បញ្ហា (The Problem)៖ ការចិញ្ចឹមបក្សីនៅប្រទេសប៊ូគីណាហ្វាសូប្រឈមនឹងបញ្ហាថ្លៃចំណីខ្ពស់ ជាពិសេសការនាំចូលម្សៅត្រី ដូច្នេះការស្វែងរកប្រភពប្រូតេអ៊ីនក្នុងស្រុកដែលមានតម្លៃសមរម្យដូចជាកាកគ្រាប់កប្បាស គឺជារឿងចាំបាច់ដើម្បីបង្កើនទិន្នផល និងប្រាក់ចំណេញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងដោយបែងចែកមេមាន់ពូជនាំចូលឈ្មោះ Isa Brown ចំនួន ១២០ ក្បាល ទៅជា ៤ ប្រព័ន្ធនៃការផ្តល់ចំណី និងការគ្រប់គ្រងផ្សេងៗគ្នាក្នុងរយៈពេល ៦ ខែ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Confined with Cottonseed/Bran diet (CCB) ការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងទាំងស្រុងជាមួយចំណីលាយកាកគ្រាប់កប្បាស និងកន្ទក់ (CCB) |
ផ្តល់ទិន្នផលពងខ្ពស់បំផុត អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អប្រសើរ និងមានថ្លៃដើមផលិតពងទាបជាងគេ។ | ទាមទារការចំណាយដើមទុនទាំងស្រុងលើចំណី និងត្រូវការប្រព័ន្ធការពារសុវត្ថិភាពខ្ពស់ (មានការងាប់សត្វដោយសារពស់ចូលទ្រុងក្នុងការសិក្សានេះ)។ | ទិន្នផលពងប្រចាំថ្ងៃ ៧២.៤% អត្រាបំប្លែងចំណី ២.៩២ និងប្រាក់ចំណេញ ២.០ ដុល្លារអាមេរិក/គីឡូក្រាមពង។ |
| Semi-scavenging with Cottonseed/Bran diet (SCB) ការចិញ្ចឹមលែងពាក់កណ្តាលជាមួយចំណីលាយកាកគ្រាប់កប្បាស និងកន្ទក់ (SCB) |
ជួយកាត់បន្ថយបរិមាណស៊ីចំណីផ្សំ បង្កើនកម្រិតពណ៌ក្រហមនៃស៊ុត និងផ្តល់ប្រាក់ចំណេញគួរសមធៀបនឹងប្រព័ន្ធប្រើម្សៅត្រី។ | ទិន្នផលពងនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ បើធៀបនឹងការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង ដោយសារមាន់មិនមានពេលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការស៊ីចំណីបំប៉នឱ្យបានគ្រប់តម្រូវការ។ | ទិន្នផលពងប្រចាំថ្ងៃ ២៩.០% អត្រាបំប្លែងចំណី ៤.៩០ និងប្រាក់ចំណេញ ១.៥ ដុល្លារអាមេរិក/គីឡូក្រាមពង។ |
| Semi-scavenging with Fishmeal diet (SFM) ការចិញ្ចឹមលែងពាក់កណ្តាលជាមួយចំណីលាយម្សៅត្រី (SFM) |
ផ្តល់ប្រភពប្រូតេអ៊ីនពីសត្វដែលមានសក្តានុពលសម្រាប់មេមាន់ ប្រសិនបើម្សៅត្រីមានគុណភាពល្អ។ | ម្សៅត្រីប្រើក្នុងការសិក្សានេះមានតម្លៃថ្លៃ គុណភាពអន់ (ក្លិនមិនល្អ) និងមានប្រូតេអ៊ីនទាប ធ្វើឱ្យមាន់មិនសូវស៊ី និងទិន្នផលធ្លាក់ចុះ។ | ទិន្នផលពងប្រចាំថ្ងៃ ២០.៨% អត្រាបំប្លែងចំណី ៥.១១ និងប្រាក់ចំណេញ ១.០ ដុល្លារអាមេរិក/គីឡូក្រាមពង។ |
| Scavenging only (SO) ការចិញ្ចឹមលែងឱ្យរកស៊ីទាំងស្រុងដោយគ្មានចំណីបំប៉ន (SO) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយដើមទុនលើថ្លៃចំណីទាល់តែសោះ ហើយពណ៌ស៊ុតមានភាពស្រស់ល្អដោយសារចំណីធម្មជាតិ។ | បរាជ័យទាំងស្រុងសម្រាប់ពូជមាន់នាំចូល ដោយសារកង្វះជីវជាតិពីបរិស្ថាន បណ្តាលឱ្យទិន្នផលពងធ្លាក់ចុះស្ទើរតែស្មើសូន្យ។ | ទិន្នផលពងប្រចាំថ្ងៃត្រឹមតែ ២.៣០% (សរុបបានតែ ១២១ គ្រាប់ ពីមាន់ ៣០ ក្បាល ក្នុងរយៈពេល ៦ ខែ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចិញ្ចឹមបក្សី និងការរៀបចំរូបមន្តចំណីកែច្នៃពីវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយស្រាវជ្រាវភាគខាងត្បូងទីក្រុង Ouagadougou ប្រទេសប៊ូគីណាហ្វាសូ (Burkina Faso) ដែលស្ថិតក្នុងតំបន់អាកាសធាតុស្ងួត-ក្តៅ និងមានប្រភពចំណីធម្មជាតិតិចតួច។ លទ្ធផលនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពដែលបរិស្ថានមិនសូវអំណោយផលសម្រាប់ការលែងមាន់ឱ្យរកស៊ី។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិកសើម សម្បូរទៅដោយសត្វល្អិត និងកាកសំណល់កសិកម្ម លទ្ធផលនៃការចិញ្ចឹមបែបលែងពាក់កណ្តាលអាចមានភាពល្អប្រសើរជាងនេះ ប្រសិនបើអនុវត្តក្នុងរដូវវស្សា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការស្វែងរកប្រភពប្រូតេអ៊ីនក្នុងស្រុកដែលមានតម្លៃថោកជំនួសវត្ថុធាតុដើមនាំចូលថ្លៃៗ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
សរុបមក ការស្វែងរកវត្ថុធាតុដើមជំនួសប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការផ្តល់ចំណីបំប៉នឱ្យបានត្រឹមត្រូវស្របតាមប្រព័ន្ធនៃការចិញ្ចឹម គឺជាកត្តាគន្លឹះក្នុងការបង្កើនទិន្នផល និងប្រាក់ចំណេញសម្រាប់វិស័យបក្សីនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Semi-scavenging (ការចិញ្ចឹមបែបលែងពាក់កណ្តាល) | ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមសត្វដែលអនុញ្ញាតឱ្យសត្វដើររកស៊ីចំណីដោយខ្លួនឯងនៅពេលថ្ងៃ (ដូចជា សត្វល្អិត និងគ្រាប់រុក្ខជាតិ) រួចផ្តល់ចំណីបំប៉នបន្ថែមនៅពេលល្ងាច ឬពេលព្រឹក ហើយដាក់ចូលក្នុងទ្រុងវិញនៅពេលយប់។ | ដូចជាកូនក្មេងដែលរត់លេង និងរកនំញ៉ាំនៅខាងក្រៅខ្លះនៅពេលថ្ងៃ រួចត្រលប់មកញ៉ាំបាយបន្ថែមនៅផ្ទះពេលល្ងាច។ |
| Feed conversion ratio (អត្រាបំប្លែងចំណី) | រង្វាស់ប្រាប់ពីបរិមាណចំណីសរុបដែលសត្វស៊ី (គិតជាគីឡូក្រាម) ដើម្បីបង្កើតបានជាផលិតផលមួយគីឡូក្រាម (ដូចជាសាច់ ឬពងមាន់)។ អត្រានេះកាន់តែទាប មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិចតែផ្តល់ផលច្រើន ដែលផ្តល់ផលចំណេញខាងសេដ្ឋកិច្ចកសិដ្ឋាន។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រ ដើម្បីជិះបានចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ (ស៊ីសាំងតិច តែជិះបានឆ្ងាយ)។ |
