Original Title: การใช้ใบมะรุมในอาหารนกกระทาไข่ / The Use of Moringa Leaf Meal in Laying Quail Diets
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការប្រើប្រាស់ម្សៅស្លឹកម្រុំនៅក្នុងចំណីសត្វក្រួចយកស៊ុត

ចំណងជើងដើម៖ การใช้ใบมะรุมในอาหารนกกระทาไข่ / The Use of Moringa Leaf Meal in Laying Quail Diets

អ្នកនិពន្ធ៖ Nitima Chalermsan (Rajamangala University of Technology Lanna), Boonchu Navanukraha, Jutarat Kitiyanupab, Somyod Moun-Wang, Suchat Montatham

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2016, Rajamangala University of Technology Srivijaya Research Journal

វិស័យសិក្សា៖ Animal Science

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងរកកម្រិតភាគរយដែលសមស្របនៃការប្រើប្រាស់ម្សៅស្លឹកម្រុំ (Moringa leaf meal) នៅក្នុងរូបមន្តចំណីសត្វក្រួចយកស៊ុត ដើម្បីកែលម្អគុណភាពស៊ុត និងសុខភាពពោះវៀន។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍ដោយចៃដន្យជាប្លុក (Randomized Complete Block Design) លើសត្វក្រួចញីអាយុ ៧ សប្តាហ៍ចំនួន ១៦០ ក្បាល។

ការបែងចែករបបអាហារជា ៤ ក្រុមដោយមានកម្រិតម្សៅស្លឹកម្រុំ ០%, ៤%, ៨% និង ១២% (Dietary treatments of MLM)
ការប្រមូលទិន្នន័យផលិតកម្មស៊ុត និងគុណភាពស៊ុតរយៈពេល ៤ វគ្គ (Egg production and quality data collection)
ការវិភាគចំនួនអតិសុខុមប្រាណក្នុងលាមកសត្វក្រួច (Microorganism population analysis in excreta)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

មិនមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើអត្រាផលិតកម្មស៊ុត អត្រាបំប្លែងចំណី និងគុណភាពស៊ុតរួមរវាងក្រុមទាំង ៤ នោះទេ (P>0.05)។
សត្វក្រួចដែលស៊ីចំណីលាយស្លឹកម្រុំ ១២% មានការស៊ីចំណីតិចជាងគេ ប៉ុន្តែទទួលបានពណ៌ស៊ុតក្រហមមានកម្រិតខ្ពស់បំផុត។
ចំនួនបាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិក (Lactic acid bacteria) ក្នុងលាមកសត្វក្រួចដែលស៊ីចំណីលាយស្លឹកម្រុំ ៨% និង ១២% មានកម្រិតខ្ពស់ជាងក្រុមត្រួតពិនិត្យ ដែលបង្ហាញពីអត្ថប្រយោជន៍ដល់សុខភាពពោះវៀន។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Control Diet (0% MLM) របបអាហារត្រួតពិនិត្យ (មិនលាយម្សៅស្លឹកម្រុំ)	សត្វស៊ីចំណីបានច្រើនជាប្រក្រតី ដោយសារគ្មានក្លិនឬរសជាតិប្លែកដែលរំខានដល់ការស៊ី។	ពណ៌ស៊ុតក្រហមមានសភាពស្លេក និងមានបរិមាណបាក់តេរីល្អ (Lactic acid bacteria) ក្នុងពោះវៀនទាបជាងគេ។	បរិមាណស៊ីចំណី ៣០.៥៦ ក្រាម/ថ្ងៃ កម្រិតពណ៌ស៊ុត ៧.៧៤ និងបាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិក ១២.០៦ log CFU/g។
4% Moringa Leaf Meal (MLM) របបអាហារលាយម្សៅស្លឹកម្រុំ ៤%	រក្សាបាននូវអត្រាផលិតកម្មស៊ុតខ្ពស់ និងធ្វើឱ្យពណ៌ស៊ុតក្រហមប្រសើរជាងមុន ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ការស៊ីចំណី។	កម្រិតនៃការកើនឡើងពណ៌ស៊ុត និងបាក់តេរីល្អ មិនទាន់ទទួលបានលទ្ធផលអតិបរមាដូចកម្រិតខ្ពស់នោះទេ។	អត្រាពង ៧២.០៨% និងកម្រិតពណ៌ស៊ុតកើនដល់ ៩.០៨។
8% Moringa Leaf Meal (MLM) របបអាហារលាយម្សៅស្លឹកម្រុំ ៨%	ជួយបង្កើនពណ៌ស៊ុតក្រហមបានយ៉ាងល្អ និងជួយជំរុញការលូតលាស់នៃបាក់តេរីល្អក្នុងពោះវៀនសត្វយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។	អត្រានៃការស៊ីចំណីចាប់ផ្តើមមាននិន្នាការថយចុះបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែមិនទាន់ខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងតាមស្តង់ដារស្ថិតិ។	កម្រិតពណ៌ស៊ុត ៩.១៦ និងបាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិកកើនដល់ ១២.៦២ log CFU/g។
12% Moringa Leaf Meal (MLM) របបអាហារលាយម្សៅស្លឹកម្រុំ ១២%	ផ្តល់នូវពណ៌ស៊ុតក្រហមដិតល្អបំផុត និងមានបរិមាណបាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិកខ្ពស់បំផុត ដែលជួយដល់សុខភាពសត្វ។	ក្លិននិងរសជាតិរបស់ស្លឹកម្រុំក្នុងកម្រិតនេះ ធ្វើឱ្យសត្វក្រួចស៊ីចំណីថយចុះយ៉ាងខ្លាំង។	កម្រិតពណ៌ស៊ុតខ្ពស់បំផុត ៩.៨៣ ប៉ុន្តែការស៊ីចំណីធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ២៣.៦៥ ក្រាម/ថ្ងៃ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការពិសោធន៍នេះតម្រូវឱ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រួច វត្ថុធាតុដើមចំណីសត្វ និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វិភាគគុណភាពស៊ុតនិងមីក្រូជីវសាស្ត្រ។

Hardware: ទ្រុងចិញ្ចឹមសត្វក្រួច ម៉ាស៊ីនវាស់គុណភាពស៊ុត (TSS) ម៉ាស៊ីនវាស់កម្រាស់សំបកស៊ុត (Mitutoyo) និងកង្ហារវាស់ពណ៌ស៊ុត (Roche Color Fan)។
Materials: ម្សៅស្លឹកម្រុំហាលស្ងួត កូនក្រួចញី និងវត្ថុធាតុដើមផ្សំចំណី (ពោត កន្ទក់ កាកសណ្តែកសៀង ម្សៅត្រី ម្សៅសំបកខ្យង ជាដើម)។
Expertise: អ្នកជំនាញផ្នែកចំណីអាហារសត្វ (Animal Nutrition) និងជំនាញផ្នែកមីក្រូជីវសាស្ត្រ (Microbiology) សម្រាប់ការបណ្តុះមេរោគពីលាមក។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Phitsanulok ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សត្វក្រួចញីអាយុ ៧ សប្តាហ៍ ក្នុងប្រព័ន្ធទ្រុងចំហរមានកង្ហារបញ្ចេញខ្យល់។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់និងស័ក្តិសមខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា និងប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមសត្វទ្រង់ទ្រាយតូចនិងមធ្យមដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលអាចយកមកអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ម្សៅស្លឹកម្រុំនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ និងភាពងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែងសម្រាប់កសិករនៅកម្ពុជា។

