បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការដាំដុះផ្កាខាត់ណាខៀវ (Brassica oleracea) ក្នុងរដូវវស្សានៅតំបន់ត្រូពិចសើម ដែលបរិមាណទឹកភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងបណ្តាលឱ្យរលួយក្បាលផ្កា និងកាត់បន្ថយទិន្នផល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយប្រើប្រាស់ទម្រង់ពិសោធន៍បែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design) ដើម្បីប្រៀបធៀបកំណើន និងទិន្នផលនៃរុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Open Field (Control) ការដាំដុះនៅទីវាល (មិនមានគម្របការពារ) |
ចំណាយដើមទុនតិចបំផុតក្នុងការចាប់ផ្តើម ដោយសារមិនចាំបាច់រៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធការពារ ឬទិញសម្ភារៈបន្ថែម។ ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំដី និងថែទាំទូទៅប្រសិនបើអាកាសធាតុអំណោយផល។ | ទិន្នផលទាបបំផុត និងងាយរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសារដំណក់ទឹកភ្លៀង ដែលបង្កឱ្យមានជំងឺរលួយក្បាលដោយសារបាក់តេរី Erwinia carotovora។ អត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនរុក្ខជាតិមានកម្រិតទាប (៦៥,៦២%)។ | ទិន្នផលសរុបមធ្យមទាបបំផុតត្រឹមតែ ៥,៦១ តោន/ហិកតា។ |
| Green Shade Net ការដាំដុះក្រោមសំណាញ់ស្រមោលពណ៌បៃតង |
ជួយកាត់បន្ថយកម្ដៅ ពន្លឺព្រះអាទិត្យផ្ទាល់ និងកម្លាំងទឹកភ្លៀង ធ្វើឱ្យអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនរុក្ខជាតិកើនឡើងខ្ពស់ (៨៨,៨០%)។ រុក្ខជាតិមានកម្ពស់និងទទឹងដើមល្អជាងការដាំនៅទីវាល។ | បង្កើតសំណើមរាបស្មើខ្ពស់ (Relative Humidity) ដែលនៅតែអាចផ្តល់ឱកាសដល់បាក់តេរីរលួយលូតលាស់បាន ប្រសិនបើមានភ្លៀងធ្លាក់ជាបន្តបន្ទាប់។ ទិន្នផលនៅទាបជាងការប្រើផ្ទាំងប្លាស្ទិក។ | ទិន្នផលសរុបមធ្យម ៧,៥៤ តោន/ហិកតា។ |
| Plastic Sheet (5% UV polyethylene film, 200 μm) ការដាំដុះក្រោមផ្ទាំងប្លាស្ទិក |
ការពារដំណាំពីដំណក់ទឹកភ្លៀងបានល្អបំផុត កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺរលួយក្បាល និងជួយឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់លឿន អាចប្រមូលផលបានមុនពេលកំណត់ (លឿនជាងទីវាល ១៣,២៥ ថ្ងៃ)។ អត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់ (៨៦,៩៧%)។ | ទាមទារការវិនិយោគដើមទុនច្រើនជាងគេសម្រាប់ការទិញផ្ទាំងប្លាស្ទិក និងការដំឡើងរចនាសម្ព័ន្ធ។ សីតុណ្ហភាពខាងក្នុងអាចកើនឡើងបន្តិច ដែលតម្រូវឱ្យមានការតាមដានខ្យល់ចេញចូល។ | ទិន្នផលសរុបមធ្យមខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ១១,១១ តោន/ហិកតា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះទាមទារការវិនិយោគលើរចនាសម្ព័ន្ធការពារ សម្ភារៈកសិកម្មទូទៅ និងឧបករណ៍សម្រាប់តាមដានអាកាសធាតុ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅខេត្តសុងខ្លា ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ក្នុងអំឡុងរដូវវស្សា (ចន្លោះខែតុលា ដល់មករា) ដែលជាតំបន់ត្រូពិចសើមមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងរដូវវស្សានៅប្រទេសកម្ពុជា ហេតុនេះទិន្នន័យនិងលទ្ធផលដែលទទួលបានមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ និងស័ក្តិសមក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាខូចខាតបន្លែរដូវវស្សា។
វិធីសាស្រ្តប្រើប្រាស់គម្របការពារភ្លៀងសម្រាប់ការដាំដុះផ្កាខាត់ណាខៀវ ឬដំណាំបន្លែផ្សេងៗ គឺពិតជាមានសក្តានុពល និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការដាំដុះទីវាលមកប្រើប្រាស់ផ្ទះប្លាស្ទិក ទោះបីមានចំណាយដើមទុនបន្តិច ប៉ុន្តែអាចធានាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់ កាត់បន្ថយការនាំចូលបន្លែ និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញដល់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Split plots in a randomized complete block design (ប្លង់ពិសោធន៍បែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញដោយមានបែងចែកឡូតិ៍រង) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្ម ដែលកត្តាធំមួយ (ដូចជាប្រភេទឧបករណ៍ការពារភ្លៀង) ត្រូវបានដាក់ជាឡូតិ៍ធំ (Main plot) ហើយកត្តាមួយទៀត (ដូចជាពូជ) ត្រូវបានដាក់ជាឡូតិ៍តូចៗ (Subplot) នៅក្នុងឡូតិ៍ធំនោះ ដើម្បីកាត់បន្ថយកំហុសឆ្គងពីកត្តាដី និងងាយស្រួលប្រៀបធៀបទិន្នន័យ។ | ដូចជាការបែងចែកដីស្រែជាកង់ធំៗតាមប្រភេទប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ រួចក្នុងកង់នីមួយៗបែងចែកជារងតូចៗដើម្បីសាកល្បងពូជស្រូវខុសៗគ្នា។ |
