នកប្រើប្រាស់) |
កសិករទទួលបានចំណែកតម្លៃខ្ពស់បំផុតដោយមិនបាច់បែងចែកប្រាក់ចំណេញទៅឱ្យឈ្មួញកណ្តាល។ ពួកគេទទួលបានរហូតដល់ ៩៣,៥៩% នៃប្រាក់ចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ | ទាមទារពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនក្នុងការលក់ ហើយមិនអាចបញ្ចេញកសិផលបានក្នុងបរិមាណច្រើនក្នុងពេលតែមួយបានទេ។ | ចំណែកប្រាក់ចំណេញរបស់កសិករ (Producer's share) ទទួលបានខ្ពស់បំផុតគឺ ៩៣,៥៩% |
| Indirect Marketing Channel (Producer to Wholesaler to Retailer) ខ្សែសង្វាក់ទីផ្សារប្រយោល (កសិករទៅអ្នកបោះដុំទៅអ្នកលក់រាយ) |
អនុញ្ញាតឱ្យកសិករអាចលក់កសិផលបានក្នុងបរិមាណច្រើនក្នុងពេលតែមួយ សន្សំសំចៃពេលវេលា និងថ្លៃដឹកជញ្ជូន។ | កសិករទទួលបានតម្លៃទាបជាងទីផ្សារ (Farm-gate price ទាប) ដោយសារត្រូវកាត់រំលោះប្រាក់ចំណេញទៅឱ្យអ្នកបោះដុំ និងអ្នកលក់រាយ។ ប្រឈមមុខនឹងការខូចខាត (Post-harvest losses) ខ្ពស់ពេលស្តុកទុក។ | អត្រាខូចខាតកសិផលមានកម្រិតខ្ពស់ (២៧% សម្រាប់អ្នកបោះដុំ និង ២៦,៨៨% សម្រាប់អ្នកលក់រាយ) |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវតាមរយៈការស្ទង់មតិនៅទីវាល ដូច្នេះការចំណាយធនធានភាគច្រើនគឺផ្តោតទៅលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យ ការធ្វើដំណើរ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់សៀរ៉ាហា (Siraha) នៃប្រទេសនេប៉ាល់ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីសំណាកតូចមួយត្រឹមតែ ៩២ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទំហំសំណាកតូច និងការផ្ដោតលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រតែមួយ អាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញពីសក្ដានុពលទីផ្សារថ្នាក់ជាតិឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សានេះផ្តល់ជាគំរូវិភាគដ៏ល្អ ប៉ុន្តែយើងចាំបាច់ត្រូវធ្វើការស្ទង់មតិក្នុងទំហំធំជាងនេះនៅតាមខេត្តសក្តានុពល ដើម្បីទទួលបានទិន្នន័យជាក់លាក់ស្របតាមបរិបទកម្ពុជា។
វិធីសាស្រ្តវិភាគសង្វាក់ទីផ្សារ គម្លាតតម្លៃ និងការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរស្ទង់មតិនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់លើវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ។
ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះ នឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំផែនការយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយបញ្ហាទីផ្សារកសិផល និងជំរុញការវិនិយោគលើឃ្លាំងស្តុកត្រជាក់ (Cold Storage) ដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់កសិករ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Marketing Channel (បណ្តាញទីផ្សារ / ខ្សែសង្វាក់ទីផ្សារ) | ដំណើរការ និងចរន្តនៃការបញ្ជូនទំនិញពីកសិករអ្នកផលិត ឆ្លងកាត់តួអង្គផ្សេងៗដូចជា ឈ្មួញកណ្តាល អ្នកបោះដុំ និងអ្នកលក់រាយ រហូតទៅដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ វាបង្ហាញពីគម្លាតផ្លូវដែលទំនិញត្រូវធ្វើដំណើរ។ | ដូចជាផ្លូវទឹកដែលហូរពីប្រភពធ្លាក់មក (កសិករ) ឆ្លងកាត់ប្រឡាយធំនិងតូច (ឈ្មួញកណ្តាល) រហូតស្រោចស្រពដល់វាលស្រែ (អ្នកទិញញ៉ាំ)។ |
