បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃទំហំ និងដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ចៃសណ្តែក (Aphis craccivora) ទៅលើទំហំ រយៈពេលលូតលាស់ និងសមាមាត្រភេទរបស់សត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីត (Aphidius colemani) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យជីវសាស្រ្ត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែបចៃដន្យ (CRD) ចំនួន៥វគ្គ ដើម្បីតាមដានការលូតលាស់របស់ប៉ារ៉ាស៊ីតនៅក្នុងចៃសណ្តែក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Mass Rearing using Early Instar Hosts (Instar 1-2) ការចិញ្ចឹមបង្កាត់ដោយប្រើចៃដំណាក់កាលដំបូង (វ័យទី១-២) |
ផលិតបានដង្កូវប៉ារ៉ាស៊ីតដែលមានទំហំខ្លួនធំ (ទំហំក្បាល និងទ្រូងធំ) ដែលអាចមានភាពរឹងមាំជាងមុន។ | ត្រូវការរយៈពេលយូរជាងមុនសម្រាប់ការលូតលាស់ពីស៊ុតរហូតដល់ញាស់ (ប្រមាណជាង ១៣ ថ្ងៃ)។ | ដង្កូវប៉ារ៉ាស៊ីតមានទំហំធំជាង ប៉ុន្តែត្រូវការពេលលូតលាស់យូរ (១២.៤៥-១៣.០៤ ថ្ងៃ) ជាមួយនឹងអត្រាញាស់ខ្ពស់ (៩៤-៩៧%)។ |
| Mass Rearing using Late Instar Hosts (Instar 3-5) ការចិញ្ចឹមបង្កាត់ដោយប្រើចៃដំណាក់កាលចុងក្រោយ (វ័យទី៣-៥) |
រយៈពេលនៃការលូតលាស់របស់ប៉ារ៉ាស៊ីតលឿនជាងមុន (ញាស់លឿនជាង)។ | ទំហំខ្លួនរបស់ប៉ារ៉ាស៊ីតដែលញាស់មកមានទំហំតូចជាង ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សមត្ថភាពស្វែងរកចំណីនៅពេលព្រលែងក្នុងចម្ការ។ | ដង្កូវប៉ារ៉ាស៊ីតមានទំហំតូច ប៉ុន្តែលូតលាស់លឿន (ប្រហែល ១១ ថ្ងៃ) ជាមួយនឹងអត្រាញាស់ខ្ពស់ដដែល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋាន និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព និងបរិស្ថានយ៉ាងច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៅសាកលវិទ្យាល័យកសិកម្ម (ទីក្រុងបាងកក) ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៤ ដោយប្រើប្រាស់លក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពថេរ (២៥ អង្សាសេ)។ លទ្ធផលអាចនឹងមានភាពខុសគ្នាខ្លះប្រសិនបើអនុវត្តនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុជាក់ស្តែងនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានបម្រែបម្រួលសីតុណ្ហភាព និងសំណើមខ្ពស់ ជាពិសេសនៅរដូវប្រាំង។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការយល់ដឹងពីសក្ដានុពលនៃការចិញ្ចឹមប៉ារ៉ាស៊ីតនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃតាមបែបជីវសាស្រ្តនៅកម្ពុជា។