| Hen-day production (ទិន្នផលពងប្រចាំថ្ងៃគិតតាមក្បាលមាន់រស់) | ភាគរយនៃចំនួនស៊ុតដែលផលិតបាន ធៀបនឹងចំនួនមេមាន់ដែលនៅរស់ជាក់ស្តែងនៅក្នុងហ្វូងជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ វាប្រើសម្រាប់បង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្តល់ពងរបស់មាន់ដែលមិនទាន់ងាប់។ | ដូចជាការគិតភាគរយសិស្សដែលប្រឡងជាប់ ធៀបនឹងចំនួនសិស្សដែលបានមកអង្គុយប្រឡងជាក់ស្តែងក្នុងថ្នាក់រៀន។ |
| Hen-housed production (ទិន្នផលពងប្រចាំថ្ងៃគិតតាមក្បាលមាន់ដើមគ្រា) | ភាគរយនៃចំនួនស៊ុតសរុបដែលផលិតបាន ធៀបនឹងចំនួនមេមាន់ដើមគ្រាដែលទើបនឹងដាក់ចូលទ្រុងចិញ្ចឹមដំបូងបង្អស់ (ដោយរួមបញ្ចូលទាំងការបាត់បង់ដោយសារមាន់ងាប់ក្នុងកំឡុងពេលចិញ្ចឹមផងដែរ)។ វាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចរួមពិតប្រាកដនៃកសិដ្ឋាន។ | ដូចជាការគិតភាគរយសិស្សដែលប្រឡងជាប់ ធៀបនឹងបញ្ជីឈ្មោះសិស្សចុះឈ្មោះសរុបតាំងពីដើមឆ្នាំ (បូកបញ្ចូលទាំងអ្នកបោះបង់ការសិក្សាពាក់កណ្តាលទី)។ |
| Haugh unit (ឯកតា Haugh) | រង្វាស់ស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់វាយតម្លៃគុណភាពខាងក្នុងនៃស៊ុត ដោយគណនាផ្អែកលើកម្ពស់ផ្នែកសនៃស៊ុត (albumen) និងទម្ងន់របស់ស៊ុត។ ឯកតាកាន់តែខ្ពស់ បញ្ជាក់ថាស៊ុតមានគុណភាពកាន់តែល្អ និងស្រស់។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតភាពហាប់ណែន និងភាពស្រស់របស់ផ្លែឈើ ដើម្បីដឹងថាវាថ្មី ឬទុកយូរថ្ងៃហើយ។ |
| Gossypol (ហ្កូស៊ីប៉ូល) | សារធាតុពុលម្យ៉ាងដែលមានតាមធម្មជាតិនៅក្នុងគ្រាប់កប្បាស ដែលអាចធ្វើឱ្យមាន់ពុល និងធ្វើឱ្យផ្នែកក្រហមនៃស៊ុតប្រែពណ៌ទៅជាខៀវ-បៃតង ប្រសិនបើមាន់ស៊ីក្នុងបរិមាណច្រើនពេក។ | ដូចជាជ័រក្នុងមើមដំឡូងមីឆៅ ដែលទាមទារការចម្អិន ឬកែច្នៃជាមុន ទើបមនុស្ស ឬសត្វអាចបរិភោគបានដោយសុវត្ថិភាពដោយមិនពុល។ |
| Ideal Protein concept (គោលគំនិតប្រូតេអ៊ីនល្អឥតខ្ចោះ) | ទ្រឹស្តីនៃការរៀបចំរូបមន្តចំណីសត្វ ដែលផ្តល់នូវសមាមាត្រអាស៊ីតអាមីណូចាំបាច់យ៉ាងត្រឹមត្រូវបំផុតតាមតម្រូវការរបស់សត្វ ដើម្បីឱ្យសត្វលូតលាស់បានល្អបំផុតដោយមិនមានការខ្ជះខ្ជាយជីវជាតិប្រូតេអ៊ីនលើសកម្រិត។ | ដូចជាការធ្វើនំខេក ដែលទាមទារការវាស់ស្ទង់គ្រឿងផ្សំ (ម្សៅ ស្ករ ស៊ុត) ក្នុងសមាមាត្រដ៏ត្រឹមត្រូវមួយ ដើម្បីឱ្យនំចេញមកឆ្ងាញ់ និងមិនខូចទ្រង់ទ្រាយ។ |
| Metabolisable energy (ថាមពលមេតាបូលីស) | បរិមាណថាមពលសុទ្ធនៅក្នុងចំណី ដែលរាងកាយសត្វអាចស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បានសម្រាប់ចិញ្ចឹមរាងកាយ និងផលិតជាស៊ុតឬសាច់ បន្ទាប់ពីដកថាមពលដែលបាត់បង់តាមរយៈលាមក និងទឹកនោមចេញរួចរាល់។ | ដូចជាប្រាក់ខែសល់សុទ្ធក្នុងហោប៉ៅរបស់អ្នក បន្ទាប់ពីដកកាត់ពន្ធ និងការចំណាយផ្សេងៗរបស់ក្រុមហ៊ុនរួចរាល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
