បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាតម្លៃចំណីសត្វឡើងថ្លៃ និងអសន្តិសុខស្បៀង តាមរយៈការវាយតម្លៃលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់កាកសំណល់ពីការកែច្នៃគ្រាប់ស្វាយចន្ទី (Cashew kernel waste) ជាប្រភពប្រូតេអ៊ីនជំនួសដែលមានតម្លៃថោកសម្រាប់មាន់ពូជ Noiler។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបចៃដន្យទាំងស្រុង (Completely Randomized Design) ដោយបែងចែកកូនមាន់ Noiler ចំនួន ២៧០ក្បាល ជា ៥ក្រុម ជាមួយនឹងកម្រិតនៃម្សៅកាកសំណល់គ្រាប់ស្វាយចន្ទីខុសៗគ្នារយៈពេល ៨សប្តាហ៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control Diet K1 (0% CKWM) របបអាហារត្រួតពិនិត្យ K1 (មិនមានលាយម្សៅកាកសំណល់ស្វាយចន្ទី) |
មាន់ស៊ីចំណីបានច្រើននៅដំណាក់កាលមាន់ជំទង់ និងមានការលូតលាស់តាមស្តង់ដារ។ | ចំណាយលើថ្លៃដើមចំណីខ្ពស់ជាងគេ និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញទាបបំផុតក្នុងមួយគីឡូក្រាមនៃការឡើងទម្ងន់។ | សន្ទស្សន៍ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច (EEG) ទាបជាងគេនៅដំណាក់កាលកូនមាន់ (១៨.៣៤)។ |
| Diet K2 (5% CKWM) របបអាហារ K2 (លាយម្សៅកាកសំណល់ស្វាយចន្ទី ៥%) |
ផ្តល់នូវភាពស្មើគ្នានៃហ្វូង (Flock uniformity) បានល្អបំផុត និងរក្សាបានកំណើនទម្ងន់ល្អ។ | តម្លៃចំណីនៅតែមានកម្រិតខ្ពស់ធៀបនឹងរបបអាហារដែលមានលាយកាកសំណល់ស្វាយចន្ទីច្រើនជាងនេះ។ | សម្រេចបានអត្រាភាពស្មើគ្នានៃហ្វូងខ្ពស់បំផុត (៩៣.៧១%) ក្នុងចំណោមក្រុមសាកល្បងទាំងអស់។ |
| Diet K4 (15% CKWM) របបអាហារ K4 (លាយម្សៅកាកសំណល់ស្វាយចន្ទី ១៥%) - កម្រិតណែនាំ |
មានតុល្យភាពល្អបំផុតរវាងការលូតលាស់ ការកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងសុខភាពទូទៅរបស់មាន់ដោយមិនបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សរីរាង្គ។ | មានការថយចុះបន្តិចបន្តួចនៃការស៊ីចំណីនៅដំណាក់កាលមាន់ជំទង់។ | បង្កើនប្រាក់ចំណេញ (Profit/kgWG) និងសន្ទស្សន៍សេដ្ឋកិច្ច (EEG ដល់ ៣៧.៨៦) ខ្ពស់បំផុតនៅដំណាក់កាលកូនមាន់។ |
| Diet K5 (20% CKWM) របបអាហារ K5 (លាយម្សៅកាកសំណល់ស្វាយចន្ទី ២០%) |
ចំណាយថ្លៃដើមចំណីទាបបំផុត និងជួយឲ្យកូនមាន់ឡើងទម្ងន់បានល្អនៅដំណាក់កាលដំបូង។ | ធ្វើឲ្យភាពស្មើគ្នានៃហ្វូងធ្លាក់ចុះទាបបំផុត និងកាត់បន្ថយបរិមាណស៊ីចំណីសរុបនៅដំណាក់កាលមាន់ជំទង់ដែលអាចបណ្តាលមកពីរស់ជាតិចំណី។ | ភាពស្មើគ្នានៃហ្វូងធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹម ៨៩.៥២% ទោះបីជាថ្លៃដើមចំណីថោកបំផុតក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ស្តង់ដារ ម៉ាស៊ីនកិនកាកសំណល់កសិកម្ម និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វិភាគឈាមនិងជីវគីមីសេរ៉ូម។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ជាមួយនឹងពូជមាន់ Noiler និងប្រភពកាកសំណល់ស្វាយចន្ទី Anacardium occidentale ក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ។ ទោះបីជាអាកាសធាតុត្រូពិចមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែទម្រង់ជីវជាតិរបស់កាកសំណល់ស្វាយចន្ទីអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើបច្ចេកទេសកែច្នៃរបស់រោងចក្រនីមួយៗនៅកម្ពុជា។ ហេតុនេះ ទិន្នន័យចាំបាច់ត្រូវមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញមុននឹងអនុវត្តលើពូជមាន់ក្នុងស្រុកយើង (ដូចជាពូជមាន់ស្រែ ឬមាន់គូឡ័រ)។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់កាកសំណល់គ្រាប់ស្វាយចន្ទីនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាចំណីសត្វឡើងថ្លៃ។
ការបំប្លែងកាកសំណល់ស្វាយចន្ទីទៅជាចំណីសត្វ មិនត្រឹមតែជួយបង្កើនប្រាក់ចំណេញដល់កសិករកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងគាំទ្រដល់គំរូសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular Economy) ដោយកាត់បន្ថយកាកសំណល់ពីឧស្សាហកម្មកែច្នៃស្វាយចន្ទីយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Noiler chicken (មាន់ពូជ Noiler / ណយល័រ) | ជាពូជមាន់បង្កាត់កម្រិតខ្ពស់រវាងមាន់យកសាច់និងមាន់ស្រែ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីឱ្យមានភាពធន់នឹងជំងឺ លូតលាស់បានរហ័ស និងអាចទាញយកជីវជាតិពីចំណីដែលមានគុណភាពទាបបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ខណៈដែលវាផ្តល់ទាំងសាច់និងពងបានច្រើនសម្រាប់កសិករខ្នាតតូច។ | ដូចជារថយន្តកូនកាត់ (Hybrid) ដែលស៊ីសាំងតិច (ធន់នឹងចំណីអន់) តែរត់បានលឿននិងផ្ទុកអីវ៉ាន់បានច្រើន (ផ្តល់សាច់និងពងច្រើន)។ |
| Cashew kernel waste meal / CKWM (ម្សៅកាកសំណល់គ្រាប់ស្វាយចន្ទី) | ជាកាកសំណល់ ឬបំណែកគ្រាប់ស្វាយចន្ទីដែលបាក់បែក ឬខូចគុណភាពកំឡុងពេលកែច្នៃរោងចក្រ ដែលមិនអាចលក់ឱ្យមនុស្សបរិភោគបាន ហើយត្រូវបានគេយកមកកិនជាម្សៅដើម្បីប្រើជាប្រភពប្រូតេអ៊ីននិងថាមពលជំនួសនៅក្នុងចំណីសត្វ ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម។ | ដូចជាការយកកម្ទេចនំប៉័ង ឬបាយកកដែលសល់ពីការហូបចុក ទៅច្នៃជាចំណីឱ្យសត្វស៊ីដើម្បីកុំឱ្យខ្ជះខ្ជាយ និងចំណេញលុយ។ |
| Flock uniformity (ភាពស្មើគ្នានៃហ្វូង) | ជារង្វាស់ភាគរយដែលបង្ហាញពីភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នានៃទម្ងន់ ឬទំហំរបស់មាន់នីមួយៗនៅក្នុងហ្វូងតែមួយ។ ភាគរយភាពស្មើគ្នាកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាហ្វូងមាន់នោះមានការលូតលាស់បានស្របគ្នាល្អ ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងមានគុណភាពស្តង់ដារពេលលក់។ | ប្រៀបដូចជាសិស្សក្នុងថ្នាក់តែមួយ ដែលប្រឡងបានពិន្ទុប្រហាក់ប្រហែលគ្នាទាំងអស់ មិនមានអ្នកពូកែពេក ឬខ្សោយពេក។ |
