បញ្ហា (The Problem)៖ ការដាំដុះទំពាំងបាយជូរនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃជួបប្រទះបញ្ហាបាត់បង់គុណភាព និងធ្លាក់ចុះទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារបរិមាណទឹកភ្លៀងខ្ពស់ និងទឹកសន្សើមខ្លាំង ដែលបង្កឱ្យមានជំងឺ និងខូចខាតផ្លែ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាពិសោធន៍នេះបានប្រើប្រាស់ប្លង់ចៃដន្យពេញលេញ ដោយប្រៀបធៀបវល្លិទំពាំងបាយជូរដែលដាំក្រោមដំបូលប្លាស្ទិកក្នុងរយៈពេលខុសៗគ្នា និងមិនមានគ្របដំបូល ទាំងក្នុងរដូវប្រាំងនិងរដូវវស្សា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Without plastic roof) ការដាំដុះធម្មតាដោយគ្មានដំបូលប្លាស្ទិក (Control) |
ចំណាយដើមទុនទាបបំផុតក្នុងការរៀបចំដាំដុះ។ | ទិន្នផលទាប ផ្លែខូចខាតច្រើនដោយសារជំងឺ និងប្រឈមនឹងការខាតបង់ប្រាក់ចំណេញជាពិសេសក្នុងរដូវវស្សា។ | ទិន្នផលត្រឹមតែ ១,១ គីឡូក្រាម/ដើម និងខាតបង់ប្រាក់ចំណេញ -១២,៨៥០ បាត ក្នុងរដូវវស្សា (១០០ដើម)។ |
| Plastic roof from pruning to color change (PPC) ការគ្របដំបូលប្លាស្ទិកពីពេលកាត់មែករហូតដល់ផ្លែប្រែពណ៌ (PPC) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងប្រាក់ចំណេញសុទ្ធខ្ពស់ជាងគេ ព្រមទាំងការពារជំងឺលើស្លឹកបានយ៉ាងល្អ។ | ទាមទារការចំណាយទុនដំបូងខ្ពស់លើការទិញសម្ភារៈប្លាស្ទិក និងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធដំបូល។ | ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ១៤,៥ គីឡូក្រាម/ដើម និងផ្តល់ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ ១៨៧,៧០៥ បាត ក្នុងរដូវវស្សា។ |
| Plastic roof from pruning to harvest (PPH) ការគ្របដំបូលប្លាស្ទិកពីពេលកាត់មែករហូតដល់ពេលប្រមូលផល (PPH) |
បង្កើនទំហំ និងទម្ងន់ផ្លែបានធំល្អ ការពារជំងឺបានស្ទើរតែទាំងស្រុងទាំងក្នុងរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សា។ | ចំណាយដើមទុនខ្ពស់ និងផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងបន្តិចបើធៀបនឹងវិធីសាស្ត្រ PPC ។ | ទម្ងន់ផ្លែធំជាងគេ (២,៨ ក្រាម/ផ្លែ) និងគ្មានអត្រាជំងឺទាល់តែសោះ (0 score) ក្នុងរដូវប្រាំង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសគ្របដំបូលប្លាស្ទិកទាមទារការវិនិយោគដំបូងខ្ពស់លើសម្ភារៈ ប៉ុន្តែវាផ្តល់ប្រាក់ចំណេញត្រឡប់មកវិញខ្ពស់ជាងឆ្ងាយបើធៀបនឹងការដាំដុះធម្មតា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅស្ថានីយ៍ Royal Khunklang ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ដែលមានកម្ពស់ ១៣០០ម៉ែត្រ និងមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន (១៤០០-១៥០០មម) ហើយប្រើតែពូជ ‘Beauty Seedless’។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្លាំង ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច និងរដូវវស្សាមានភាពស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឲ្យកសិករអាចយកទៅកែច្នៃប្រើប្រាស់បាន។
បច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ដំបូលប្លាស្ទិក (Plastic rain shelter) មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការដាំដុះកសិកម្មពាណិជ្ជកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
