បញ្ហា (The Problem)៖ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៅតំបន់ខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃប្រទេសវៀតណាមមានភាពរអាក់រអួលខ្លាំង ដែលទាមទារឱ្យមានពូជគោសាច់ថ្មីដែលអាចធន់នឹងការប្រែប្រួលនេះ។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃកម្រិតសមាមាត្រពូជគោប្រាម៉ាន (Brahman) ទៅលើប្រសិទ្ធភាពនៃការលូតលាស់របស់គោសាច់កាត់ពូជ ដើម្បីធានាបាននូវការផលិតសាច់គោប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រមូលទិន្នន័យពីកូនគោចំនួន ១០៦៩ ក្បាល មកពី ២៤៣ គ្រួសារ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ ២០២០ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរដើម្បីវាយតម្លៃការលូតលាស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Local Yellow Cattle (LYC) and Red Sindhi Crossbreds (RSC) without Brahman genetics គោពូជក្នុងស្រុក (LYC) និងគោពូជកាត់ Red Sindhi (RSC) ដែលគ្មានឈាមប្រាម៉ាន |
ងាយស្រួលចិញ្ចឹមតាមបែបប្រពៃណី ស៊ាំនឹងអាកាសធាតុក្នុងតំបន់ និងមិនទាមទារការថែទាំ ឬរបបចំណីកម្រិតខ្ពស់។ | ទម្ងន់ពេលកើត និងអត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃ (ADG) ទាបបំផុត បើធៀបនឹងគោមានឈាមប្រាម៉ាន ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលសាច់ទាប និងចំណេញតិច។ | ទទួលបានអត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃ (ADG) ចន្លោះត្រឹមតែ ២៣៥,៤៦ ទៅ ២៨៨,៣២ ក្រាម/ថ្ងៃ សម្រាប់រយៈពេលពីកើតដល់ ២៤ ខែ។ |
| 50% Brahman Crossbreds (50Br) គោសាច់កាត់ពូជដែលមានធនធានពន្ធុគោប្រាម៉ាន ៥០% (50Br) |
មានការលូតលាស់លឿនជាងគោក្នុងស្រុកធម្មតា និងជាជម្រើសដ៏ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កសិករខ្នាតតូចដែលមិនសូវមានធនធានច្រើន។ | អត្រាកំណើននិងទម្ងន់សរុបនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងក្រុមគោដែលមានពន្ធុប្រាម៉ានខ្ពស់ជាងនេះ។ | ទទួលបានអត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃ (ADG) ៤៥៤,៣៩ ក្រាម/ថ្ងៃ សម្រាប់រយៈពេលពីកើតដល់ ២៤ ខែ។ |
| High Brahman Genetic Crossbreds (75% - 87.5% Brahman) គោសាច់កាត់ពូជដែលមានធនធានពន្ធុគោប្រាម៉ានខ្ពស់ (៧៥% ទៅ ៨៧,៥%) |
ផ្តល់អត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃ និងទម្ងន់សរុបខ្ពស់បំផុត ដែលមានសក្តានុពលខ្លាំងសម្រាប់ការចិញ្ចឹមយកសាច់លក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម។ | ទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេស ការផ្តល់ចំណីបំប៉នគ្រប់គ្រាន់ ការវិនិយោគខ្ពស់ ហើយគុណភាពសាច់ (ភាពទន់) អាចថយចុះបន្តិចបន្តួច។ | ទទួលបានអត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃ (ADG) ខ្ពស់រហូតដល់ ៥២៧,៣២ ទៅ ៥៦១,០១ ក្រាម/ថ្ងៃ សម្រាប់រយៈពេលពីកើតដល់ ២៤ ខែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមគោផ្ទាល់ក្នុងរយៈពេលយូរ និងប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់វិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីគោពូជក្នុងស្រុក (Local Yellow) និងគោពូជកាត់ Red Sindhi ដែលចិញ្ចឹមដោយកសិករជនជាតិភាគតិចក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅនិងស្ងួត។ លទ្ធផលនេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ និងប្រភេទពូជគោស្រុកស្រដៀងគ្នា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យការអនុវត្តជាក់ស្តែងទទួលបានអត្រាជោគជ័យខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រនៃការបង្កាត់ពូជគោប្រាម៉ានទៅលើគោស្រុកនេះ គឺពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យចិញ្ចឹមគោសាច់នៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការសហការរវាងអគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ (MAFF) ជាមួយកសិករក្នុងការផ្សព្វផ្សាយបច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជនេះ នឹងជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានការរីកចម្រើននិងនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Average daily gain (ADG) (អត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃជាមធ្យម) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណទម្ងន់ដែលសត្វកើនឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ ដែលគេគណនាដោយយកទម្ងន់ដែលកើនសរុបចែកនឹងចំនួនថ្ងៃ។ វារង្វាស់ដ៏សំខាន់បំផុតមួយសម្រាប់វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការលូតលាស់និងការផ្តល់ចំណី។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើក្មេងម្នាក់ឡើងទម្ងន់ប៉ុន្មានក្រាមជារៀងរាល់ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីទទួលបានការផ្តល់អាហារបំប៉នរៀងរាល់ខែ។ |
| Crossbreeding (ការបង្កាត់ពូជឆ្លង / ការកាត់ពូជ) | ជាដំណើរការនៃការយកសត្វដែលមានពូជខុសគ្នាពីរ ឬច្រើន មកបង្កាត់បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើតបានជាកូនកាត់ដែលមានលក្ខណៈល្អប្រសើរពីមេបាទាំងសងខាង ដូចជាការធន់នឹងជំងឺ និងការលូតលាស់លឿន។ | ដូចជាការយកផ្លែស្វាយពូជផ្អែមទៅបង្កាត់ជាមួយស្វាយពូជផ្លែធំ ដើម្បីទទួលបានស្វាយពូជថ្មីមួយដែលទាំងផ្អែមនិងមានផ្លែធំ។ |
| Genetic resource proportion (សមាមាត្រធនធានពន្ធុ / កម្រិតភាគរយឈាមកាត់) | ជាភាគរយនៃហ្សែន (DNA) របស់ពូជសត្វជាក់លាក់ណាមួយដែលមាននៅក្នុងសត្វកាត់ពូជ។ ឧទាហរណ៍ គោដែលមានឈាមប្រាម៉ាន ៧៥% មានន័យថាវាទទួលហ្សែនពីពូជប្រាម៉ាន ៣ ភាគ ៤ និងពូជផ្សេងទៀត ១ ភាគ ៤។ | ដូចជាការលាយទឹកស៊ីរ៉ូ ដោយដាក់ទឹកស៊ីរ៉ូ ៧៥% និងទឹកសាប ២៥% នោះយើងនឹងទទួលបានភេសជ្ជៈដែលមានរសជាតិស៊ីរ៉ូខ្លាំងលេចធ្លោជាង។ |
| Hybrid vigor / Heterosis (កម្លាំងកូនកាត់) | ជាបាតុភូតជីវសាស្ត្រដែលកូនកាត់ទទួលបានលក្ខណៈប្រសើរជាងមធ្យមភាគនៃពូជមេបារបស់វា ដូចជាមានសុខភាពល្អជាង លូតលាស់លឿនជាង អត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់ និងធន់នឹងអាកាសធាតុជាងពូជដើមសុទ្ធទាំងសងខាង។ | ដូចជាកូនដែលកើតមកមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាង និងកម្លាំងខ្លាំងជាងឪពុកម្តាយទាំងសងខាង ដោយសារតែការរួមបញ្ចូលហ្សែនល្អៗបញ្ជូលគ្នា។ |
| Least square mean - LSM (មធ្យមភាគការ៉េអប្បបរមា) | ជាតម្លៃមធ្យមនៃទិន្នន័យដែលត្រូវបានកែសម្រួលតាមបែបស្ថិតិ ដើម្បីលុបបំបាត់ឥទ្ធិពលនៃកត្តាមិនស្មើគ្នាផ្សេងៗ (ដូចជាចំនួនគោឈ្មោលនិងញីមិនស្មើគ្នាក្នុងក្រុមនីមួយៗ) ធ្វើឱ្យការប្រៀបធៀបរវាងក្រុមគោនីមួយៗមានភាពត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុរវាងសិស្សពីរថ្នាក់ ដោយបានបូកប៉ះប៉ូវពិន្ទុឱ្យថ្នាក់ដែលជួបវិញ្ញាសាពិបាកជាង ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Linear regression approach (វិធីសាស្ត្រតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរ) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ស្វែងរកទំនាក់ទំនងជារាងបន្ទាត់ត្រង់រវាងអថេរឯករាជ្យ (ដូចជាភាគរយឈាមប្រាម៉ាន) និងអថេរអាស្រ័យ (ដូចជាទម្ងន់គោ) ដើម្បីទស្សន៍ទាយលទ្ធផលនៅពេលកត្តាណាមួយមានការប្រែប្រួល។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយតាមចំណុចទិន្នន័យចាស់ៗ ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាបើក្មេងម្នាក់អាយុកើនឡើង ១ ឆ្នាំទៀត តើគេនឹងអាចលូតកម្ពស់បន្ថែមប៉ុន្មានសង់ទីម៉ែត្រ។ |
| Proc GLM (ពាក្យបញ្ជាស្ថិតិ GLM ក្នុងកម្មវិធី SAS) | គឺជាកូដ ឬពាក្យបញ្ជា (Procedure) នៅក្នុងកម្មវិធីស្ថិតិ SAS ដែលប្រើសម្រាប់វិភាគម៉ូដែលលីនេអ៊ែរទូទៅ (General Linear Model) ដើម្បីវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃកត្តាថេរផ្សេងៗ (Fixed effects ដូចជាពូជ ភេទ ទីតាំង) ទៅលើលទ្ធផលណាមួយ (ទម្ងន់គោ)។ | ដូចជាការបញ្ជាម៉ាស៊ីនគិតលេខដ៏ឆ្លាតវៃមួយ ដើម្បីរកមើលថាតើចំណី ឬពូជគោមួយណាពិតប្រាកដដែលធ្វើឱ្យគោឆាប់ធាត់ជាងគេ ដោយលុបចោលកត្តារំខានផ្សេងៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