| Feed conversion ratio / FCR (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជាសូចនាករវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃការស៊ីចំណីរបស់សត្វ ថាតើសត្វត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាម ទើបវាអាចឡើងទម្ងន់ខ្លួនបានមួយគីឡូក្រាម។ តួលេខ FCR កាន់តែតូច បង្ហាញថាចំណីនោះកាន់តែមានគុណភាព និងជួយឱ្យកសិករចំណេញច្រើន។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតស៊ីសាំងរបស់ម៉ូតូ ថាតើចាក់សាំង ១លីត្រ អាចជិះបានចម្ងាយប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រ។ |
| Economic efficiency of growth / EEG (សន្ទស្សន៍ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចនៃកំណើន) | ជារូបមន្តគណនាដែលប្រៀបធៀបរវាង "ប្រាក់ចំណេញទទួលបាន" និង "ប្រាក់ចំណាយទៅលើចំណី" សម្រាប់រាល់ការកើនឡើងទម្ងន់មួយគីឡូក្រាមរបស់សត្វ។ វាជួយអ្នកស្រាវជ្រាវ និងកសិករ វាយតម្លៃថាតើការប្តូរទៅប្រើចំណីថ្មីនោះ ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុកម្រិតណា។ | ដូចជាការគិតលេខមើលថា តើការបោះទុនរកស៊ី ១ដុល្លារ អាចទាញយកប្រាក់ចំណេញមកវិញបានប៉ុន្មានសេន។ |
| Hematological parameters (ប៉ារ៉ាម៉ែត្រឈាម) | ជាការវិភាគរកចំនួន និងទំហំនៃកោសិកាឈាម (ដូចជាគ្រាប់ឈាមក្រហម គ្រាប់ឈាមស ប្លាកែត) ដើម្បីវាយតម្លៃសុខភាពទូទៅរបស់មាន់ ថាតើវាមានជំងឺស្លេកស្លាំង មានការឆ្លងមេរោគ ឬកង្វះអាហារូបត្ថម្ភដែរឬទេ ក្រោយពីស៊ីចំណីសាកល្បង។ | ប្រៀបដូចជាការយកម៉ាស៊ីនរថយន្តទៅស្កេនដោយកុំព្យូទ័រ ដើម្បីរកមើលបញ្ហាខាងក្នុងដែលភ្នែកមើលមិនឃើញ។ |
| Serum biochemistry (ជីវគីមីសេរ៉ូម) | ជាការវាស់ស្ទង់កម្រិតអង់ស៊ីម ប្រូតេអ៊ីន ជាតិស្ករ និងខ្លាញ់នៅក្នុងទឹកសេរ៉ូមនៃឈាមសត្វ ដើម្បីតាមដានដំណើរការមុខងារសរីរាង្គខាងក្នុង ជាពិសេសថ្លើម និងតម្រងនោម ថាតើវាដំណើរការធម្មតា ឬរងការខូចខាតដោយសារសារធាតុពុលក្នុងចំណី។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលគុណភាពទឹកនៅក្នុងធុងចម្រោះ ដើម្បីដឹងថាស្នូលចម្រោះ (សរីរាង្គថ្លើម/តម្រងនោម) នៅដំណើរការបានល្អឬអត់។ |
| Aspartate aminotransferase / AST (អង់ស៊ីម AST) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលមានតួនាទីជួយក្នុងការរំលាយអាស៊ីតអាមីណូ ហើយភាគច្រើនមាននៅក្នុងកោសិកាថ្លើម និងសាច់ដុំ។ នៅពេលដែលធ្វើតេស្តឈាមឃើញកម្រិត AST កើនឡើងខ្ពស់ វាបញ្ជាក់ថាថ្លើម ឬសាច់ដុំរបស់សត្វអាចនឹងកំពុងរងការខូចខាត ឬរលាកដោយសាររបបអាហារមានជាតិខ្លាញ់ខ្ពស់ពេក។ | ដូចជាសំឡេងរោទិ៍ប្រកាសអាសន្នចេញពីម៉ាស៊ីនរោងចក្រ (ថ្លើម) នៅពេលដែលម៉ាស៊ីននោះត្រូវបង្ខំឱ្យធ្វើការធ្ងន់ពេក ឬមានការខូចខាត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