ខេត្តតាកែវ និងកណ្តាល (Takeo & Kandal Provinces): តំបន់ទាំងនេះជាប្រភពចិញ្ចឹមសត្វបក្សីនិងក្រួចជាច្រើន កសិករអាចដាំដើមម្រុំដោយខ្លួនឯងដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណី និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមីនាំចូលពីក្រៅប្រទេស។
វិស័យកសិកម្មសរីរាង្គ (Organic Farming Sector): អាចប្រើប្រាស់ស្លឹកម្រុំជំនួសសារធាតុពណ៌សំយោគ និងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច ដើម្បីផលិតស៊ុតក្រួចសរីរាង្គ ដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់សម្រាប់អ្នកបរិភោគ និងលក់បានតម្លៃខ្ពស់។
សហគមន៍ជនបទ (Rural Communities): ម្រុំជារុក្ខជាតិដែលងាយស្រួលដាំដុះ ទោះក្នុងលក្ខខណ្ឌដីមិនសូវមានជីវជាតិក៏ដោយ ដែលផ្តល់ឱកាសឱ្យកសិករខ្នាតតូចអាចកែច្នៃធ្វើជាចំណីសត្វបានដោយខ្លួនឯង។

ការប្រើប្រាស់ម្សៅស្លឹកម្រុំគឺជាយុទ្ធសាស្ត្រចំណាយទាប ដែលជួយលើកកម្ពស់ទាំងគុណភាពស៊ុត និងសុខភាពសត្វ ព្រមទាំងគាំទ្រដល់និន្នាការនៃការចិញ្ចឹមសត្វដោយសុវត្ថិភាពនិងមិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាពីតម្រូវការចំណីសត្វក្រួច: ស្វែងយល់ពីកម្រិតប្រូតេអ៊ីន ថាមពល កាល់ស្យូម និងអាស៊ីតអាមីណេ ដែលសត្វក្រួចត្រូវការរាល់ថ្ងៃ ដោយផ្អែកតាមស្តង់ដារ NRC Guidelines (1994)។
ការរៀបចំនិងកែច្នៃម្សៅស្លឹកម្រុំ: ប្រមូលផលស្លឹកម្រុំយកមកហាលក្នុងម្លប់ឱ្យស្ងួត (ជៀសវាងការហាលថ្ងៃផ្ទាល់ដើម្បីរក្សាសារធាតុ Beta-carotene) រួចកិនជាម្សៅម៉ដ្ឋ ទុកក្នុងទីតាំងស្ងួតសម្រាប់ត្រៀមលាយចំណី។
ការគណនានិងលាយរូបមន្តចំណី: ប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ឬរូបមន្តសាមញ្ញដើម្បីគណនាលាយម្សៅស្លឹកម្រុំក្នុងកម្រិត ៨% ជាមួយវត្ថុធាតុដើមផ្សេងទៀត (ពោត កន្ទក់ កាកសណ្តែកសៀង) ដែលជាកម្រិតផ្តល់តុល្យភាពល្អបំផុតរវាងការឡើងពណ៌ស៊ុតនិងចំណង់អាហាររបស់សត្វ។
ការសាកល្បងចិញ្ចឹមនិងប្រមូលទិន្នន័យ: ចាប់ផ្តើមការសាកល្បងលើសត្វក្រួចមួយក្រុមតូចសិន ដោយធ្វើការកត់ត្រាប្រចាំថ្ងៃអំពីបរិមាណចំណីដែលវាស៊ី អត្រាសត្វងាប់ និងចំនួនស៊ុតដែលផលិតបានក្នុងមួយថ្ងៃៗ។
ការវាស់ស្ទង់គុណភាពនិងសេដ្ឋកិច្ច: ត្រួតពិនិត្យការប្រែប្រួលនៃពណ៌ស៊ុតក្រហមដោយប្រើប្រាស់ Roche Color Fan និងធ្វើការប្រៀបធៀបថ្លៃដើមផលិតធៀបនឹងការប្រើប្រាស់ចំណីសម្រេចទិញពីទីផ្សារ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រាក់ចំណេញ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Randomized Complete Block Design (RCBD)	ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ដោយបែងចែកកន្លែងពិសោធន៍ ឬសត្វជាក្រុមៗ (ប្លុក) ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាជាមុនសិន រួចទើបចាត់តាំងប្រភេទចំណីផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពល្អៀងនៃលទ្ធផលដែលបណ្តាលមកពីកត្តាខាងក្រៅ។	ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមតាមកម្រិតពូកែ មធ្យម ខ្សោយ រួចទើបចាប់ឆ្នោតចែកសៀវភៅឱ្យអាន ដើម្បីធានាថាការសាកល្បងសៀវភៅមានភាពយុត្តិធម៌មិនលម្អៀង។
