Original Title: A study on the consumption rate and food preference of Adults black blister beetle on faba bean
Source: doi.org/10.46882/AAAS/1007
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការសិក្សាអំពីអត្រានៃការស៊ី និងចំណូលចិត្តចំណីអាហាររបស់សត្វល្អិតចង្រៃ black blister beetle ពេញវ័យនៅលើសណ្តែកហ្វាបា

ចំណងជើងដើម៖ A study on the consumption rate and food preference of Adults black blister beetle on faba bean

អ្នកនិពន្ធ៖ Faten Al-Fayed (Faculty of Science, Al-Azhar University), Mariam al-Zawahiri (Desert Research Institute), Mohamed Hosny (Faculty of Science, Al-Azhar University), Demis Chahine (Faculty of Science, Al-Azhar University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2016 Advances in Agriculture and Agricultural Sciences

វិស័យសិក្សា៖ Agricultural Entomology

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតព័ត៌មានអំពីចំណូលចិត្តចំណីអាហារ និងអត្រានៃការស៊ីរបស់សត្វល្អិតចង្រៃកសិកម្ម Meloe proscarabaeus (black blister beetle) ទៅលើរុក្ខជាតិម្ចាស់ផ្ទះផ្សេងៗគ្នាចំនួន៤ប្រភេទ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តក្រោមលក្ខខណ្ឌមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយប្រើប្រាស់ការធ្វើតេស្តចំណូលចិត្តចំណីអាហារចំនួនពីរប្រភេទផ្សេងគ្នា។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Multiple-choice test
ការធ្វើតេស្តពហុជម្រើស (ផ្តល់ជម្រើសចំណី៤ប្រភេទ)		 អាចបង្ហាញពីចំណូលចិត្តធម្មជាតិ និងការប្រកួតប្រជែងក្នុងការជ្រើសរើសចំណីដោយសេរីរបស់សត្វល្អិត។ ពិបាកវាស់វែងបរិមាណចំណីស៊ីពិតប្រាកដសម្រាប់សត្វល្អិតនីមួយៗ ដោយសារសត្វល្អិតអាចផ្លាស់ប្តូរទីតាំងចុះឡើងៗ។ សាលាដ (Lactuca sativa) ត្រូវបានសត្វល្អិតពេញចិត្តបំផុត (៥០,៨% សម្រាប់ញី និង ៤៣,៣% សម្រាប់ឈ្មោល) ចំណែកសណ្តែកទ្រើងទទួលបានចំណូលចិត្តទាបបំផុត។
No-choice test
ការធ្វើតេស្តគ្មានជម្រើស (ផ្តល់ចំណីតែ១ប្រភេទដាច់ដោយឡែក)		 អាចវាស់វែងយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីបរិមាណចំណីដែលបានស៊ី លាមកដែលបានបញ្ចេញ និងអត្រាស៊ីធៀប (RCR) ប្រចាំថ្ងៃរបស់សត្វល្អិតនីមួយៗ។ បង្ខំសត្វល្អិតឱ្យស៊ីចំណីដែលវាប្រហែលជាមិនចូលចិត្ត ដែលមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៅក្នុងធម្មជាតិ។ បរិមាណចំណីស៊ីជាក់ស្តែងខ្ពស់បំផុតលើសាលាដ ប៉ុន្តែអត្រាស៊ីធៀប (RCR) ដែលច្រាសនឹងបរិមាណចំណី គឺខ្ពស់បំផុតនៅលើសណ្តែកទ្រើង (Pisum sativum)។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកម្រិតមធ្យម ផ្តោតជាចម្បងលើឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់រក្សាសត្វល្អិត និងជញ្ជីងដែលមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ដើម្បីថ្លឹងទម្ងន់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រមូលគំរូពីតំបន់ El-Farafra oasis ក្នុងវាលខ្សាច់ភាគខាងលិចនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប ដែលមានអាកាសធាតុស្ងួតនិងក្តៅ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិចសើម ប្រភេទសត្វល្អិត (Blister beetles ក្នុងស្រុក) និងពូជដំណាំអាចមានប្រតិកម្ម និងចំណូលចិត្តខុសពីលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ទោះបីជាលទ្ធផលផ្ទាល់ប្រហែលជាមិនត្រូវទាំងស្រុងនឹងកម្ពុជា ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះគឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការសិក្សាពីអាកប្បកិរិយាសត្វល្អិតនៅកម្ពុជា។

សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃចំណូលចិត្តចំណីរបស់សត្វល្អិតនេះ នឹងជួយវិស័យកសិកម្មកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំផែនការដាំដុះចម្រុះ ដែលកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. ការប្រមូលគំរូសត្វល្អិត និងរុក្ខជាតិ (Field Collection): ចាប់សត្វល្អិតគោលដៅពីចម្ការគោលដៅ ដោយប្រើអន្ទាក់ Pit-fall traps និងប្រមូលប្រភេទរុក្ខជាតិឬស្មៅដែលវាអាចស៊ី រួចយកមករក្សាទុកក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពសមស្របប្រហែល ២៣-២៥ អង្សាសេ។
  2. ការរៀបចំការធ្វើតេស្តពហុជម្រើស (Multiple-Choice Setup): រៀបចំប្រអប់ពិសោធន៍ Arena ដែលមានខ្សាច់នៅបាត ដោយដាក់ស្លឹករុក្ខជាតិផ្សេងៗគ្នានៅតាមជ្រុងនីមួយៗ។ ព្រលែងសត្វល្អិត (ញីនិងឈ្មោលដាច់ដោយឡែក) នៅកណ្តាលប្រអប់ ដើម្បីសង្កេត និងរាប់ចំនួនសត្វល្អិតនៅតាមរុក្ខជាតិ និងថ្លឹងទម្ងន់ចំណីដែលសល់រៀងរាល់ម៉ោង។
  3. ការអនុវត្តការធ្វើតេស្តគ្មានជម្រើស (No-Choice Testing): បង្អត់ចំណីសត្វល្អិតរយៈពេលខ្លី រួចដាក់សត្វល្អិត១ក្បាលដាច់ដោយឡែកជាមួយរុក្ខជាតិតែ១ប្រភេទ។ ថ្លឹងទម្ងន់ចំណីស្រស់មុនពេលដាក់ឱ្យស៊ី និងទម្ងន់ចំណីសល់ ព្រមទាំងលាមកបន្ទាប់ពី២៤ម៉ោង ដោយប្រើជញ្ជីង Analytical Balance (កម្រិត mg) កុំភ្លេចដកបរិមាណជាតិទឹកដែលហួតចេញ (Water loss)។
  4. ការគណនាទិន្នន័យ និងវិភាគស្ថិតិ (Data Analysis): គណនាអត្រាស៊ីធៀបដោយប្រើរូបមន្ត Relative Consumption Rate (RCR) = mg food / g body weight / day និងប្រើប្រាស់កម្មវិធី SPSS ឬ R Studio ដើម្បីធ្វើតេស្ត Student t-test វាយតម្លៃពីកម្រិតខុសគ្នានៃចំណូលចិត្តរវាងប្រភេទរុក្ខជាតិ។
  5. ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងសមាសភាពចង្រៃ (IPM Application): ផ្អែកលើលទ្ធផលរុក្ខជាតិដែលសត្វល្អិតចូលចិត្តបំផុត សូមផ្តល់អនុសាសន៍រៀបចំប្រព័ន្ធដាំដុះបែបដំណាំអន្ទាក់ Trap Cropping នៅតាមព្រំចម្ការ ដើម្បីទាក់ទាញសត្វល្អិតចង្រៃចេញពីដំណាំសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗ រួចបាញ់ថ្នាំកម្ចាត់តែលើដំណាំអន្ទាក់នោះប៉ុណ្ណោះ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Phytophagous insects (សត្វល្អិតស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារ) ជាប្រភេទសត្វល្អិតដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការស៊ីរុក្ខជាតិ (ស៊ីស្លឹក ដើម ឫស ផ្កា ឬផ្លែ) ជាអាហារដើម្បីរស់រានមានជីវិត និងលូតលាស់។ នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ពួកវាភាគច្រើនត្រូវបានចាត់ទុកជាសត្វល្អិតចង្រៃដែលបំផ្លាញទិន្នផល។ ដូចជាសត្វគោឬក្របីដែលស៊ីតែស្មៅ ប៉ុន្តែនេះជាសត្វល្អិតតូចៗដែលស៊ីបំផ្លាញតែដំណាំរបស់យើង។