ការជ្រើសរើសដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ចៃឱ្យបានត្រឹមត្រូវសម្រាប់ការបង្កាត់ប៉ារ៉ាស៊ីត នឹងជួយបង្កើនគុណភាពនៃភ្នាក់ងារជីវសាស្រ្ត ឈានទៅសម្រេចបាននូវកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Endoparasitoid (ប៉ារ៉ាស៊ីតក្នុងសាច់) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតដែលពងដាក់ក្នុងខ្លួនសត្វល្អិតម្ចាស់ផ្ទះ ហើយកូនដង្កូវរបស់វាលូតលាស់ដោយស៊ីសាច់ម្ចាស់ផ្ទះពីខាងក្នុង រហូតដល់ម្ចាស់ផ្ទះស្លាប់នៅពេលវាញាស់ចេញមកក្រៅ។ | ដូចជាសត្វចម្លែកក្នុងភាពយន្តរឿង Alien ដែលបង្កាត់ពូជនិងធំធាត់ក្នុងពោះមនុស្ស រួចទម្លុះចេញមកក្រៅធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់។ |
| Mummies (សាកសពម៉ាំមីសត្វល្អិត) | សភាពរបស់ចៃដែលត្រូវប៉ារ៉ាស៊ីតស៊ីពីក្នុងរហូតអស់សាច់ បន្សល់ទុកតែសំបកក្រៅដែលប្រែជារឹងនិងប្តូរពណ៌ (ច្រើនតែពណ៌ត្នោត ឬមាស) ដើម្បីការពារដង្កូវប៉ារ៉ាស៊ីតនៅខាងក្នុងរហូតដល់វាប្រែក្លាយជាសត្វពេញវ័យ។ | ដូចជាការយកសំបកកង់ឡានចាស់ៗមកធ្វើជាតង់ ឬខែលការពារសុវត្ថិភាពសម្រាប់សម្ងំលាក់ខ្លួនរហូតដល់ពេលមានសុវត្ថិភាព។ |
| Instar (វ័យលូតលាស់របស់សត្វល្អិត) | ជាដំណាក់កាលនីមួយៗនៃការលូតលាស់របស់សត្វល្អិត ចន្លោះពីការសកកម្តងទៅម្តងទៀត មុនពេលក្លាយជាសត្វពេញវ័យ (ក្នុងឯកសារនេះ ចៃមាន៥វ័យ ឬ 5 Instars)។ | ដូចជាថ្នាក់រៀនរបស់ក្មេងៗពីថ្នាក់ទី១ ដល់ទី៥ ឬការឡើងខ្សែក្រវាត់ក្នុងកីឡាតេក្វាន់ដូ មុនពេលពួកគេក្លាយជាមនុស្សធំពេញវ័យ។ |
| Biological control agent (ភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យជីវសាស្រ្ត) | ការប្រើប្រាស់សត្រូវធម្មជាតិ (ដូចជាសត្វល្អិតស៊ីសាច់ ផ្សិត ឬប៉ារ៉ាស៊ីត) ដើម្បីគ្រប់គ្រង និងកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃដែលបំផ្លាញដំណាំ ដែលជាជម្រើសជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលកសិកម្មគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីតាមចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ជាជាងការដាក់ថ្នាំបំពុលកណ្តុរដែលអាចប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស។ |
| Sex ratio (សមាមាត្រភេទ) | អត្រាប្រៀបធៀបរវាងចំនួនសត្វល្អិតញី និងសត្វល្អិតឈ្មោលដែលញាស់ចេញមក។ ក្នុងបរិបទគ្រប់គ្រងជីវសាស្រ្ត អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចង់បានអត្រាញីច្រើនជាង ព្រោះសត្វញីជាអ្នកដើរពងដាក់សម្លាប់ចៃ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនកូនស្រី និងកូនប្រុសនៅក្នុងគ្រួសារមួយ ដើម្បីដឹងថាភាគីណាមានចំនួនច្រើនជាង។ |
| Apteriform (ទម្រង់គ្មានស្លាប) | ជាទម្រង់រាងកាយមួយរបស់ចៃពេញវ័យដែលមិនមានដុះស្លាប ដែលច្រើនតែកើតឡើងនៅពេលបរិស្ថានរស់នៅមានចំណីអាហារគ្រប់គ្រាន់ និងមិនទាន់មានតម្រូវការហោះហើរផ្លាស់ទីទៅកាន់ដើមឈើផ្សេង។ | ដូចជាមនុស្សដែលសម្រេចចិត្តសង់ផ្ទះរស់នៅមួយកន្លែងជាអចិន្ត្រៃយ៍ ព្រោះទីនោះមានម្ហូបអាហារសម្បូរបែបហើយ មិនបាច់រើផ្ទះទៅណាទៀត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
