បញ្ហា (The Problem)៖ វិស័យចិញ្ចឹមគោសាច់នៅតំបន់កណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម ជាពិសេសខេត្ត Thua Thien Hue កំពុងប្រឈមនឹងកង្វះខាតចំណីអាហារពណ៌បៃតងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅរដូវប្រាំង ដែលធ្វើឱ្យរាំងស្ទះដល់ការលូតលាស់សត្វ និងផលិតភាពសាច់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីការដាំដុះ ការប្រមូលផល ការកែច្នៃចំណី រហូតដល់ការផ្តល់ចំណីដល់គោសាច់ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពទាំងមូល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 100% Maize Silage Diet (N100) របបអាហារប្រើប្រាស់ពោតផ្អាប់ ១០០% (ជំនួសចំណីរដុបទាំងស្រុង) |
ផ្តល់អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អបំផុត បង្កើនការឡើងទម្ងន់បានលឿន និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់បំផុត។ អាចរក្សាទុកបានយូរសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះចំណីនៅរដូវប្រាំង។ | ទាមទារចំណាយដើមទុនជាមុនលើការដាំដុះ ក៏ដូចជាឧបករណ៍ ឬថង់/រណ្តៅសម្រាប់ធ្វើការផ្អាប់ចំណី។ | ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុត ៤១០,៣០០ ដុង/ក្បាល/ខែ ជាមួយប្រព័ន្ធរំលាយអាហារដំណើរការបានល្អប្រសើរ។ |
| 100% VA06 Grass Diet (V100) របបអាហារប្រើប្រាស់ស្មៅស្រស់ VA06 ១០០% |
ងាយស្រួលក្នុងការផ្តល់ចំណីដោយផ្ទាល់ មិនតម្រូវឱ្យមានកន្លែងផ្អាប់ ឬបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញក្នុងការកែច្នៃនោះទេ។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារកង្វះខាតស្មៅស្រស់នៅរដូវប្រាំង និងផ្តល់ប្រាក់ចំណេញទាបជាងការប្រើពោតផ្អាប់បន្តិច។ | ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញ ៣៥០,១០០ ដុង/ក្បាល/ខែ តែមិនអាចធានាការផ្គត់ផ្គង់ពេញមួយឆ្នាំបានទេ។ |
| 50% VA06 + 50% Rice Straw Diet (V50R50) របបអាហារលាយស្មៅ VA06 ៥០% និងចំបើង ៥០% |
ចំណាយដើមទុនទាបបំផុត ដោយប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្ម (ចំបើង) ដែលមានស្រាប់ និងងាយស្រួលរក។ | តម្លៃអាហារូបត្ថម្ភទាប អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ខ្សោយ និងធ្វើឱ្យការលូតលាស់សាច់របស់គោមានភាពយឺតយ៉ាវខ្លាំង។ | គោឡើងទម្ងន់យឺត ហើយប្រាក់ចំណេញទាបបំផុតត្រឹមតែ ១៤៧,៨០០ ដុង/ក្បាល/ខែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារនូវការវិនិយោគជាមូលដ្ឋានលើកសិកម្ម ការរៀបចំសម្ភារៈសម្រាប់ផ្អាប់ចំណី និងចំណេះដឹងផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភសត្វពាហនៈ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Thua Thien Hue ប្រទេសវៀតណាម ដែលមានដីខ្សាច់ក្រីក្រសារធាតុចិញ្ចឹម (Acrisols) និងមានអាកាសធាតុស្ងួតហួតហែង។ លក្ខខណ្ឌនេះគឺស្រដៀងគ្នាទៅនឹងតំបន់ជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបាន។