| Marketing Margin (គម្លាតតម្លៃទីផ្សារ) | ភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃដែលអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយបានទិញនៅឯទីផ្សារ និងតម្លៃដែលកសិករលក់ចេញនៅចម្ការ។ គម្លាតនេះតំណាងឱ្យប្រាក់ចំណេញ និងការចំណាយលើសេវាកម្មបន្ថែម (ដូចជាការដឹកជញ្ជូន ការវេចខ្ចប់) របស់ឈ្មួញកណ្តាល។ | ដូចជាលុយដែលអ្នករត់តាក់ស៊ីយកចំណេញពីអ្នកដំណើរ បន្ទាប់ពីកាត់កងថ្លៃទិញសំបុត្រពីស្ថានីយដើមរួចរាល់។ |
| Post-harvest Management (ការគ្រប់គ្រងក្រោយពេលប្រមូលផល) | ការអនុវត្តបច្ចេកទេស និងវិធានការផ្សេងៗ (ដូចជាការលាងសម្អាត ការវេចខ្ចប់ ការរក្សាទុកក្នុងឃ្លាំងត្រជាក់) បន្ទាប់ពីប្រមូលផលកសិផល ដើម្បីរក្សាគុណភាព ការពារការខូចខាត និងពន្យារអាយុកាលមុនពេលលក់ចេញ។ | ដូចជាការយកម្ហូបដែលសល់ពីញ៉ាំទៅដាក់ក្នុងទូទឹកកក និងគ្របឱ្យជិត ដើម្បីកុំឱ្យវាផ្អូម ឬខូចនៅថ្ងៃស្អែក។ |
| Producer's Share (ចំណែកតម្លៃរបស់កសិករអ្នកផលិត) | សមាមាត្រភាគរយនៃប្រាក់ចំណូលដែលកសិករទទួលបានពីការលក់កសិផលរបស់ខ្លួន បើប្រៀបធៀបទៅនឹងចំនួនទឹកប្រាក់សរុបដែលអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយបានចំណាយទិញទំនិញនោះ។ ការមានចំណែកនេះកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាកសិករចំណេញកាន់តែច្រើន។ | បើអ្នកទិញស្វាយ១គីឡូតម្លៃ ១០០០០រៀល ហើយកសិករទទួលបានទឹកប្រាក់ ៧០០០រៀល នោះ ៧០០០រៀល ឬ ៧០% គឺជាចំណែករបស់គាត់។ |
| Wholesaler (អ្នកបោះដុំ) | អាជីវករ ឬឈ្មួញកណ្តាលដែលប្រមូលទិញទំនិញក្នុងបរិមាណច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីកសិករដោយផ្ទាល់ រួចយកទៅលក់បន្តឱ្យអ្នកលក់រាយក្នុងបរិមាណតិចជាងមុន ដើម្បីឱ្យគេយកទៅលក់រាយតាមផ្សារបន្ត។ | ដូចជាអាងស្តុកទឹកធំដែលប្រមូលទឹកពីរោងចក្រផលិត រួចចែកចាយបន្តទៅតាមទុយោទឹកតូចៗនៅតាមភូមិស្រុក។ |
| Perishability (ភាពងាយរលួយខូច) | លក្ខណៈធម្មជាតិរបស់ផលិតផលកសិកម្ម (ដូចជាផ្លែឈើទុំ បន្លែ ឬសាច់) ដែលងាយនឹងខូចគុណភាព ស្អុយ រលួយ ឬបាត់បង់តម្លៃក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ប្រសិនបើមិនមានការថែរក្សា ឬស្តុកទុកក្នុងសីតុណ្ហភាពត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាដុំទឹកកកដែលរលាយបាត់ទៅវិញយ៉ាងលឿននៅពេលយើងដាក់វានៅក្រៅទូទឹកកកត្រូវកម្តៅថ្ងៃ។ |
| Priority Index (សន្ទស្សន៍អាទិភាព) | រូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើប្រាស់សម្រាប់វាយតម្លៃ ទាញទម្ងន់ពិន្ទុ និងចាត់ថ្នាក់បញ្ហាណាមួយពីសំខាន់បំផុតទៅកម្រិតស្រាលបំផុត ដោយផ្អែកលើចម្លើយពីការស្ទង់មតិរបស់អ្នកចូលរួមជាច្រើននាក់។ | ដូចជាការបូកសរុបពិន្ទុប្រចាំខែរបស់សិស្សគ្រប់មុខវិជ្ជា ដើម្បីចាត់ថ្នាក់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ដល់លេខចុងក្រោយនៅក្នុងថ្នាក់អញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
