បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងបង្កើនការផលិតអាស៊ីតអាសេទិក និងសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (AOA) នៃទឹកខ្មេះក្រជៀបជូរ (Roselle) តាមរយៈការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របន្ទុំដោយវប្បធម៌មេរោគចម្រុះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តការបន្ទុំជាពីរដំណាក់កាល ដោយប្រើប្រាស់មេដំបែនិងបាក់តេរីចម្រុះ ដើម្បីផលិតស្រា និងទឹកខ្មេះពីទឹកក្រជៀបជូរ រួចធ្វើការវាស់វែងសមាសធាតុគីមី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pure culture of Acetobacter cerevisiae ការបណ្តុះមេរោគឯកត្តជននៃបាក់តេរី Acetobacter cerevisiae |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងតាមដានដំណើរការបន្ទុំក្នុងកម្រិតមន្ទីរពិសោធន៍។ | ទិន្នផលអាស៊ីតអាសេទិកទាប ហើយមានអត្រាផលិតយឺតបើប្រៀបធៀបនឹងការប្រើវប្បធម៌ចម្រុះ។ | ផលិតបានអាស៊ីតអាសេទិកអតិបរមា ៤៥.១២ g/L ក្នុងអត្រា ០.០៧ g/L/hr។ |
| Pure culture of Acetobacter aceti ការបណ្តុះមេរោគឯកត្តជននៃបាក់តេរី Acetobacter aceti |
ផ្តល់ទិន្នផលអាស៊ីតអាសេទិក និងអត្រាផលិតខ្ពស់ជាងបាក់តេរី A. cerevisiae បន្តិច។ | ទិន្នផលនិងអត្រាផលិតនៅតែទាបជាងការប្រើប្រាស់មេរោគចម្រុះ។ | ផលិតបានអាស៊ីតអាសេទិកអតិបរមា ៤៩.០៣ g/L ក្នុងអត្រា ០.០៨ g/L/hr។ |
| Mixed culture of Acetobacter cerevisiae and Acetobacter aceti ការបណ្តុះមេរោគចម្រុះនៃបាក់តេរី A. cerevisiae និង A. aceti |
បង្កើនទិន្នផលអាស៊ីតអាសេទិកយ៉ាងខ្ពស់ កាត់បន្ថយរយៈពេលបន្ទុំ និងរក្សាបាននូវសមាសធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មបានយ៉ាងល្អបំផុត។ | ទាមទារការត្រួតពិនិត្យលក្ខខណ្ឌបរិស្ថាន (សីតុណ្ហភាព និង pH) ឱ្យបានហ្មត់ចត់ ដើម្បីធានាដល់ការលូតលាស់ស្របគ្នានៃបាក់តេរីទាំងពីរ។ | ផលិតបានអាស៊ីតអាសេទិកអតិបរមា ៦២.២១ g/L ក្នុងអត្រា ០.៥៧ g/L/hr និងមានតម្លៃសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (EC50) ល្អបំផុតត្រឹម ០.៧២ mg/L។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវគីមីកម្រិតស្តង់ដារសម្រាប់ការបន្ទុំ និងម៉ាស៊ីនវិភាគសមាសធាតុគីមីទំនើប។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ KMUTT ក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជផ្កាក្រជៀបជូរ (Roselle) និងមេរោគក្នុងស្រុក។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌកសិកម្ម និងការដាំដុះដំណាំក្រជៀបជូរស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនិងវិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សានេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជាបានយ៉ាងងាយស្រួលនិងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រផលិតទឹកខ្មេះពីក្រជៀបជូរដោយប្រើវប្បធម៌មេរោគចម្រុះនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្ម និងការកែច្នៃម្ហូបអាហារនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសបន្ទុំនេះនឹងជួយពង្រីកខ្សែសង្វាក់តម្លៃនៃដំណាំក្រជៀបជូរនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងផ្តល់នូវជម្រើសផលិតផលថ្មីប្រកបដោយនវានុវត្តន៍ និងល្អសម្រាប់សុខភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Mixed culture fermentation (ការបន្ទុំដោយវប្បធម៌មេរោគចម្រុះ) | ការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណលើសពីមួយប្រភេទ (ដូចជាមេដំបែ និងបាក់តេរី) ក្នុងពេលតែមួយ ឬបន្តបន្ទាប់គ្នា ដើម្បីជំរុញដំណើរការបន្ទុំមួយឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ជាងការប្រើមេរោគតែមួយមុខ។ | ដូចជាការធ្វើការងារជាក្រុម ដែលម្នាក់មានជំនាញបំប្លែងស្ករទៅជាស្រា ហើយម្នាក់ទៀតបន្តយកស្រាទៅបំប្លែងជាទឹកខ្មេះ។ |
