បញ្ហា (The Problem)៖ ការផលិតផ្លែប៉ោមនៅសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ប្រឈមនឹងការប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ពីប្រទេសជិតខាង ព្រមទាំងមានបញ្ហាថ្លៃដើមផលិតកម្មនិងអាកាសធាតុ ដូច្នេះទាមទារឱ្យមានការកែលម្អគុណភាពនិងទិន្នផលយ៉ាងពិតប្រាកដ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ឯកសារនេះបានធ្វើការត្រួតពិនិត្យនិងបង្ហាញពីយុទ្ធសាស្ត្ររួមបញ្ចូលគ្នាដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្កើនទិន្នផល និងគុណភាពផ្លែប៉ោមនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Tree Planting (Pre-1980s) ការដាំដុះដើមប៉ោមទំហំធំតាមបែបប្រពៃណី |
ដើមឈើមានទំហំធំនិងអាចរស់នៅបានយូរឆ្នាំ។ | ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើនសម្រាប់ការកាត់មែកនិងប្រមូលផល ដោយសារដើមខ្ពស់ត្រូវប្រើជណ្ដើរ។ | ប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មរហូតដល់ ១១៨៩ ម៉ោង/ហិកតា ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ និងផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងការដាំញឹក។ |
| High-Density Planting (Dwarf rootstock M9 + Spindle bush) ការដាំដុះកម្រិតញឹកដោយប្រើគល់តឿ (M9) និងកាត់តម្រឹមរាង Spindle bush |
ងាយស្រួលក្នុងការថែទាំ បាញ់ថ្នាំ និងប្រមូលផលដោយមិនចាំបាច់ប្រើជណ្ដើរ ដែលជួយសន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្ម។ | ទាមទារដើមទុនវិនិយោគដំបូងខ្ពស់ដោយសារត្រូវទិញកូនឈើច្រើន (រហូតដល់ ៥០០០ដើម/ហិកតា)។ | កាត់បន្ថយកម្លាំងពលកម្មមកត្រឹម ៥៥៨ ម៉ោង/ហិកតា ក្នុងឆ្នាំ១៩៨០ និងបង្កើនទិន្នផលសរុបក្នុងមួយហិកតាបានយ៉ាងខ្ពស់។ |
| Virus-Free Rootstock Usage ការប្រើប្រាស់កូនឈើឬគល់ដាំដែលគ្មានវីរុស (តាមរយៈការព្យាបាលដោយកម្តៅ) |
ដើមឈើលូតលាស់បានលឿន មានសុខភាពល្អ និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់។ | ទាមទារបច្ចេកទេសបណ្តុះកូនឈើ និងមន្ទីរពិសោធន៍ត្រឹមត្រូវដើម្បីធានាភាពគ្មានមេរោគ។ | ទិន្នផលកើនឡើងចន្លោះពី ២៣.៥ ទៅ ៣៧.០ តោន/ហិកតា បើធៀបនឹងពូជធម្មតាដែលមិនបានព្យាបាលវីរុស។ |
| Soil Fumigation vs Replanting Untreated ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគក្នុងដីមុនពេលដាំសារថ្មី |
កាត់បន្ថយបញ្ហាជំងឺឫសស្អុយ ដែលបន្សល់ទុកពីដើមចាស់ និងជួយឱ្យដើមថ្មីលូតលាស់ល្អ។ | ថ្នាំសម្លាប់មេរោគក្នុងដីមានជាតិពុលខ្ពស់ (ឧ. Chloropicrin ត្រូវបានហាមឃាត់) និងទាមទារការអនុញ្ញាតពិសេសក្នុងការប្រើប្រាស់។ | ការដាំលើដីដែលបានចាត់ការសម្លាប់មេរោគរួច ផ្តល់ទិន្នផល ៤៦.៥ គ.ក្រ/ដើម ធៀបនឹង ៣២.៥ គ.ក្រ/ដើម លើដីមិនបានចាត់ការ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីការផ្លាស់ប្តូរតម្រូវការធនធាន ដោយកាត់បន្ថយកម្លាំងពលកម្មមនុស្ស ប៉ុន្តែទាមទារការវិនិយោគលើពូជ បច្ចេកទេសកាត់តម្រឹម និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រពទំនើប។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យកសិកម្មនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ខាងលិចក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដល់ ១៩៨០ ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់។ ពូជប៉ោមនិងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុគឺខុសស្រឡះពីប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គោលការណ៍នៃបច្ចេកទេសដាំដុះគឺជាគំរូដ៏ល្អ។
