បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតឈើសម្រាប់ដុត និងការជ្រើសរើសប្រភេទដើមឈើដែលស័ក្តិសមបំផុត (រវាង Prosopis juliflora និង Leucaena leucocephala) ព្រមទាំងគម្លាតដាំដុះដ៏ប្រសើរបំផុត សម្រាប់តំបន់ Afar ដែលមានអាកាសធាតុស្ងួតប្រាំងក្នុងប្រទេសអេត្យូពី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍ប្រភេទ Split-plot ជាមួយនឹងការសាកល្បងគម្លាតដាំដុះចំនួន ៥ ផ្សេងគ្នា ដើម្បីវាស់វែងពីកំណើន លក្ខណៈរូបវន្ត និងទិន្នផលជីវម៉ាសក្នុងរយៈពេល ៦ខែ និង ១២ខែ ក្រោយការដាំដុះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Leucaena leucocephala (LL) Plantation ការដាំដុះដើម Leucaena leucocephala |
មានកំណើនកម្ពស់ អង្កត់ផ្ចិត និងទិន្នផលជីវម៉ាសសរុបខ្ពស់ជាង។ មិនមានបន្លា និងងាយស្រួលគ្រប់គ្រងសម្រាប់ការដាំដុះក្នុងចម្ការ។ | មានតម្លៃកាឡូរី និងទំនាញសន្ឋិមា (Specific gravity) ទាបជាង ហើយមានបរិមាណផេះខ្ពស់ជាង ដែលធ្វើឱ្យគុណភាពជាអុសដុតធ្លាក់ចុះបន្តិចបើធៀបនឹងពូជម្ខាងទៀត។ | ទិន្នផលជីវម៉ាសសរុប (TAB) ទទួលបាន ៧៨,១៦ តោន/ហិកតា នៅគម្លាតដាំដុះ ១x០,៥ ម៉ែត្រ (ត្រឹមអាយុ ១២ ខែ)។ |
| Prosopis juliflora (PJ) Plantation ការដាំដុះដើម Prosopis juliflora |
ផ្តល់តម្លៃកាឡូរី (២០,៩១ kJ/kg) និងទំនាញសន្ឋិមាខ្ពស់ ព្រមទាំងមានបរិមាណផេះទាប ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ធ្វើជាអុសដុត និងផលិតធ្យូង។ | ជារុក្ខជាតិឈ្លានពាន (Invasive species) ដែលអាចគំរាមកំហែងដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី មានបន្លា និងផ្តល់ទិន្នផលជីវម៉ាសសរុបទាបជាង L. leucocephala។ | ទិន្នផលជីវម៉ាសសរុប (TAB) ទទួលបាន ៦៩,០៨ តោន/ហិកតា នៅគម្លាតដាំដុះ ១x០,៥ ម៉ែត្រ (ត្រឹមអាយុ ១២ ខែ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្មសម្រាប់រៀបចំចម្ការពិសោធន៍ និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់វិភាគគុណភាពថាមពលឈើ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Afar នៃប្រទេសអេត្យូពី ដែលមានអាកាសធាតុស្ងួតក្តៅ ទឹកភ្លៀងតិច និងដីមានកម្រិតអាល់កាឡាំងខ្ពស់ (pH 8.3)។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតតែលើរុក្ខជាតិវ័យក្មេងត្រឹមរយៈពេល ១២ ខែប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីបរិបទនៃតំបន់នេះគឺមានសារៈសំខាន់ ព្រោះទោះបីជាកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិចសើម ប៉ុន្តែតំបន់មួយចំនួនតែងតែជួបប្រទះភាពរាំងស្ងួត និងមានដីខ្សោះជីវជាតិ ដែលអាចតម្រូវឱ្យមានរុក្ខជាតិធន់នឹងអាកាសធាតុបែបនេះ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការអភិវឌ្ឍចម្ការឈើថាមពល (Energy plantations) រយៈពេលខ្លី ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើអុស និងធ្យូងពីព្រៃធម្មជាតិ។