បច្ចេកទេសនេះអាចជួយកសិករកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរពីការដាំដុះបែបប្រពៃណីដែលពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុ ទៅជាការដាំដុះបែបទំនើបដែលអាចគ្រប់គ្រងគុណភាពបាន និងបង្កើតប្រាក់ចំណេញខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Total non-structural carbohydrate (កាបូអ៊ីដ្រាតមិនមានរចនាសម្ព័ន្ធសរុប) | ជាប្រភេទកាបូអ៊ីដ្រាត (ដូចជាស្ករ និងម្សៅ) ដែលរុក្ខជាតិស្តុកទុកជាថាមពលបម្រុងនៅក្នុងដើម ឬឫស ដើម្បីប្រើប្រាស់នៅពេលលូតលាស់ ចេញផ្កា ឬពេលខ្វះពន្លឺព្រះអាទិត្យ វាមិនមែនជាផ្នែកនៃរចនាសម្ព័ន្ធរឹងរបស់កោសិការុក្ខជាតិនោះទេ។ | ដូចជាប្រាក់សន្សំក្នុងធនាគារដែលយើងទុកបម្រុងសម្រាប់ចាយវាយនៅពេលចាំបាច់ មិនមែនជាលុយដែលយកទៅទិញឥដ្ឋសាងសង់ផ្ទះនោះទេ។ |
| Titratable acidity (ជាតិអាស៊ីតដែលអាចវាស់បាន) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណអាស៊ីតសរុបនៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់រសជាតិជូររបស់ផ្លែទំពាំងបាយជូរ និងគុណភាពទូទៅនៃផ្លែឈើនៅពេលប្រមូលផល។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតភាពជូរនៃទឹកក្រូចឆ្មារនៅក្នុងទឹកជ្រលក់ ដើម្បីដឹងថាវាយកទៅញ៉ាំឆ្ងាញ់ឬអត់។ |
| Total soluble solids (សារធាតុរឹងរលាយសរុប) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសារធាតុដែលរលាយក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលភាគច្រើនជាជាតិស្ករ (ស៊ុយក្រូស និងហ្វ្រុចតូស) ប្រើសម្រាប់កំណត់កម្រិតភាពផ្អែម និងភាពទុំរបស់ផ្លែទំពាំងបាយជូរ។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើមានស្ករប៉ុន្មានស្លាបព្រាដែលបានរលាយចូលក្នុងកែវទឹកកាហ្វេ។ |
| Anthocyanin (អង់តូស៊ីយ៉ានីន / សារធាតុពណ៌ធម្មជាតិ) | ជាសារធាតុពណ៌ធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលធ្វើឲ្យផ្លែទំពាំងបាយជូរមានពណ៌ក្រហម ស្វាយ ឬខៀវ ហើយវាក៏ដើរតួជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (Antioxidant) ដ៏សំខាន់ផងដែរ។ | ដូចជាទឹកថ្នាំពណ៌ដែលធម្មជាតិយកមកលាបលើសំបកផ្លែឈើដើម្បីឲ្យវាមានពណ៌ស្រស់ស្អាតនិងទាក់ទាញ។ |
| Pruning (ការកាត់មែក) | ជាបច្ចេកទេសកសិកម្មនៃការកាត់ចេញនូវមែកចាស់ៗ ឬស្លឹករបស់រុក្ខជាតិ ដើម្បីជំរុញឲ្យមានការលូតលាស់មែកថ្មី ជំរុញការចេញផ្កា និងផ្តល់ផ្លែមានទំហំធំគុណភាពល្អជាងមុន។ | ដូចជាការកាត់សក់ដែលខូចចោល ដើម្បីឲ្យសក់ថ្មីដុះមកលូតលាស់បានល្អ និងមានសភាពស្រស់ស្អាត។ |
| Color change stage (ដំណាក់កាលប្រែពណ៌ផ្លែ) | ជាដំណាក់កាលសំខាន់មួយនៃការលូតលាស់របស់ផ្លែទំពាំងបាយជូរ (ហៅថា Veraison) ដែលផ្លែចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរពណ៌ (ពីបៃតងទៅក្រហម ឬស្វាយ) ចាប់ផ្តើមកើនឡើងជាតិស្ករ និងថយចុះជាតិអាស៊ីត។ | ដូចជាវ័យជំទង់របស់មនុស្ស ដែលមានការផ្លាស់ប្តូររូបរាងកាយយ៉ាងរហ័សឆ្ពោះទៅរកភាពពេញវ័យ។ |
| Downy mildew (ជំងឺផ្សិតសីុហ្លឹក) | ជាជំងឺរុក្ខជាតិបង្កដោយផ្សិត ដែលច្រើនកើតមាននៅរដូវភ្លៀងធ្លាក់ ឬមានសំណើមខ្ពស់ វាបំផ្លាញស្លឹកទំពាំងបាយជូរធ្វើឲ្យរុក្ខជាតិមិនអាចធ្វើរស្មីសំយោគបានពេញលេញ និងធ្វើឲ្យធ្លាក់ចុះទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាជំងឺកមរមាស់នៅលើស្បែកមនុស្ស ដែលកើតឡើងដោយសារភាពកខ្វក់និងសំណើម ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពនិងការលូតលាស់ទូទៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
