បញ្ហា (The Problem)៖ ក្រោយពេលចម្រាញ់ប្រេងរួច កាកសំណល់គ្រាប់ល្ហុងខ្វង (Jatropha curcas) មានផ្ទុកសារធាតុពុល 'curcin' ដែលមិនអាចប្រើប្រាស់ជាចំណីសត្វបាន ដែលទាមទារឱ្យមានដំណោះស្រាយសម្រាប់ការចោលកាកសំណល់ទាំងនេះដោយសុវត្ថិភាពនិងអាចទាញយកប្រយោជន៍បាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងការអនុវត្តផ្ទាល់នៅទីវាល ដើម្បីវាយតម្លៃសក្តានុពលនៃការប្រើប្រាស់កាកសំណល់គ្រាប់ល្ហុងខ្វង ជាវត្ថុធាតុដើមជំនួសលាមកគោសម្រាប់ការផលិតជីវឧស្ម័ន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 100% Cattle Dung Feed (Control) ការប្រើប្រាស់លាមកគោ ១០០% (សំណាកត្រួតពិនិត្យ) |
ងាយស្រួលរកបាននៅតាមសហគមន៍ជនបទ និងមានផ្ទុកបាក់តេរីស្រាប់ដែលងាយស្រួលសម្រាប់ការចាប់ផ្តើមបង្កាត់មេក្នុងឡជីវឧស្ម័ន។ | ទិន្នផលនៃបរិមាណជីវឧស្ម័នទទួលបានទាបជាង ព្រមទាំងមានកម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹម (N, P, K) ក្នុងកាកសំណល់ជីនៅកម្រិតទាប។ | ផលិតជីវឧស្ម័នបានជាមធ្យម ១៤៧.០៥ l/kg dm ក្នុងមួយខែ និងកាកសំណល់ជីមានផ្ទុកអាសូតត្រឹមតែ ១.៤២% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| 100% Jatropha curcas Defatted Waste Feed ការប្រើប្រាស់កាកសំណល់ដែលចម្រាញ់ប្រេងរួចពីគ្រាប់ល្ហុងខ្វង (Jatropha curcas) ១០០% |
ផ្តល់ទិន្នផលជីវឧស្ម័នខ្ពស់ជាងយ៉ាងច្បាស់លាស់ ទោះបីស្ថិតក្នុងសីតុណ្ហភាពទាបនារដូវរងាក៏ដោយ ព្រមទាំងបង្កើតបានជីសរីរាង្គដែលមានគុណភាពខ្ពស់។ | មិនអាចប្រើដាច់ដោយឡែកពីដំបូងបានទេ ពោលគឺតម្រូវឱ្យមានការលាយបញ្ចូលលាមកគោនៅដំណាក់កាលដំបូងដើម្បីបង្កើតបាក់តេរី ហើយត្រូវត្រាំទឹកមុនពេលប្រើប្រាស់។ | ផលិតជីវឧស្ម័នបានជាមធ្យម ១៨១.២៥ l/kg dm (កើនឡើង ២៣.២៦%) និងកាកសំណល់ជីមានផ្ទុកអាសូតរហូតដល់ ៥.៥៦%។ |
| 25% Jatropha + 75% Cattle Dung (Batch Study T3) ការលាយបញ្ចូលគ្នា (កាកសំណល់ល្ហុងខ្វង ២៥% ជាមួយលាមកគោ ៧៥%) |
ផ្តល់ទិន្នផលជីវឧស្ម័នល្អបំផុតសម្រាប់ការសាកល្បងខ្នាតតូច (Batch study) ដោយសារមានតុល្យភាពល្អរវាងបរិមាណបាក់តេរីនិងសារធាតុចិញ្ចឹម។ | ទាមទារការវាស់វែងសមាមាត្រឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងត្រូវការកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមក្នុងការលាយវត្ថុធាតុដើមទាំងពីរបញ្ចូលគ្នា។ | ផលិតជីវឧស្ម័នបានរហូតដល់ ២០៥.០០ l/kg dm ក្នុងអំឡុងពេលនៃការសាកល្បងក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យានេះទាមទារឱ្យមានឡជីវឧស្ម័នស្តង់ដារ វត្ថុធាតុដើមរួមមានកាកសំណល់ល្ហុងខ្វងនិងលាមកគោ ព្រមទាំងបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគគុណភាពជីវឧស្ម័ននិងជី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុង Udaipur រដ្ឋ Rajasthan ប្រទេសឥណ្ឌា ដែលជារបកគំហើញឆ្លងកាត់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុតាមរដូវកាលរយៈពេលមួយឆ្នាំពេញ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៅកម្ពុជាមានភាពកក់ក្តៅ និងអំណោយផលដល់ការផលិតជីវឧស្ម័នពេញមួយឆ្នាំ ខណៈដែលល្ហុងខ្វងក៏ជារុក្ខជាតិដែលអាចដុះលូតលាស់បានយ៉ាងល្អនៅលើដីមិនសូវមានជីជាតិនៅកម្ពុជា។
បច្ចេកទេសនៃការជំនួសលាមកគោដោយកាកសំណល់ល្ហុងខ្វងនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់អនុវត្តនៅកម្ពុជា ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងការអភិវឌ្ឍថាមពលជនបទ។
ជារួម ការប្រើប្រាស់កាកសំណល់ Jatropha curcas មិនត្រឹមតែជួយដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់ពុលពីការចម្រាញ់ប្រេងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងផ្តល់នូវដំណោះស្រាយថាមពលស្អាត និងជីធម្មជាតិប្រកបដោយនិរន្តរភាពសម្រាប់កសិករកម្ពុជាផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bio-methanisation (ជីវមេតានីយកម្ម) | ជាដំណើរការបំបែកសារធាតុសរីរាង្គដោយបាក់តេរីក្នុងស្ថានភាពគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីបង្កើតជាឧស្ម័នមេតាន (ជីវឧស្ម័ន) ដែលអាចប្រើប្រាស់ជាប្រភពថាមពលបាន។ | ដូចជាការផ្អាប់ចំណីអាហារក្នុងធុងជិតឈឹង ដើម្បីឱ្យវាស្អុយរលួយហើយបញ្ចេញឧស្ម័នដែលអាចយកទៅដុតឆេះធ្វើជាប្រភពថាមពលបាន។ |
| Jatropha curcas defatted waste (កាកសំណល់ចម្រាញ់ប្រេងរួចពី Jatropha curcas) | ជាកាកសំណល់រឹងដែលនៅសេសសល់បន្ទាប់ពីគេបានគាប ឬចម្រាញ់យកប្រេងចេញពីគ្រាប់ល្ហុងខ្វងរួច ដែលវាសម្បូរទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹម ប៉ុន្តែមានផ្ទុកសារធាតុពុលមិនអាចឱ្យសត្វស៊ីបាន។ | ដូចជាកាកដូងដែលសល់បន្ទាប់ពីយើងពូតយកខ្ទិះរួចរាល់ ប៉ុន្តែកាកនេះមានជាតិពុលដែលសត្វមិនអាចស៊ីបាន ទើបត្រូវយកទៅច្នៃធ្វើអ្វីផ្សេង។ |
| Curcin (សារធាតុពុលគូស៊ីន) | ជាប្រភេទប្រូតេអ៊ីនពុល (Phytotoxin) ដែលមានវត្តមានដោយធម្មជាតិនៅក្នុងគ្រាប់ល្ហុងខ្វង ដែលធ្វើឱ្យកាកសំណល់របស់វាមិនអាចប្រើជាចំណីសត្វបាន ប៉ុន្តែសារធាតុពុលនេះអាចបំបែកបានតាមរយៈដំណើរការផលិតជីវឧស្ម័ន។ | ដូចជាពិសពស់ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់រាងកាយសត្វ ប៉ុន្តែវាអាចត្រូវរលាយបាត់បង់ឥទ្ធិពល និងលែងមានគ្រោះថ្នាក់នៅពេលឆ្លងកាត់ការផ្អាប់ត្រឹមត្រូវ។ |
| Anaerobic fermentation (ការរំលាយក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីហ្សែន) | ជាដំណើរការមេតាប៉ូលីសដែលអតិសុខុមប្រាណ (បាក់តេរី) បំបែកសារធាតុសរីរាង្គដោយមិនត្រូវការអុកស៊ីហ្សែន ដែលជាដំណាក់កាលចាំបាច់បំផុតក្នុងការទាញយកជីវឧស្ម័ន។ | ដូចជាការធ្វើស្ពៃជ្រក់ក្នុងក្រឡបិទជិត ដែលបាក់តេរីធ្វើការនិងរស់រានមានជីវិតដោយមិនត្រូវការខ្យល់ដកដង្ហើម។ |
| Effluent slurry (កាកសំណល់រាវក្រោយការរំលាយ) | ជាកាកសំណល់រាវខាប់ៗដែលហូរចេញមកក្រៅវិញបន្ទាប់ពីដំណើរការផលិតជីវឧស្ម័ននៅក្នុងឡបានបញ្ចប់ ដែលវាសម្បូរទៅដោយសារធាតុអាសូត ផូស្វ័រ និងប៉ូតាស្យូម ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប្រើធ្វើជាជីសរីរាង្គ។ | ដូចជាកាកកាហ្វេដែលសល់បន្ទាប់ពីឆុងផឹករួច ប៉ុន្តែវាជាកាកខាប់ៗដែលពោរពេញដោយជីជាតិល្អបំផុតសម្រាប់យកទៅស្រោចដំណាំ។ |
| Floating drum type biogas plant (ឡជីវឧស្ម័នប្រភេទធុងអណ្តែត) | ជាប្រភេទឡផលិតជីវឧស្ម័នដែលមានធុង (ធ្វើពីជ័រ ឬលោហៈ) គ្របពីលើរណ្តៅផ្អាប់ ដែលធុងនេះអាចអណ្តែតឡើងលើឬស្រកចុះក្រោមទៅតាមបរិមាណសម្ពាធឧស្ម័នដែលផលិតបាននៅខាងក្នុង។ | ដូចជាប៉េងប៉ោងដែលប៉ោងឡើងនៅពេលមានខ្យល់ផ្លុំចូល ហើយវានឹងតូចទៅវិញនៅពេលយើងបញ្ចេញខ្យល់មកក្រៅ។ |
| Volatile Solids (សារធាតុរឹងងាយហួត / សារធាតុរឹងសរីរាង្គ) | ជាផ្នែកនៃសារធាតុរឹងសរុបនៅក្នុងជីវម៉ាសដែលអាចឆេះ ឬហួតបាននៅពេលដុតក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ដែលវាបង្ហាញពីបរិមាណសារធាតុសរីរាង្គដែលអាចបំបែកទៅជាជីវឧស្ម័នបាន។ | ដូចជាផ្នែកនៃអុសដែលអាចឆេះក្លាយជាភ្លើងនិងផ្សែង ខណៈដែលផ្នែកមិនអាចឆេះបានប្រែទៅជាផេះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