Feed conversion ratio (FCR)	ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃចំណី ដោយគណនាថាត្រូវប្រើចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាមដើម្បីឱ្យសត្វផលិតបានសាច់ ឬស៊ុត ១ គីឡូក្រាម។ តម្លៃ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វបំប្លែងចំណីបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។	ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូមួយស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រដើម្បីរត់បាន ១០០ គីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ បើស៊ីសាំងតិចគឺម៉ាស៊ីនកាន់តែល្អ។
Xanthophyll	ជាសារធាតុពណ៌ធម្មជាតិពណ៌លឿងឬទឹកក្រូចដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជាពោត និងស្លឹកម្រុំ) ដែលនៅពេលសត្វបក្សីស៊ីចូលទៅ វាជួយធ្វើឱ្យស៊ុតក្រហមមានពណ៌លឿងស្រស់ ឬក្រហមដិតល្អ។	ដូចជាថ្នាំលាបពណ៌ធម្មជាតិដែលសត្វស៊ីចូលទៅ រួចវាទៅប្រមូលផ្តុំបញ្ចេញពណ៌នៅលើស៊ុតក្រហម។
Lactic acid bacteria	ជាប្រភេទបាក់តេរីល្អ (ប្រូបាយអូទិក) ដែលរស់នៅក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់សត្វ ជួយរំលាយចំណី បង្កើនប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងបញ្ចេញអាស៊ីតឡាក់ទិកដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់នៃបាក់តេរីអាក្រក់ដែលបង្កជំងឺ។	ដូចជាកងទ័ពការពារស្រុកនៅក្នុងពោះវៀន ដែលជួយវាយកម្ចាត់មេរោគអាក្រក់ និងជួយឱ្យក្រពះពោះវៀនសត្វមានសុខភាពល្អ។
Total plate count	ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់រាប់ចំនួនអតិសុខុមប្រាណ (បាក់តេរី) សរុបដែលមាននៅក្នុងគំរូណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ក្នុងលាមកសត្វ ឬចំណី) ដើម្បីវាយតម្លៃពីអនាម័យ និងស្ថានភាពមីក្រូជីវសាស្ត្រទូទៅ។	ដូចជាការធ្វើជំរឿនប្រជាជន ដើម្បីដឹងថាមានបាក់តេរីសរុបចំនួនប៉ុន្មានក្បាលរស់នៅក្នុងទីតាំងមួយ។
Colony forming unit per gram (CFU/g)	ជាឯកតារង្វាស់នៅក្នុងមីក្រូជីវសាស្ត្រ ដើម្បីប៉ាន់ស្មានចំនួនកោសិកាបាក់តេរី ឬផ្សិតដែលមានជីវិត និងអាចបន្តពូជបង្កើតជាកូឡូនី (សំបុក) នៅក្នុងគំរូទម្ងន់ ១ ក្រាម។	ដូចជាការរាប់ចំនួនគ្រាប់ពូជដែលអាចដុះចេញជាដើមបាន ក្នុងចំណោមដីមួយក្តាប់។
Coliforms	ជាក្រុមបាក់តេរីដែលជារឿយៗត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និងលាមករបស់សត្វឈាមក្តៅ។ ការរកឃើញពួកវាច្រើនបញ្ជាក់ពីការបំពុលដោយលាមក និងអនាម័យខ្សោយដែលអាចបង្កជាជំងឺ។	ដូចជាសញ្ញាប្រកាសអាសន្នដែលប្រាប់យើងថា កន្លែងនេះមានប្រឡាក់លាមក ឬមានអនាម័យមិនល្អដែលអាចធ្វើឱ្យរាករូស។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