ទោះបីជាកម្ពុជាមិនមែនជាតំបន់ផលិតផ្លែប៉ោមក៏ដោយ គោលការណ៍យុទ្ធសាស្ត្រនៅក្នុងឯកសារនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការដាំដុះឈើហូបផ្លែនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការដាំដើមឈើធំៗតាមបែបប្រពៃណី មកប្រើប្រាស់ពូជគល់តឿ ប្រព័ន្ធស្រោចស្រព និងកាត់តម្រឹមមែកតាមបច្ចេកទេស គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកកសិកម្មពាណិជ្ជកម្មទំនើបនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Dwarf rootstock (គល់តឿ) | ជាប្រភេទគល់ឈើដែលគេយកមកផ្សាំជាមួយមែកពូជល្អ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់កម្ពស់របស់ដើម ធ្វើឱ្យដើមតូចទាប ងាយស្រួលថែទាំ កាត់បន្ថយពលកម្ម និងជំរុញឱ្យដើមឆាប់ផ្តល់ផ្លែបានលឿនជាងធម្មតា។ ឧទាហរណ៍ គល់ប្រភេទ M9 និង M26។ | ដូចជាការបំពាក់ហ្វ្រាំងដល់ដើមឈើកុំឱ្យវាលូតលាស់ខ្ពស់ពេក ដើម្បីឱ្យវាយកកម្លាំងទៅបង្កើតផ្លែវិញ និងងាយស្រួលបេះដោយមិនបាច់ប្រើជណ្តើរ។ |
| Virus-free clone / Heat treatment (កូនឈើគ្មានវីរុស / ការព្យាបាលដោយកម្តៅ) | ដំណើរការកម្ចាត់វីរុសចេញពីជាលិការុក្ខជាតិដោយប្រើកម្តៅក្នុងកម្រិតជាក់លាក់មួយ (ឧទាហរណ៍ ៣៧ អង្សាសេ ជាច្រើនសប្តាហ៍) រហូតដល់វីរុសងាប់ រួចទើបយកកាត់ត្រួយដែលគ្មានមេរោគនោះទៅបណ្តុះជាកូនឈើថ្មី ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។ | ដូចជាការស្ងោរទឹកដើម្បីសម្លាប់មេរោគមុននឹងយកមកផឹកអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនេះគេប្រើកម្តៅល្មមៗដើម្បីសម្លាប់តែមេរោគក្នុងកោសិការុក្ខជាតិដោយមិនធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិស្លាប់។ |
| High-density planting (ការដាំដុះកម្រិតញឹក) | ប្រព័ន្ធនៃការដាំដើមឈើដែលមានគម្លាតជិតៗគ្នាខ្លាំង (ឧទាហរណ៍ ចន្លោះដើម១ម៉ែត្រ) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យដាំបានរាប់ពាន់ដើមក្នុងមួយហិកតា ដើម្បីទាញយកទិន្នផលសរុបឱ្យបានខ្ពស់បំផុតលើផ្ទៃដីដដែល ដោយប្រើប្រាស់គល់តឿជាជំនួយ។ | ដូចជាការរៀបចំកៅអីក្នុងរោងកុនឱ្យបានជិតៗគ្នា ដើម្បីដាក់មនុស្សឱ្យបានច្រើនបំផុតក្នុងបន្ទប់តែមួយ។ |
| Glender spindle / Slender spindle (ប្រព័ន្ធកាត់តម្រឹមមែករាងកោណ) | បច្ចេកទេសកាត់តម្រឹម និងចងមែកឈើឱ្យមានរាងដូចអំបោះរុំជុំវិញស្នូលកណ្តាល (តូចលើ ធំក្រោម) ដោយរក្សាទុកមេកណ្តាលតែមួយ និងមានមែកតូចៗដុះចេញមកក្រៅ ដើម្បីឱ្យពន្លឺថ្ងៃជះចូលដល់គ្រប់មែកទាំងអស់ និងងាយស្រួលប្រមូលផល។ | ដូចជាការកាត់តម្រឹមដើមគ្រីស្មាស់អញ្ចឹង ដើម្បីឱ្យមែកខាងក្រោមលូតលាស់វែង និងមែកខាងលើខ្លី ងាយទទួលពន្លឺថ្ងៃគ្រប់គ្រាន់ពីគ្រប់ទិសទី។ |
| Replant disease / Soil sickness (ជំងឺដាំដុះសារថ្មី ឬ ជំងឺដីហត់) | បញ្ហាដែលកើតឡើងនៅពេលដាំដើមឈើប្រភេទដដែលនៅលើដីចាស់បន្តបន្ទាប់គ្នា ដោយសារការប្រមូលផ្តុំនៃមេរោគ កង្វះជីវជាតិ និងជាតិពុលដែលភាយចេញពីការរលួយនៃឫសចាស់ៗ ធ្វើឱ្យកូនឈើថ្មីលូតលាស់យឺត ឬងាប់។ | ដូចជាការឱ្យមនុស្សថ្មីទៅរស់នៅក្នុងផ្ទះចាស់ដែលពោរពេញដោយសំរាម និងមេរោគពីអ្នករស់នៅមុន ធ្វើឱ្យអ្នកថ្មីងាយឈឺថ្កាត់មិនសូវមានកម្លាំងកំហែង។ |
| Soil fumigants (ថ្នាំសម្លាប់មេរោគក្នុងដី) | សារធាតុគីមីដែលមានទម្រង់ជាឧស្ម័ន ឬងាយហួត (ដូចជា Chloropicrin ឫ Methylbromide) ដែលគេប្រើសម្រាប់ចាក់ចូលទៅក្នុងដីដើម្បីសម្លាប់មេរោគ ផ្សិត និម៉ាតូដ និងស្មៅចង្រៃមុនពេលដាំដំណាំសារថ្មី ដើម្បីជៀសវាងជំងឺ Replant disease។ | ដូចជាការបាញ់ថ្នាំមូសបិទទ្វារចោលក្នុងបន្ទប់ដើម្បីសម្លាប់សត្វល្អិតទាំងអស់ មុននឹងយើងចូលទៅរស់នៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