Secondary metabolites (មេតាបូលីតបន្ទាប់បន្សំ / សារធាតុគីមីការពារខ្លួនរបស់រុក្ខជាតិ) ជាសមាសធាតុគីមីដែលរុក្ខជាតិផលិតឡើង មិនមែនសម្រាប់បម្រើដល់ការលូតលាស់ ឬបន្តពូជផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែវាដើរតួជាយន្តការការពារខ្លួនពីសត្វល្អិតចង្រៃ ឬជំងឺ ដោយធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិមានក្លិនឆួល រសជាតិល្វីង ឬមានជាតិពុលជាដើម។ ដូចជាអាវក្រោះ ឬស្ព្រាយបាញ់ការពារខ្លួន (Pepper spray) ដែលរុក្ខជាតិបង្កើតឡើងដើម្បីបណ្តេញសត្រូវកុំឱ្យមកស៊ីវា។
Triungulins (ទ្រីអ៊ុងហ្គូលីន / ដង្កូវដំណាក់កាលដំបូងរបស់អម្បូរ Meloidae) ជាពាក្យបច្ចេកទេសសម្រាប់ហៅកូនដង្កូវវគ្គដំបូងបំផុត (First instar larvae) របស់សត្វល្អិតក្នុងអម្បូរ Blister beetles ដែលមានលក្ខណៈពិសេសគឺមានចលនារហ័ស និងមានជើងបីគូយ៉ាងច្បាស់លាស់។ ពួកវាច្រើនរស់នៅជាសត្វបញ្ញើក្អែកតោងលើសត្វឃ្មុំ។ ដូចជាកូនក្មេងទើបចេះដើរតេះតះ ដែលមានភាពរហ័សរហួន ហើយត្រូវតោងផ្ញើខ្លួននឹងអ្នកដទៃ (សត្វឃ្មុំ) ដើម្បីស្វែងរកចំណី។
Relative Consumption Rate - RCR (អត្រាស៊ីធៀប) ជាទំហំរង្វាស់សម្រាប់គណនាបរិមាណចំណីដែលសត្វល្អិតបានស៊ី ធៀបទៅនឹងទម្ងន់ខ្លួនរបស់វាផ្ទាល់ក្នុងរយៈពេលមួយថ្ងៃ (គិតជា មីលីក្រាមនៃចំណី / ក្រាមនៃទម្ងន់ខ្លួន / ថ្ងៃ)។ វាជួយឲ្យអ្នកស្រាវជ្រាវដឹងថាតើសត្វល្អិតនោះស៊ីកម្រិតណា និងរំលាយអាហារបានល្អប៉ុណ្ណា។ ដូចជាការគណនាថាមនុស្សម្នាក់ញ៉ាំបាយប៉ុន្មានគីឡូក្នុងមួយថ្ងៃ បើធៀបនឹងទម្ងន់ខ្លួនរបស់គាត់ ថាតើគាត់ញ៉ាំច្រើនខុសធម្មតាឬអត់។
Multiple-choice test (ការធ្វើតេស្តពហុជម្រើស) ជាវិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវដាក់ចំណី (រុក្ខជាតិ) ច្រើនប្រភេទផ្សេងៗគ្នាក្នុងពេលតែមួយ និងកន្លែងតែមួយ ដើម្បីសង្កេតមើលថាតើសត្វល្អិតនឹងជ្រើសរើសដើរទៅរក និងស៊ីចំណីមួយណាជាងគេដោយសេរី ក្នុងគោលបំណងកំណត់ចំណូលចិត្តធម្មជាតិរបស់វា។ ដូចជាការរៀបអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលមានមុខម្ហូបច្រើនមុខ ហើយមើលថាតើភ្ញៀវចូលចិត្តដួសមុខម្ហូបមួយណាជាងគេ។
No-choice test (ការធ្វើតេស្តគ្មានជម្រើស) ជាការពិសោធន៍ដោយផ្តល់ចំណី (រុក្ខជាតិ) តែមួយមុខគត់ដល់សត្វល្អិត ដោយមិនមានជម្រើសផ្សេង។ ការធ្វើបែបនេះគឺដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើវាអាចស៊ីចំណីនោះបានបរិមាណប៉ុន្មានជាក់លាក់នៅពេលដែលវាគ្មានជម្រើសផ្សេង ហើយដើម្បីវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការស៊ីនោះទៅលើការលូតលាស់របស់វា។ ដូចជាការបម្រើម្ហូបតែមួយមុខគត់ឱ្យភ្ញៀវ ដែលភ្ញៀវត្រូវតែញ៉ាំដើម្បីរស់ ទោះជាចូលចិត្ត ឬមិនចូលចិត្តក៏ដោយ។
Parenchymatous tissue (ជាលិកាប៉ារ៉ង់ស៊ីម) ជាប្រភេទជាលិកាសំខាន់និងទន់បំផុតនៅក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជាសាច់ស្លឹក ឬសាច់ផ្លែឈើ) ដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹម ក្លរ៉ូហ្វីល និងទឹកច្រើនជាងគេ ហើយវាជាផ្នែកដែលសត្វល្អិតស៊ីរុក្ខជាតិចូលចិត្តទំពារស៊ីបំផុត។ ដូចជាផ្នែកសាច់ទន់ៗ និងមានជាតិទឹកច្រើនរបស់ផ្លែស្វាយ ខណៈដែលសំបក និងគ្រាប់គឺជាផ្នែករឹងៗដែលយើងមិនសូវចូលចិត្តញ៉ាំ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