| 5% UV polyethylene film (ផ្ទាំងប្លាស្ទិកប្រភេទប៉ូលីអេទីឡែនការពារកាំរស្មីយូវី ៥%) | ជាប្រភេទប្លាស្ទិកកសិកម្មសម្រាប់ប្រក់ដំបូលផ្ទះសំណាញ់ ដែលមានសមត្ថភាពច្រោះកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា (UV) បាន ៥% ជួយកាត់បន្ថយកម្ដៅ និងមានភាពស្វិតធន់នឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យ មិនងាយផុយរហែក។ | ដូចជាក្រណាត់តង់ដែលលាបថ្នាំការពារពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដែលជួយបិទបាំងកាំរស្មីចាំងខ្លាំង តែនៅតែឱ្យពន្លឺល្មមឆ្លងកាត់បានដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិអាចផលិតចំណីបាន។ |
| Erwinia carotovora ssp. carotovora (បាក់តេរី Erwinia carotovora) | ជាប្រភេទបាក់តេរីម្យ៉ាងដែលចូលចិត្តលូតលាស់ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុសើម និងក្ដៅខ្លាំង ហើយបង្កឱ្យមានជំងឺរលួយទន់ (Soft rot disease) លើក្បាលផ្កាខាត់ណា ឬបន្លែផ្សេងៗ ធ្វើឱ្យខូចគុណភាពនិងស្អុយរលួយទាំងស្រុង។ | ដូចជាមេរោគដែលធ្វើឱ្យមានមុខរបួសរលួយនិងមានក្លិនស្អុយនៅលើស្បែករុក្ខជាតិ នៅពេលដែលវាត្រូវទឹកភ្លៀងនិងដីភក់ខ្ទាតចូលហើយមិនមានខ្យល់ចេញចូលល្អ។ |
| Relative humidity (សំណើមរាបស្មើ / សំណើមធៀប) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណចំហាយទឹកដែលមាននៅក្នុងខ្យល់ ធៀបទៅនឹងបរិមាណចំហាយទឹកអតិបរមាដែលខ្យល់អាចផ្ទុកបាននៅសីតុណ្ហភាពជាក់លាក់ណាមួយ។ កាលណាសំណើមនេះមានកម្រិតខ្ពស់ពេក វាផ្តល់ឱកាសឱ្យជំងឺផ្សិតនិងបាក់តេរីងាយកកើតនៅលើដំណាំ។ | ដូចជារបៀបដែលយើងមានអារម្មណ៍ស្អិតខ្លួនខ្លាំង និងហប់ខ្យល់នៅថ្ងៃដែលរៀបនឹងភ្លៀងធ្លាក់ ដោយសារខ្យល់ពោរពេញទៅដោយចំហាយទឹក។ |
| Light intensity (អាំងតង់ស៊ីតេពន្លឺ) | ជាកម្រិតថាមពលនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលជះមកលើផ្ទៃដីឬលើរុក្ខជាតិក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃ។ ពន្លឺតិចពេកធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់យឺត តែបើពន្លឺខ្លាំងពេកក្នុងរដូវវស្សាអាចកាត់បន្ថយអត្រាកំណើនរបស់ដំណាំដែលចូលចិត្តអាកាសធាតុត្រជាក់។ | ដូចជាកម្រិតពន្លឺនៃអំពូលភ្លើង ដែលពន្លឺស្រទន់ធ្វើឱ្យងាយស្រួលមើល ឯពន្លឺចាំងពេកធ្វើឱ្យយើងចុកភ្នែកនិងក្ដៅ។ |
| Duncan’s multiple range test (DMRT) (ការធ្វើតេស្តវិភាគប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរបស់ ដុនខាន) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើជាទូទៅក្នុងកសិកម្ម ដើម្បីប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមភាគនៃក្រុមពិសោធន៍ច្រើនជាងពីរ ដើម្បីរកមើលថាតើលទ្ធផលនៃក្រុមណាមួយមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ (Significant difference) ពីក្រុមផ្សេងទៀត ឬគ្រាន់តែចៃដន្យ។ | ដូចជាការយកពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សពូកែៗក្នុងថ្នាក់មកប្រៀបធៀបគ្នា ដើម្បីរកមើលថាអ្នកណាពិតជាពូកែដាច់គេមែនទែន ឬពួកគេមានកម្រិតប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ |
| Gibberellins (អរម៉ូនជីបេរ៉េលីន) | ជាប្រភេទអរម៉ូនលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិដែលជួយជំរុញដល់ការពន្លូតកោសិកា ការរីកធំនៃថ្នាំងនិងចន្លោះថ្នាំង (Nodes and internodes) របស់រុក្ខជាតិ។ អរម៉ូននេះត្រូវបានជំរុញការផលិតនៅពេលរុក្ខជាតិទទួលបានពន្លឺទាប (ដូចជាក្រោមសំណាញ់ស្រមោល)។ | ដូចជាវីតាមីនជំរុញកម្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យដើមរុក្ខជាតិខំប្រឹងលូតខ្ពស់ឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីស្រវាយកពន្លឺនៅពេលដែលវាស្ថិតក្នុងទីងងឹត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
