បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការចំណាយខ្ពស់លើការផលិតអង់ស៊ីមអាមីឡាស (Amylase) សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្ម ដោយស្វែងរកការប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មដូចជាកាកសំណល់ស័រហ្គាំ (Sorghum pomace) ជាប្រភពសារធាតុចិញ្ចឹមជំនួសម្សៅធម្មតា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របណ្តុះមេរោគផ្សិតចម្រុះ និងមេរោគទោលនៅលើមជ្ឈដ្ឋានកាកសំណល់ស័រហ្គាំ និងម្សៅរលាយ ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការផលិតអង់ស៊ីម និងកម្រិតបំបែកម្សៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Mixed culture fermentation without mineral supplementation (MxCN) ការបណ្តុះមេរោគចម្រុះ (Aspergillus niger និង Saccharomyces cerevisae) ដោយមិនបន្ថែមសារធាតុរ៉ែ |
ផ្តល់ទិន្នផលអង់ស៊ីមខ្ពស់បំផុត និងមានសមត្ថភាពបំបែកម្សៅឆៅបានយ៉ាងល្អ។ មិនត្រូវការចំណាយលើការទិញសារធាតុរ៉ែបន្ថែម ដែលជួយសន្សំសំចៃការចំណាយក្នុងការផលិត។ | ទាមទារការគ្រប់គ្រងមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីធានាបាននូវតុល្យភាពលូតលាស់រវាងមេរោគផ្សិតទាំងពីរប្រភេទ។ | បង្កើនការផលិតអង់ស៊ីមពី ៩,៣៤% ទៅ ៣៥,១០% ធៀបនឹងមេរោគទោល និងមានកម្រិតបំបែកម្សៅដំឡូងខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៨១០,៩៥%។ |
| Monoculture fermentation without mineral supplementation (MoCN) ការបណ្តុះមេរោគទោល (Aspergillus niger) ដោយមិនបន្ថែមសារធាតុរ៉ែ |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងមានភាពសាមញ្ញក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង មិនសូវស្មុគស្មាញដូចការបណ្តុះមេរោគចម្រុះ។ | ទិន្នផលអង់ស៊ីម និងសមត្ថភាពបំបែកម្សៅមានកម្រិតទាបជាង បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការបណ្តុះមេរោគចម្រុះ។ | ផលិតអង់ស៊ីមបានតិចជាងមេរោគចម្រុះ ប៉ុន្តែនៅតែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងការបណ្តុះលើម្សៅរលាយ (Soluble starch) ធម្មតា។ |
| Fermentation with mineral supplementation (MoCW, MxCW) ការបណ្តុះមេរោគដោយមានបន្ថែមសារធាតុរ៉ែ (Mineral supplementation) |
អាចផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមបន្ថែមដែលអាចចាំបាច់សម្រាប់មជ្ឈដ្ឋានកាកសំណល់ផ្សេងទៀតដែលខ្វះជីវជាតិ។ | ក្នុងករណីប្រើកាកសំណល់ស័រហ្គាំ ការបន្ថែមរ៉ែធ្វើឱ្យមានការគាបសង្កត់ការផលិតអង់ស៊ីមទៅវិញ និងបង្កើនការចំណាយឥតប្រយោជន៍។ | ការបន្ថែមសារធាតុរ៉ែបានធ្វើឱ្យការផលិតអង់ស៊ីមអាមីឡាសបំបែកម្សៅឆៅថយចុះយ៉ាងកត់សម្គាល់ (P<0.05)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មដែលមានតម្លៃថោក ប៉ុន្តែទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រមូលដ្ឋាន និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការបណ្តុះ និងការវិភាគ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់កាកសំណល់ស័រហ្គាំពីការផលិតភេសជ្ជៈ 'Ogi' ក្នុងស្រុក។ ទោះបីជាប្រភេទកាកសំណល់នេះមិនសូវសម្បូរនៅកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែគោលការណ៍នៃការប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្ម (Agro-industrial wastes) ដើម្បីផលិតអង់ស៊ីមមានតម្លៃខ្លាំងណាស់។ វាជួយកាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងក្នុងការយកម្សៅមកធ្វើជាអាហារ និងជួយកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថានពីកាកសំណល់។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្មឱ្យមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបណ្តុះមេរោគចម្រុះលើកាកសំណល់កសិកម្ម គឺជាដំណោះស្រាយដែលមានប្រសិទ្ធភាពចំណាយ និងគាំទ្រដល់គំរូសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular economy) យ៉ាងល្អប្រសើរនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Raw starch degrading amylase (អង់ស៊ីមអាមីឡាសបំបែកម្សៅឆៅ) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលអាចបំបែកម៉ូលេគុលម្សៅដែលមិនទាន់ឆ្អិន ឬមិនទាន់ឆ្លងកាត់កម្តៅ ឱ្យក្លាយទៅជាស្ករសាមញ្ញបានដោយផ្ទាល់។ ក្នុងឧស្សាហកម្ម វាជួយកាត់បន្ថយការចំណាយថាមពលកម្តៅក្នុងការស្ងោរម្សៅមុននឹងបំបែក។ | ដូចជាកន្ត្រៃដ៏មុតស្រួចដែលអាចកាត់ខ្សែពួរដ៏ស្វិតដាច់បានភ្លាមៗ ដោយមិនចាំបាច់យកខ្សែពួរនោះទៅត្រាំទឹកក្តៅឱ្យទន់ជាមុន។ |
| Mixed culture fermentation (ការបណ្តុះមេរោគចម្រុះ) | ដំណើរការនៃការបណ្តុះមេរោគ ឬអតិសុខុមប្រាណចាប់ពីពីរប្រភេទឡើងទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានតែមួយ ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីឱ្យពួកវាលូតលាស់ និងបង្កើតអន្តរកម្មជួយគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងការផលិតអង់ស៊ីម ឬផលិតផលគោលដៅ។ | ដូចជាការចាត់តាំងក្រុមការងារដែលមានជំនាញខុសៗគ្នា (ឧ. ជាងឈើ និងជាងសំណង់) ឱ្យធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីសង់ផ្ទះមួយឱ្យបានលឿន និងល្អជាងការធ្វើម្នាក់ឯង។ |
| Sorghum pomace (កាកសំណល់ស័រហ្គាំ) | ជាកាកសំណល់រឹងដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីការកិន ឬចម្រាញ់យកម្សៅ និងទឹកចេញពីគ្រាប់ធញ្ញជាតិស័រហ្គាំ (Sorghum)។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាប្រភពចំណីសម្រាប់ចិញ្ចឹមមេរោគផ្សិតជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ម្សៅសុទ្ធដែលមានតម្លៃថ្លៃ។ | ដូចជាកាកដូងដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីយើងពូតយកខ្ទិះអស់ ដែលគេអាចយកទៅធ្វើជាជី ឬចំណីសត្វបន្តទៀតបាន។ |
| Extracellular amylase (អង់ស៊ីមអាមីឡាសក្រៅកោសិកា) | ជាអង់ស៊ីមដែលកោសិកាអតិសុខុមប្រាណផលិតរួចបញ្ចេញមកខាងក្រៅកោសិការបស់វា ដើម្បីរំលាយអាហារ (ម្សៅ) នៅមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញឱ្យទៅជាទំហំតូចៗ ងាយស្រួលនឹងស្រូបយកទៅចិញ្ចឹមកោសិកាវិញ។ | ដូចជាសត្វពីងពាងដែលបញ្ចេញទឹកមាត់មានជាតិអាស៊ីតទៅលើសត្វល្អិតដើម្បីរំលាយសាច់សត្វនោះនៅខាងក្រៅសិន មុននឹងបឺតជញ្ជក់ចូលក្នុងពោះរបស់វា។ |
| Monoculture (ការបណ្តុះមេរោគទោល) | ការបណ្តុះ ឬការចិញ្ចឹមអតិសុខុមប្រាណតែមួយប្រភេទគត់នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានមួយ ដើម្បីសិក្សាពីលក្ខណៈ ការលូតលាស់ ឬទិន្នផលរបស់វាដោយឡែក សម្រាប់យកទៅប្រៀបធៀបជាមួយនឹងការបណ្តុះមេរោគចម្រុះ។ | ដូចជាការដាំដើមស្រូវតែមួយមុខគត់នៅក្នុងស្រែទាំងមូល ដោយមិនមានលាយដំណាំផ្សេង។ |
| Synergistic interaction (អន្តរកម្មប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ឬសហសកម្មភាព) | សកម្មភាពជួយជ្រោមជ្រែងគ្នារវាងអង់ស៊ីម ឬអតិសុខុមប្រាណពីរប្រភេទ ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលសរុបដែលទទួលបានមានទំហំធំ ឬប្រសើរជាងការបូកបញ្ចូលគ្នានៃសកម្មភាពរបស់ពួកវារៀងៗខ្លួនដាច់ដោយឡែក។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់ដែលម្នាក់រុញ និងម្នាក់ទៀតទាញរទេះធ្ងន់មួយ ធ្វើឱ្យរទេះនោះរំកិលទៅមុខបានលឿនជាងការដែលម្នាក់ៗព្យាយាមរុញរទេះនោះម្នាក់ឯង។ |
| Cell-free filtrate (ទឹកច្រោះគ្មានកោសិកា) | អង្គធាតុរាវដែលទទួលបានបន្ទាប់ពីប្រើម៉ាស៊ីនបង្វិលកកិត (Centrifuge) ដើម្បីកម្ចាត់កោសិកាអតិសុខុមប្រាណ និងកាកសំណល់រឹងចេញអស់ ដោយនៅសល់តែសារធាតុរលាយក្នុងទឹក ពិសេសគឺអង់ស៊ីមដែលមេរោគបានបញ្ចេញ។ | ដូចជាទឹកស៊ុបថ្លាដែលយើងស្រង់យកសាច់ និងឆ្អឹងចេញអស់ នៅសល់តែទឹកដែលមានរសជាតិ និងជីវជាតិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