ជារួម ការជ្រើសរើសពូជឈើលូតលាស់លឿនដែលមិនមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន និងការអនុវត្តគម្លាតដាំដុះប្រកបដោយបច្ចេកទេស គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំក្នុងការធានាសន្តិសុខថាមពល និងការពារបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biomass productivity (ផលិតភាពជីវម៉ាស) | បរិមាណសរុបនៃរូបធាតុសរីរាង្គ (ឈើ ស្លឹក មែក) ដែលរុក្ខជាតិអាចផលិតបានក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃដី និងក្នុងមួយឯកតាពេលវេលា។ វាស់ជាទម្ងន់ស្ងួត (តោនក្នុងមួយហិកតា)។ | ដូចជាការគណនាទម្ងន់សរុបនៃផ្លែឈើដែលអ្នកប្រមូលបានពីចម្ការមួយហិកតាក្នុងមួយឆ្នាំអញ្ចឹងដែរ តែនេះគឺទម្ងន់នៃដើមឈើទាំងមូលតែម្តង។ |
| Calorific value (តម្លៃកាឡូរី) | បរិមាណថាមពលកម្តៅដែលបញ្ចេញមកក្រៅនៅពេលដែលយើងដុតរង្វាស់ស្តង់ដារនៃសារធាតុណាមួយ (ដូចជាឈើ)។ វាបង្ហាញពីគុណភាពនៃឈើសម្រាប់ប្រើជាអុសដុត ឬធ្យូង។ | ដូចជាកម្រិតថាមពលរបស់ថ្មពិលអញ្ចឹង ថ្មពិលដែលល្អផ្តល់ភ្លើងបានយូរ ឯឈើដែលមានតម្លៃកាឡូរីខ្ពស់ផ្តល់កម្តៅបានក្តៅ និងឆេះបានយូរ។ |
| Specific gravity (ទំនាញសន្ឋិមា ឬ ដង់ស៊ីតេធៀប) | រង្វាស់នៃភាពណែនរបស់សាច់ឈើ ដោយធៀបទម្ងន់របស់ឈើស្ងួតទៅនឹងទម្ងន់របស់ទឹកដែលមានទំហំប៉ុនគ្នា។ ឈើដែលមានទំនាញសន្ឋិមាខ្ពស់ គឺមានសាច់ហាប់ណែនល្អ និងជាទូទៅឆេះបានយូរ។ | បើអ្នកកាន់ដុំសំឡីមួយ និងដុំដែកមួយដែលមានទំហំប៉ុនគ្នា ដុំដែកធ្ងន់ជាងព្រោះវាហាប់ណែនជាង។ ទំនាញសន្ឋិមាគឺជារង្វាស់នៃភាពហាប់ណែននៃសាច់ឈើនេះឯង។ |
| Above ground biomass (ជីវម៉ាសលើផ្ទៃដី) | ទម្ងន់សរុបនៃផ្នែកទាំងអស់របស់រុក្ខជាតិដែលដុះនៅពីលើដី រួមមាន ដើមធំ មែក និងស្លឹក ដោយមិនរាប់បញ្ចូលឫសដែលនៅក្រោមដីនោះទេ។ វាកាត់សរសេរកាត់ថា TAB នៅក្នុងការសិក្សានេះ។ | ស្រមៃថាអ្នកកាត់ដើមឈើត្រឹមកគល់ ហើយយកផ្នែកខាងលើទាំងអស់ទៅថ្លឹងទម្ងន់ នោះហើយជាជីវម៉ាសលើផ្ទៃដី។ |
| Mechanical scarification (ការសម្លាកគ្រាប់ពូជ) | ដំណើរការនៃការធ្វើឱ្យសំបកគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិរលាត់ ប្រេះ ឬទន់ (ឧទាហរណ៍ ការត្រាំទឹកក្តៅពុះ) ដើម្បីឱ្យទឹកអាចជ្រាបចូលបាន ដែលជួយដាស់គ្រាប់ពូជឱ្យឆាប់ដុះពន្លក។ | ដូចជាការយកម្ជុលចាក់ទម្លុះសំបកស៊ុតបន្តិចមុនពេលស្ងោរ ដើម្បីកុំឱ្យវាបែកអញ្ចឹងដែរ គឺគេធ្វើដើម្បីបំបែកភាពរឹងរបស់សំបកការពារខាងក្រៅរបស់គ្រាប់ពូជ។ |
| Bomb calorimeter (ឧបករណ៍វាស់កាឡូរី) | ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រមួយប្រភេទដែលប្រើសម្រាប់វាស់កម្តៅនៃការឆេះរបស់គំរូសារធាតុណាមួយក្នុងបន្ទប់បិទជិត។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់ថាតើឈើមានផ្ទុកថាមពលកម្តៅប៉ុន្មានយ៉ាងពិតប្រាកដ។ | ដូចជាជញ្ជីងដែលប្រើសម្រាប់ថ្លឹងទម្ងន់ម៉ាស ប៉ុន្តែឧបករណ៍នេះប្រើសម្រាប់ "ថ្លឹង" បរិមាណកម្តៅដែលលាក់នៅក្នុងសាច់ឈើ។ |
| Plant spacing (គម្លាតដាំដុះ) | ចម្ងាយរវាងដើមឈើមួយទៅដើមឈើមួយទៀត និងពីរងមួយទៅរងមួយទៀតនៅក្នុងចម្ការ ដែលវាកំណត់ពីចំនួនដើមឈើសរុបក្នុងមួយហិកតា (ដង់ស៊ីតេរុក្ខជាតិ)។ | ដូចជាការរៀបកៅអីក្នុងថ្នាក់រៀនអញ្ចឹង បើរៀបកៅអីកៀកៗគ្នា នោះថ្នាក់រៀនអាចដាក់សិស្សបានច្រើន ប៉ុន្តែសិស្សម្នាក់ៗអាចមានអារម្មណ៍ថាតឹងអាប់និងដណ្តើមខ្យល់គ្នាដកដង្ហើម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
