បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងថ្លៃដើមចំណីបក្សី (ជាពិសេសពោត) ដោយស្វែងរកប្រភពថាមពល និងប្រូតេអ៊ីនពីរុក្ខជាតិជំនួសក្នុងតម្លៃថោក ដូចជាសូហ្គាម (Sorghum) និងប្រូតេអ៊ីនរុក្ខជាតិផ្សេងៗទៀត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍រយៈពេល ៥៦ ថ្ងៃលើកូនមាន់សាច់ចំនួន ១២០ ក្បាល ដោយបែងចែកជា ៤ ក្រុមដើម្បីធ្វើតេស្តរបបអាហារប្រូតេអ៊ីនរុក្ខជាតិខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Diet 1 (T1): Groundnut Cake (30%) + Sorghum របបអាហារទី១ (T1): កាកសណ្តែកដី (៣០%) + សូហ្គាម |
មានថ្លៃដើមចំណីក្នុងមួយគីឡូក្រាមថោកជាងគេបំផុត។ | កំណើនទម្ងន់សត្វ និងការបំប្លែងចំណីទៅជាសាច់មានកម្រិតទាប បើធៀបនឹងការប្រើប្រាស់សណ្តែកសៀង។ | ទម្ងន់រស់ជាមធ្យម ១០០០.០០ ក្រាម និងអត្រាផលធៀបអត្ថប្រយោជន៍ថ្លៃដើម (Cost benefit ratio) ត្រឹម ១.៤៦។ |
| Diet 2 (T2): Soybean Meal full-fat (30%) + Sorghum របបអាហារទី២ (T2): ម្សៅសណ្តែកសៀងមានជាតិខ្លាញ់ពេញ (៣០%) + សូហ្គាម |
ជួយឱ្យមាន់មានកំណើនទម្ងន់ និងគុណភាពសាច់ល្អប្រសើរ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ក្នុងការធ្វើតេស្ត)។ | ថ្លៃដើមចំណីរាងខ្ពស់ជាងកាកសណ្តែកដី និងកាកសណ្តែកសៀងបន្តិច។ | ទម្ងន់រស់ជាមធ្យម ១៨៩២.៦៧ ក្រាម និងអត្រាផលធៀបអត្ថប្រយោជន៍ថ្លៃដើម ១.៨៨។ |
| Diet 3 (T3): Soybean Cake (30%) + Sorghum របបអាហារទី៣ (T3): កាកសណ្តែកសៀង (៣០%) + សូហ្គាម |
ផ្តល់លទ្ធផលល្អបំផុតលើគ្រប់ប៉ារ៉ាម៉ែត្រ រួមមានទម្ងន់រស់ គុណភាពសាច់ និងប្រាក់ចំណេញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ | ទាមទារការស្វែងរកប្រភពកាកសណ្តែកសៀងដែលមានគុណភាព និងតម្លៃថេរនៅលើទីផ្សារ។ | ទទួលបានទម្ងន់រស់ខ្ពស់បំផុត ២០១៦.៦៧ ក្រាម និងអត្រាផលធៀបអត្ថប្រយោជន៍ថ្លៃដើមខ្ពស់បំផុត ២.៧៤។ |
| Diet 4 (T4): Cashew Nut Cake (30%) + Sorghum របបអាហារទី៤ (T4): កាកគ្រាប់ស្វាយចន្ទី (៣០%) + សូហ្គាម |
ជាគំនិតក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្ម និងឧស្សាហកម្មដើម្បីប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ | ធ្វើឱ្យមាន់លូតលាស់ខ្សោយបំផុត ថ្លៃដើមចំណីខ្ពស់ខ្លាំង និងអាចមានសារធាតុពុលប៉ះពាល់ដល់តម្រងនោមបក្សី។ | ទម្ងន់រស់ទាបបំផុត ៩០០.០០ ក្រាម និងប្រាក់ចំណេញដុលអវិជ្ជមាន (-១២.៨៥ ណៃរ៉ា) ដែលបង្ហាញពីការខាតបង់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវសម្ភារៈកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វកម្រិតស្តង់ដារ វត្ថុធាតុដើមចំណីសត្វ និងឧបករណ៍វាស់វែងទិន្នន័យជាក់លាក់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានស្រាវជ្រាវនៃសាកលវិទ្យាល័យកសិកម្ម Michael Okpara ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា (Nigeria) ដោយប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណណៃរ៉ា (Naira) សម្រាប់ការវិភាគសេដ្ឋកិច្ច។ ទោះបីជាអាកាសធាតុ (១៧-៣៦ អង្សាសេ) មានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែតម្លៃទីផ្សារ និងលទ្ធភាពទទួលបានវត្ថុធាតុដើម (ដូចជាគ្រាប់ស្វាយចន្ទី និងសណ្តែកសៀង) គឺខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការគណនាថ្លៃដើមឡើងវិញតាមបរិបទកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់ចំណីសូហ្គាម (Sorghum) និងប្រូតេអ៊ីនពីរុក្ខជាតិ គឺជាវិធីសាស្ត្រមួយដ៏មានសក្តានុពលក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណីសត្វនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការជំនួសពោតដោយសូហ្គាម រួមជាមួយនឹងកាកសណ្តែកសៀង គឺជាជម្រើសដ៏ប្រសើរបំផុតដែលអាចយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែង ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងបង្កើនផលិតភាពសាច់មាន់នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Completely Randomized Design (ការរចនាការពិសោធន៍បែបចៃដន្យទាំងស្រុង) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម ដែលគេបែងចែកសត្វ ឬកម្មវត្ថុពិសោធន៍ទៅតាមក្រុមផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យបំផុត ដើម្បីជៀសវាងភាពលម្អៀង និងធានាថាលទ្ធផលដែលទទួលបានពិតជាកើតចេញពីកត្តាដែលគេកំពុងសិក្សាប្រាកដមែន។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សទៅតាមក្រុមផ្សេងៗគ្នាដោយមិនរើសអើង ដើម្បីធានាថាការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Carcass characteristics (លក្ខណៈរូបរាងសាច់) | គឺជាការវាស់វែង និងវាយតម្លៃលើគុណភាព ទំហំ និងសមាមាត្រនៃផ្នែកផ្សេងៗរបស់រាងកាយសត្វ (ដូចជា ភ្លៅ ស្លាប ទ្រូង និងខ្នង) ក្រោយពេលដែលសត្វត្រូវបានពិឃាត និងសម្អាតរួចរាល់។ | គឺជារង្វាស់ទម្ងន់ និងទំហំសាច់តាមផ្នែកនីមួយៗរបស់មាន់ ក្រោយពេលគេពិឃាត និងសម្អាតរួច។ |
| Bio-Economic Cost Benefits Analysis (ការវិភាគអត្ថប្រយោជន៍ថ្លៃដើមជីវសេដ្ឋកិច្ច) | គឺជាការវាយតម្លៃរួមបញ្ចូលគ្នារវាងទិន្នផលជីវសាស្ត្រ (ដូចជាកំណើនទម្ងន់សត្វ) និងកត្តាសេដ្ឋកិច្ច (ដូចជាថ្លៃដើមចំណី និងប្រាក់ចំណូល) ដើម្បីកំណត់រកមើលថាតើការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ ឬចំណីប្រភេទណាទទួលបានប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាការគិតលេខមើលថា តើការចំណាយលុយទិញចំណីប្រភេទនេះ អាចធ្វើឱ្យមាន់ធាត់លឿន និងលក់បានចំណេញលុយកម្រិតណា។ |
| Feed conversion ratio (អត្រាបំប្លែងចំណី) | គឺជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពរបស់សត្វក្នុងការបំប្លែងចំណីដែលវាស៊ី ទៅជាការកើនឡើងនៃទម្ងន់ខ្លួន។ អត្រាកាន់តែទាប មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិចតែឆាប់ធាត់ ដែលផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់កម្រិតស៊ីសាំងរបស់ម៉ូតូ គឺមានន័យថាតើសត្វត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូ ទើបអាចឡើងទម្ងន់ខ្លួនបានមួយគីឡូ។ |
| ad libitum (ការផ្តល់ចំណីនិងទឹកដោយសេរី) | គឺជាការគ្រប់គ្រងការផ្តល់ចំណីនៅក្នុងកសិដ្ឋាន ដែលគេអនុញ្ញាតឱ្យសត្វមានសេរីភាពពេញលេញក្នុងការស៊ីចំណី និងផឹកទឹកគ្រប់ពេលវេលាដោយគ្មានការដាក់កម្រិតបរិមាណឡើយ។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលសត្វអាចស៊ីចំណី និងផឹកទឹកបានតាមចិត្ត ចង់ពេលណាក៏បាននិងមិនកំណត់បរិមាណ។ |
| Sorghum-based diet (របបអាហារផ្អែកលើសូហ្គាម) | គឺជារូបមន្តផ្សំចំណីសត្វដែលប្រើប្រាស់គ្រាប់សូហ្គាម (Sorghum) ជាប្រភពថាមពលចម្បង ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់គ្រាប់ពោត ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត។ | គឺការយកគ្រាប់សូហ្គាមមកធ្វើជាគ្រឿងផ្សំគោលសម្រាប់បាយរាល់ថ្ងៃរបស់មាន់ ជំនួសការប្រើពោតដែលកំពុងឡើងថ្លៃ។ |
| Dressed weight (ទម្ងន់សាច់សុទ្ធ) | គឺជាទម្ងន់សរុបរបស់សត្វក្រោយពេលឆ្លងកាត់ដំណើរការពិឃាត បង្ហូរឈាម ដករោម និងវះយកគ្រឿងក្នុងចេញអស់ ដែលតំណាងឱ្យបរិមាណសាច់ពិតប្រាកដដែលអាចយកទៅបរិភោគបាន។ | គឺទម្ងន់មាន់ដែលនៅសល់ក្រោយពេលគេដកចោលរោម ឈាម ជើង ក្បាល និងគ្រឿងក្នុងអស់ ដែលជាសាច់ត្រៀមយកទៅចម្អិន។ |
| Proventriculus (ក្រពះពិត) | គឺជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់បក្សី ដែលមានតួនាទីបញ្ចេញអង់ស៊ីម និងអាស៊ីតក្រពះ ដើម្បីរំលាយចំណីអាហារ មុនពេលចំណីទាំងនោះឆ្លងកាត់ទៅដល់កុង (Gizzard) ដើម្បីកិនបំបែកបន្ត។ | គឺជាក្រពះទីមួយរបស់បក្សី ដែលបញ្ចេញទឹកអាស៊ីតដើម្បីរំលាយអាហារ មុននឹងបញ្ជូនទៅកិនបំបែកបន្តនៅកុង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
