បញ្ហា (The Problem)៖ ការចំណាយខ្ពស់លើចំណីសត្វទូទៅក្នុងផលិតកម្មមាន់សាច់ បានជំរុញឱ្យមានការស្វែងរកប្រភពចំណីជំនួសដែលមិនសូវមានតម្លៃខ្ពស់ ដូចជាការប្រើប្រាស់ស្លឹក Waterleaf (Talinum triangulare) ស្រស់ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងរយៈពេល ៦ សប្តាហ៍ ដោយប្រើប្រាស់កូនមាន់សាច់ប្រភេទ Arbor Acres ចំនួន ១៥០ ក្បាល ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃកម្រិតស្លឹក Talinum triangulare ផ្សេងៗគ្នាក្នុងរបបអាហារ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control Diet (T1: 0 g/kg Waterleaf) ចំណីធម្មតា (មិនមានលាយស្លឹក Waterleaf) |
មានការលូតលាស់ល្អនៅដំណាក់កាលដំបូង (១ ទៅ ៣ សប្តាហ៍) ដោយសារកូនមាន់ងាយស្រួលរំលាយចំណីធម្មតាជាង។ | ការឡើងទម្ងន់សរុបទាបជាងគេ (សប្តាហ៍ទី ១ ដល់ ៦) និងមានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ខ្ពស់ជាងគេ ដែលបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ចំណីមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទម្ងន់កើនឡើងសរុប ១,៤១៨.០៩ ក្រាម និងអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ១.៧១។ |
| 5 g/kg Waterleaf Diet (T2) ចំណីលាយស្លឹក Waterleaf កម្រិត ៥ ក្រាម/គីឡូក្រាម |
ផ្តល់នូវអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អបំផុត ដែលជួយសន្សំសំចៃចំណីបានច្រើន និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ការឡើងទម្ងន់សរុបមានកម្រិតទាបជាងបន្តិចបៀបធៀបនឹងការលាយក្នុងកម្រិត ១០ ក្រាម/គីឡូក្រាម។ | ទម្ងន់កើនឡើងសរុប ១,៤៤៣.២៤ ក្រាម និងអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អបំផុត ១.៦៧។ |
| 10 g/kg Waterleaf Diet (T3) ចំណីលាយស្លឹក Waterleaf កម្រិត ១០ ក្រាម/គីឡូក្រាម |
ជំរុញឱ្យមាន់ស៊ីចំណីបានច្រើន និងទទួលបានទម្ងន់សរុបខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅចុងបញ្ចប់នៃការចិញ្ចឹម (សប្តាហ៍ទី ៦)។ | ទោះបីជាមាន់ឡើងទម្ងន់ល្អ ប៉ុន្តែអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ខ្ពស់ជាងកម្រិត ៥ ក្រាមបន្តិច ដែលមានន័យថាស៊ីចំណីច្រើនជាង។ | ទម្ងន់កើនឡើងសរុប ១,៤៥១.១៨ ក្រាម និងអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ១.៦៩។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ធនធានតិចតួច និងចំណាយទាប ដោយផ្តោតលើការប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិដែលងាយស្រួលដាំដុះនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិច ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណីមាន់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុង Akure រដ្ឋ Ondo ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាតំបន់ត្រូពិចមានអាកាសធាតុប្រហាក់ប្រហែលនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ពូជមាន់ Arbor Acres និងលក្ខខណ្ឌចំណីមូលដ្ឋានជាក់លាក់ ដែលតម្រូវឱ្យមានការសាកល្បងបន្ថែមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាជាមួយពូជមាន់ក្នុងស្រុក (ដូចជាមាន់ស្រែ ឬមាន់បីសាសន៍) ព្រោះពូជ និងអាកាសធាតុក្នុងតំបន់អាចផ្តល់លទ្ធផលនៃការរំលាយអាហារខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ស្លឹក Waterleaf ជាចំណីបន្ថែមនេះ គឺពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការជួយកសិករកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណីសត្វ។
ជារួម ការរួមបញ្ចូលស្លឹក Waterleaf ក្នុងចំណីមាន់សាច់ គឺជាដំណោះស្រាយដ៏ឆ្លាតវៃ និងចំណាយតិច ដែលអាចជួយលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករ និងនិរន្តរភាពវិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Feed conversion ratio (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណចំណីសរុបដែលសត្វស៊ី ដើម្បីបង្កើតបានជាទម្ងន់ខ្លួនសត្វ ១ គីឡូក្រាម។ តម្លៃ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វអាចប្រើប្រាស់ចំណីបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព ដោយស៊ីចំណីតិចតែឡើងទម្ងន់បានច្រើន។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូមួយចាក់សាំង ១លីត្រ អាចជិះបានប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ បើស៊ីសាំងតិចហើយជិះបានឆ្ងាយគឺមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
| Proximate composition (សមាសធាតុជិតសិទ្ធិ ឬការវិភាគសមាសធាតុគីមីមូលដ្ឋាននៃចំណី) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីកំណត់រកបរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ៗដែលមានក្នុងចំណីសត្វ (ដូចជា ប្រូតេអ៊ីន ខ្លាញ់ ជាតិសរសៃ ផេះ និងសំណើម) ដើម្បីវាយតម្លៃថាចំណីនោះមានគុណភាពកម្រិតណា។ | ដូចជាការអានតារាងព័ត៌មានអាហារូបត្ថម្ភនៅលើសំបកកញ្ចប់នំ ដើម្បីចង់ដឹងថានំនេះមានជាតិស្ករ ជាតិខ្លាញ់ ឬកាឡូរីប៉ុន្មានក្រាម។ |
| Metabolizable energy (ថាមពលមេតាបូលីស) | ជាបរិមាណថាមពលសុទ្ធចេញពីចំណី ដែលនៅសល់ក្នុងខ្លួនសត្វ និងអាចយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ការលូតលាស់និងចលនាប្រចាំថ្ងៃ បន្ទាប់ពីដកចេញនូវថាមពលដែលបាត់បង់តាមរយៈការបន្ទោរបង់ (លាមក និងទឹកនោម)។ | ដូចជាប្រាក់ខែសុទ្ធដែលយើងទទួលបាន បន្ទាប់ពីគេកាត់ពន្ធរួច ដែលយើងអាចយកទៅចាយវាយបានជាក់ស្តែង។ |
| Ad libitum (ការផ្តល់ចំណីនិងទឹកឥតកំណត់) | ជាការអនុវត្តទូទៅក្នុងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ ដែលគេដាក់ចំណី និងទឹកទុកចោលក្នុងស្នូក ដើម្បីឱ្យសត្វស៊ីឬផឹកតាមសេចក្តីត្រូវការរបស់វានៅគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់ (២៤ម៉ោង) ដោយមិនមានការរឹតត្បិតបរិមាណឡើយ។ | ដូចជាការទៅញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលអ្នកអាចញ៉ាំបានតាមចិត្ត និងរហូតដល់ឆ្អែត ដោយគ្មានអ្នកណាកំណត់ថាញ៉ាំបានប៉ុន្មានចានឡើយ។ |
| Completely randomized design (ការរចនាពិសោធន៍ដោយចៃដន្យទាំងស្រុង) | ជាវិធីសាស្ត្ររចនាការពិសោធន៍ ដែលសត្វពិសោធន៍នីមួយៗត្រូវបានចាត់តាំងទៅក្រុមសាកល្បងផ្សេងៗគ្នាដោយការចាប់ឆ្នោត ឬប្រើលេខចៃដន្យ ដើម្បីលុបបំបាត់ការលម្អៀងរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ និងធានាថាលទ្ធផលគឺពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកក្រុមសិស្សនៅក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីធានាថាសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយអាចលាយឡំគ្នាក្នុងក្រុមនីមួយៗដោយយុត្តិធម៌។ |
| Crude protein (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | ជាការវាស់ស្ទង់កម្រិតប្រូតេអ៊ីនសរុបនៅក្នុងចំណីសត្វដោយផ្អែកលើបរិមាណអាសូត (Nitrogen) សរុប ប៉ុន្តែវាមិនបានបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពពិតប្រាកដដែលក្រពះពោះវៀនសត្វអាចរំលាយ និងស្រូបយកប្រូតេអ៊ីននោះបានទេ។ | ដូចជាការវាស់ទម្ងន់សរុបនៃផ្លែឈើក្នុងកន្ត្រក ដោយមិនទាន់បានរើសចេញនូវផ្លែដែលខូច ឬស្បែកដែលមិនអាចញ៉ាំបាននៅឡើយ។ |
| Basal diet (របបអាហារមូលដ្ឋាន ឬចំណីគោល) | ជារូបមន្តចំណីស្តង់ដារដែលត្រូវបានលាយឡើងដើម្បីបំពេញតម្រូវការជីវជាតិរស់នៅរបស់សត្វរួចជាស្រេច ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាចំណីដើម មុននឹងលាយបញ្ចូលនូវវត្ថុធាតុដើមសាកល្បងថ្មីៗ (ដូចជាស្លឹក Talinum triangulare) ចូលទៅ។ | ដូចជាបាយសដែលជាអាហារគោល មុននឹងយើងបន្ថែមម្ហូបផ្សេងៗដូចជាសាច់ ឬបន្លែចូលទៅពីលើ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
