បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជីគីមីក្នុងការដាំដុះប្រព័ន្ធអ៊ីដ្រូប៉ូនិច (Hydroponics) ដោយធ្វើការទាញយកប្រយោជន៍ពីកំប្លោកនិងខ្យងមាសធ្វើជាសារធាតុចម្រាញ់ជីវសាស្ត្រជំនួសវិញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធដាំដុះអ៊ីដ្រូប៉ូនិចបែប NFT ដោយប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុចម្រាញ់ជីវសាស្ត្រពីខ្យងមាស និងកំប្លោក ក្នុងសមាមាត្រផ្សេងៗគ្នាទៅលើការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Hoagland's Solution) ការប្រើប្រាស់សារធាតុចិញ្ចឹមគីមីស្តង់ដារ (Hoagland's solution) |
ផ្តល់នូវការលូតលាស់ផ្នែកកម្ពស់ដើមបានល្អ និងងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងកម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹម។ | ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើជីគីមីដែលមានតម្លៃថ្លៃ និងមិនសូវល្អចំពោះបរិស្ថាន។ | ផ្តល់កម្ពស់ដើមខ្ពស់ជាងគេ (5.35 សង់ទីម៉ែត្រនៅថ្ងៃទី៣៥) ប៉ុន្តែទម្ងន់ស្ងួតទាបជាងការប្រើជីខ្យងមាស។ |
| Golden Apple Snail Bio-extract (1:1000) ការប្រើជីទឹកខ្យងមាសក្នុងសមាមាត្រ ១:១០០០ |
ជួយបង្កើនទម្ងន់ និងទំហំស្លឹកបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។ ប្រើប្រាស់សត្វល្អិតចង្រៃ (ខ្យងមាស) មកធ្វើជាជីកាត់បន្ថយការចំណាយ។ | ត្រូវការពេលវេលាផ្អាប់ជី (ប្រហែល ១ ខែ) និងត្រូវគ្រប់គ្រងក្លិនពេលផលិត។ | ផ្តល់ទម្ងន់ស្ងួតសរុប (7.152g) ផ្ទៃស្លឹកសរុប (947.003 sq.cm) និងអត្រាលូតលាស់ (RGR) ខ្ពស់ជាងគេបំផុត។ |
| Golden Apple Snail Bio-extract (1:500) ការប្រើជីទឹកខ្យងមាសក្នុងសមាមាត្រ ១:៥០០ |
សម្បូរទៅដោយអាសូត (N) និងអាស៊ីត Humic ដែលជួយជំរុញការផលិតសារធាតុពណ៌រស្មីសំយោគបានល្អ។ | ប្រសិនបើកំហាប់ខាប់ពេក អាចនឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់រាងកាយ (ទម្ងន់ និងកម្ពស់) បើធៀបនឹងសមាមាត្រ ១:១០០០។ | បង្កើនបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីលសរុប និងបេតាកេរ៉ូទីន (Beta-carotene) ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងស្លឹក។ |
| Water Hyacinth Bio-extract (1:500) ការប្រើជីទឹកកំប្លោកក្នុងសមាមាត្រ ១:៥០០ |
សម្បូរទៅដោយម៉ាញ៉េស្យូម (Mg) និងប៉ូតាស្យូម (K) ងាយស្រួលរកវត្ថុធាតុដើមនៅតាមប្រភពទឹក។ | អត្រានៃការលូតលាស់រួមទាបជាងជីទឹកខ្យងមាស។ | ជួយបង្កើនកម្រិតវីតាមីន C (Ascorbic acid) នៅក្នុងស្លឹកបានខ្ពស់ជាងគេបំផុត (49.035 mg/100g ទឹកទម្ងន់ស្រស់)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវប្រព័ន្ធដាំដុះអ៊ីដ្រូប៉ូនិចកម្រិតមូលដ្ឋាន និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វិភាគសមាសធាតុគីមីរុក្ខជាតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅលើដំបូលអគារនៃសាកលវិទ្យាល័យ Burapha ប្រទេសថៃ ក្នុងអំឡុងរដូវក្តៅ (សីតុណ្ហភាព ៣៤.៦ - ៣៦.១ អង្សាសេ) ដែលកម្តៅនេះបានធ្វើឲ្យរុក្ខជាតិខ្លះងាប់ និងលូតលាស់យឺត។ ស្ថានភាពអាកាសធាតុនេះគឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលទាមទារឲ្យកសិករកម្ពុជាត្រូវគិតគូរពីការសាងសង់រោងសំណាញ់ដើម្បីកាត់បន្ថយកម្តៅនៅពេលអនុវត្តផ្ទាល់។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្លាំងណាស់សម្រាប់កសិកម្មនៅកម្ពុជា ព្រោះវាជួយដោះស្រាយបញ្ហាទាំងការចំណាយលើជី និងការកម្ចាត់សត្វចង្រៃ។
ការបំប្លែងសត្វល្អិតចង្រៃ និងរុក្ខជាតិដែលបង្កបញ្ហា ទៅជាប្រភពសារធាតុចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិ នឹងជួយលើកកម្ពស់ផលិតកម្មបន្លែសុវត្ថិភាពនៅកម្ពុជាប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bio-extract | សារធាតុរាវដែលបានមកពីការផ្អាប់រុក្ខជាតិ ឬសត្វជាមួយស្ករ និងអតិសុខុមប្រាណ ដើម្បីទាញយកសារធាតុចិញ្ចឹម សម្រាប់យកមកប្រើប្រាស់ជាជីបំប៉នដំណាំ។ | ដូចជាការធ្វើទឹកស៊ីរ៉ូបំប៉នកម្លាំងរុក្ខជាតិ ដោយប្រើប្រាស់សំណល់សរីរាង្គនិងស្ករត្នោត។ |
| Nutrient Film Technique (NFT) | ប្រព័ន្ធដាំដុះដោយមិនប្រើដី ដែលបញ្ចេញទឹកប្រកបដោយសារធាតុចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិឱ្យហូរឆ្លងកាត់ ឬសរុក្ខជាតិជាស្រទាប់ស្តើងៗជាបន្តបន្ទាប់។ | ដូចជាការបណ្តែតឬសរុក្ខជាតិនៅលើអូរទឹកហូររាក់ៗដែលមានលាយជីកសិកម្មរួចជាស្រេចដើម្បីឲ្យវាស្រូបយកចំណីជាប់រហូត។ |
| Photosynthetic pigments | សារធាតុពណ៌នៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ (ដូចជា ក្លរ៉ូហ្វីល និង កេរ៉ូទីនណូអ៊ីត) ដែលមានតួនាទីស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីបំប្លែងទៅជាថាមពលនិងស្ករសម្រាប់ចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាផ្ទាំងសូឡានៅលើដំបូលផ្ទះ ដែលចាប់យកពន្លឺថ្ងៃមកបង្កើតជាចរន្តអគ្គិសនី។ |
| Ascorbic acid | សមាសធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលគេស្គាល់ទូទៅថា វីតាមីន C ដែលរុក្ខជាតិផលិតឡើងដើម្បីប្រឆាំងនឹងរ៉ាឌីកាល់សេរី ទប់ទល់នឹងភាពតានតឹងពីបរិស្ថាន និងជួយដល់ការលូតលាស់ជាលិកា។ | ដូចជាប្រព័ន្ធភាពស៊ាំឬអាវក្រោះការពាររាងកាយ ដែលជួយឲ្យរុក្ខជាតិរឹងមាំទប់ទល់នឹងអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង។ |
| Relative Growth Rate (RGR) | រង្វាស់សម្រាប់គណនាពីល្បឿននៃការកើនឡើងទម្ងន់ស្ងួតរបស់រុក្ខជាតិក្នុងមួយខ្នាតទម្ងន់ដើម ក្នុងចន្លោះពេលកំណត់ណាមួយ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថា ក្មេងម្នាក់អាចឡើងគីឡូលឿនប៉ុណ្ណាក្នុងរយៈពេលមួយខែធៀបនឹងទម្ងន់ដើមរបស់គេ។ |
| Specific Leaf Weight | សមាមាត្ររវាងទម្ងន់ស្ងួតរបស់ស្លឹក និងផ្ទៃក្រឡាសរុបរបស់ស្លឹក ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពក្រាស់ និងការស្តុកទុកសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងកោសិកាស្លឹក។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សន្លឹកកាតុងមួយសន្លឹក ដើម្បីដឹងថាវាលាយសាច់ក្រដាសហាប់ណែនល្អប៉ុណ្ណា។ |
| Electrical Conductivity (EC) | រង្វាស់នៃសមត្ថភាពចម្លងចរន្តអគ្គិសនីរបស់ទឹក ដែលក្នុងកសិកម្មវាប្រាប់យើងពីកម្រិតកំហាប់នៃសារធាតុរ៉ែឬជីសរុបដែលបានរលាយនៅក្នុងទឹកនោះ។ | ដូចជាការភ្លក់ទឹកស៊ុបដើម្បីដឹងថាវាប្រៃ ឬសាបប៉ុណ្ណា ដោយមិនបាច់ដឹងថាគេដាក់អំបិលឬទឹកត្រីនោះទេ។ |
| Spectrophotometer | ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់បរិមាណពន្លឺដែលឆ្លងកាត់សូលុយស្យុង ដើម្បីកំណត់កំហាប់នៃសារធាតុគីមីជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ កម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល) នៅក្នុងសូលុយស្យុងនោះ។ | ដូចជាកែវយែវឆ្លុះមើលភាពល្អក់កករនៃទឹក ដើម្បីទាយដឹងថាតើមានលាយថ្នាំពណ៌ប៉ុន្មានដំណក់ក្នុងទឹកនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