| Acetification (ការបំប្លែងជាអាស៊ីតអាសេទិក) | ដំណើរការជីវគីមីក្នុងដំណាក់កាលបន្ទុំទីពីរ ដែលបាក់តេរីអាស៊ីតអាសេទិក (Acetic acid bacteria) បំប្លែងជាតិអាល់កុល (អេតាណុល) ឱ្យទៅជាអាស៊ីតអាសេទិក (ទឹកខ្មេះ) ក្រោមកត្តាមានអុកស៊ីហ្សែនគ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជាការទុកស្រាចោលឱ្យត្រូវខ្យល់ រហូតដល់វាប្រែជាជូរ និងក្លាយទៅជាទឹកខ្មេះ។ |
| DPPH radical-scavenging (ការប្រឆាំងរ៉ាឌីកាល់សេរី DPPH) | វិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់សមត្ថភាពរបស់សារធាតុណាមួយ ក្នុងការចាប់យក ឬបន្សាបរ៉ាឌីកាល់សេរី (សារធាតុបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់កោសិកា) ដោយសង្កេតមើលការប្រែប្រួលពណ៌នៃម៉ូលេគុល DPPH។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តមើលថាតើកងទ័ព (សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) អាចកម្ចាត់សត្រូវ (រ៉ាឌីកាល់សេរី) បានលឿននិងមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា។ |
| Anthocyanins (អង់តូស៊ីយ៉ានីន) | សារធាតុពណ៌ធម្មជាតិដែលមានក្នុងរុក្ខជាតិ (ផ្តល់ពណ៌ក្រហម ស្វាយ ឬខៀវ ដូចជាក្នុងផ្កាក្រជៀបជូរ) ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម ការពារកោសិកាពីការខូចខាត និងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់សុខភាព។ | ដូចជាថ្នាំលាបពណ៌ធម្មជាតិលើផ្លែឈើ ដែលមិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យវាមានពណ៌ស្អាត ថែមទាំងដើរតួជាអាវក្រោះការពារជំងឺទៀតផង។ |
| Total phenolic content (បរិមាណសារធាតុហ្វេណូលីកសរុប) | រង្វាស់នៃបរិមាណសមាសធាតុហ្វេណូលីកទាំងអស់ដែលមានក្នុងសំណាក ដែលសមាសធាតុទាំងនេះជាភ្នាក់ងារប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដ៏សំខាន់ជួយការពាររាងកាយពីរ៉ាឌីកាល់សេរី និងជួយកាត់បន្ថយការរលាក។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនទាហានការពារសរុបនៅក្នុងបន្ទាយ ដើម្បីដឹងថាតើបន្ទាយនោះមានសុវត្ថិភាពកម្រិតណាពីការវាយប្រហារ។ |
| Effective concentration / EC50 (កំហាប់មានប្រសិទ្ធភាព ៥០%) | រង្វាស់កំហាប់នៃសារធាតុណាមួយដែលតម្រូវឱ្យមាន ដើម្បីកាត់បន្ថយ ឬទប់ស្កាត់សកម្មភាពរ៉ាឌីកាល់សេរីឱ្យបាន ៥០%។ តម្លៃ EC50 កាន់តែតូច បញ្ជាក់ថាសារធាតុនោះកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ដូចជាការចាក់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ ដែលយើងត្រូវការថ្នាំត្រឹមតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះដើម្បីសម្លាប់មេរោគបានពាក់កណ្តាល (ប្រើតិចតែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់)។ |
| Flocculation (ការផ្តុំកកជាដុំ) | ដំណើរការដែលកោសិកាអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាមេដំបែ) ផ្តុំគ្នាជាដុំៗ ហើយធ្លាក់ចុះទៅបាតធុងបន្ទុំ ដែលជារឿយៗបណ្តាលមកពីភាពតានតឹងក្នុងបរិស្ថាន (Environmental stress) ដូចជាកម្រិតអាល់កុលខ្ពស់ក្នុងទឹកបន្ទុំ។ | ដូចជាធូលីតូចៗហោះក្នុងខ្យល់ដែលប៉ះគ្នាហើយប្រមូលផ្តុំជាដុំធំៗ រួចធ្លាក់មកលើដី។ |
| Yield coefficient (មេគុណទិន្នផល) | សូចនាករគណិតវិទ្យាដែលបង្ហាញពីបរិមាណផលិតផល (ឧទាហរណ៍ អាស៊ីតអាសេទិក) ដែលទទួលបាន ធៀបនឹងបរិមាណវត្ថុធាតុដើម (ឧទាហរណ៍ អាល់កុល) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយអតិសុខុមប្រាណ។ | ដូចជាការគណនាថាតើយើងអាចចម្រាញ់ប្រេងបានប៉ុន្មានលីត្រ ពីការកិនគ្រាប់សណ្តែកមួយគីឡូក្រាម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