បច្ចេកទេសនៃការដាំ និងការផ្អាប់ពោតជីវម៉ាសនេះ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ និងសក្តិសមបំផុតសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមគោសាច់នៅកម្ពុជា ជាពិសេសដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិកង្វះចំណី។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះ នឹងជួយសហគមន៍កសិករកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការប្រើប្រាស់ចំបើងស្ងួតគ្មានជីវជាតិ មកជាចំណីមានស្តង់ដារ ដែលបង្កើនទាំងផលិតភាពសាច់គោ និងប្រាក់ចំណេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Silage | គឺជាដំណើរការនៃការរក្សាទុកចំណីបៃតង (ដូចជាដើមពោត ឬស្មៅ) ដោយការផ្អាប់ក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានខ្យល់ចេញចូល ដើម្បីឱ្យបាក់តេរីបញ្ចេញអាស៊ីតឡាក់ទិក ដែលជួយរក្សាគុណភាពចំណីមិនឱ្យស្អុយរលួយ និងទុកបានយូរខែសម្រាប់សត្វស៊ី។ | ដូចជាការធ្វើជ្រក់បន្លែ ដើម្បីរក្សាទុកញ៉ាំបានយូរដោយមិនឱ្យស្អុយរលួយអញ្ចឹងដែរ។ |
| Biomass maize | គឺជាពូជពោតដែលគេដាំក្នុងគោលបំណងប្រមូលផលយកទាំងដើម ស្លឹក និងស្នៀត (កាត់ទាំងមូល) មកកាត់ចិញ្ច្រាំធ្វើជាចំណីសត្វ ជាជាងការរង់ចាំឱ្យពោតទុំក្រៀមដើម្បីប្រមូលផលយកតែគ្រាប់។ | ដូចជាការកាត់ដើមឈើទាំងមូលយកមកប្រើប្រាស់ ជាជាងការរង់ចាំបេះតែផ្លែរបស់វា។ |
| In sacco | គឺជាវិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់អត្រារំលាយអាហារ ដោយការដាក់គំរូចំណីក្នុងថង់នីឡុងតូចមួយ រួចបញ្ចូលទៅក្នុងក្រពះគោដែលនៅរស់ផ្ទាល់ ដើម្បីមើលថាតើចំណីនោះរលាយអស់កម្រិតណាក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ | ដូចជាការជ្រលក់ថង់តែចូលក្នុងទឹកក្ដៅ រួចលើកមកថ្លឹងមើលថាតើស្លឹកតែរលាយចេញជាតិអស់ប៉ុន្មានអញ្ចឹងដែរ។ |
| Feed Conversion Ratio (FCR) | ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃការបំប្លែងចំណីទៅជាសាច់ ដោយគណនាថាតើសត្វត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាម ទើបអាចឡើងទម្ងន់បានមួយគីឡូក្រាម។ តម្លៃ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វឆាប់ធាត់។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូមួយគ្រឿងស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រ ទើបអាចរត់បានចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ។ |
| Dry Matter (DM) | គឺជាផ្នែកនៃចំណីសត្វដែលនៅសល់ បន្ទាប់ពីជាតិទឹក (សំណើម) ត្រូវបានដកចេញ ឬសម្ងួតរហូតអស់ទាំងស្រុង ដែលវាជាផ្នែកផ្ទុកនូវសារធាតុចិញ្ចឹមពិតប្រាកដសម្រាប់សត្វ។ | ដូចជាការយកផ្លែទំពាំងបាយជូរស្រស់ទៅហាលឱ្យស្ងួត ក្លាយជាទំពាំងបាយជូរក្រៀម ដែលនៅសល់តែសាច់ និងជាតិស្ករពិតៗ។ |
| Neutral Detergent Fiber (NDF) | គឺជារង្វាស់នៃបរិមាណសរសៃសរុប (Cell wall) នៅក្នុងរុក្ខជាតិ។ កាលណាចំណីមានតម្លៃ NDF កាន់តែខ្ពស់ វាកាន់តែធ្វើឱ្យសត្វឆាប់ឆ្អែត និងមិនអាចស៊ីចំណីបានច្រើននោះទេ។ | ដូចជាសរសៃស្វិតៗនៅក្នុងបន្លែ ដែលធ្វើឱ្យយើងទំពារយូរ និងឆាប់មានអារម្មណ៍ថាឆ្អែតពោះ។ |
| Acid Detergent Fiber (ADF) | គឺជារង្វាស់នៃសរសៃរុក្ខជាតិដែលស្វិតខ្លាំង (ភាគច្រើនជា Cellulose និង Lignin) ដែលពិបាកក្នុងការរំលាយ។ កាលណាតម្លៃ ADF កាន់តែខ្ពស់ ចំណីនោះកាន់តែពិបាករំលាយនៅក្នុងក្រពះសត្វ និងផ្តល់ថាមពលបានតិច។ | ដូចជាសំបក ឬស្នូលឈើដ៏រឹង ដែលទោះបីជាខំទំពារ ឬស្ងោរយ៉ាងណាក៏មិនងាយរលាយ។ |
| Dough stage | គឺជាដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ពោតនៅពេលដែលគ្រាប់របស់វាចាប់ផ្តើមរឹងល្មម (មានសភាពដូចម្សៅទន់ៗ ឬទុំជ័រ) ដែលជាពេលវេលាល្អបំផុតក្នុងការប្រមូលផលយកមកផ្អាប់ ព្រោះវាមានតុល្យភាពរវាងសារធាតុចិញ្ចឹម និងជាតិទឹក។ | ដូចជាការបេះផ្លែស្វាយនៅពេលដែលវាចាស់ល្មមជិតទុំ (ចាស់ក្ដាំង) ដែលមិនខ្ចីពេក ហើយក៏មិនទុំជោរពេក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
