បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាតម្លៃដំឡូងបារាំងខ្ពស់នៅប្រទេសថៃ ដោយស្វែងរកពូជដំឡូងមី និងពេលវេលាប្រមូលផលដែលសមស្របបំផុត ដើម្បីជំនួសដំឡូងបារាំងក្នុងការកែច្នៃជាដំឡូងបំពង (French fries) ដែលមានតម្លៃថោក និងគុណភាពល្អ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តតាមការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យ (Randomized Complete Block Design) នៅលើវាលស្រែចំនួន ៣ ដោយប្រៀបធៀបពូជដំឡូងមីចំនួន ៦ពូជ និងរយៈពេលប្រមូលផលចំនួន ៣ ផ្សេងគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| OMRE60-02-61 (Harvested at 8 months) ពូជដំឡូងមី OMRE60-02-61 (ប្រមូលផលនៅអាយុ ៨ ខែ) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ (២,៨៧៧ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) មានវាយនភាពល្អ និងទទួលបានពិន្ទុគាំទ្រពីអ្នកបរិភោគខ្ពស់ជាងគេបំផុតលើរូបរាង ពណ៌ រសជាតិ និងវាយនភាព។ | មានកម្រិតសារធាតុពុលស៊ីយ៉ានីត (HCN) ខ្ពស់នៅក្នុងមើមស្រស់ (៥០០ ppm) ដែលទាមទារការចម្អិនក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ដើម្បីកម្ចាត់ជាតិពុល។ | ទទួលបានពិន្ទុការទទួលយករួម ៤.០៨/៥ និងត្រូវបានណែនាំជាជម្រើសល្អបំផុតសម្រាប់ការធ្វើដំឡូងបំពង។ |
| CMRE60-03-13 (Harvested at 10 months) ពូជដំឡូងមី CMRE60-03-13 (ប្រមូលផលនៅអាយុ ១០ ខែ) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ខ្លាំង (២,៩២៩ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ពោលគឺខ្ពស់ជាងពូជ Hanatee ៣១%) និងមានកម្រិតមធ្យមនៃសារធាតុពុល HCN ងាយស្រួលកែច្នៃ។ | គុណភាពវាយនភាព (ភាពទន់ និងភាពស្រួយ) មិនសូវល្អដូចពូជ Hanatee នោះទេ ទោះបីជាការទទួលយករួមមានកម្រិតប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក៏ដោយ។ | ទទួលបានពិន្ទុការទទួលយករួម ៣.៣៦/៥ និងអាចប្រើប្រាស់ជាជម្រើសទីពីរនៅពេលប្រមូលផលយឺត។ |
| Hanatee (Check Variety) ពូជ Hanatee (ពូជប្រៀបធៀប) |
ជាពូជពេញនិយមសម្រាប់ហូបចុក មានកម្រិត HCN ទាបបំផុត (៧០ ppm) មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងមានវាយនភាពទន់ស្រួយល្អស័ក្តិសមក្នុងការកែច្នៃ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជថ្មីៗ ជាពិសេសនៅពេលទុកចោលយូរ (ទិន្នផលធ្លាក់ចុះនៅអាយុ ១០ ខែ និង ១២ ខែ)។ | ទទួលបានពិន្ទុការទទួលយករួម ៣.២៤/៥ នៅអាយុ ៨ ខែ និងបម្រើជាស្តង់ដារប្រៀបធៀបគោល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្ម ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ និងកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់វាយតម្លៃគុណភាពអារម្មណ៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការខេត្តរ៉ាក់យ៉ង (Rayong Field Crops Research Center) ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីស្រដៀងទៅនឹងខេត្តនៅភាគពាយ័ព្យ និងឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កម្រិតទឹកភ្លៀង និងប្រភេទដីជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាអាចធ្វើឲ្យទិន្នផល និងបរិមាណជាតិពុល HCN មានការប្រែប្រួល ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងដាំដុះនៅក្នុងស្រុកមុននឹងយកបច្ចេកទេសនេះមកអនុវត្តក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិឧស្សាហកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការកែច្នៃបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់ដំណាំដំឡូងមី។
ការជ្រើសរើសពូជដំឡូងមីប្រភេទហូបចុក និងការកំណត់ពេលវេលាប្រមូលផលបានត្រឹមត្រូវ នឹងជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលវត្ថុធាតុដើមថ្លៃៗ និងបង្កើតឱកាសសេដ្ឋកិច្ចថ្មីសម្រាប់កសិករខ្មែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hydrocyanic acid / Cyanide (អាស៊ីតអ៊ីដ្រូស៊ីយ៉ានិច / ស៊ីយ៉ានីត) | ជាសមាសធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលមានដោយធម្មជាតិនៅក្នុងដំឡូងមី (ជាពិសេសនៅសំបក) ដែលអាចបង្កជាជាតិពុលដល់មនុស្សនិងសត្វ ប្រសិនបើមិនបានចម្អិនឬកែច្នៃក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ (លើសពី ៧២°C) ដើម្បីកម្ចាត់វាចេញនោះទេ។ | ដូចជាពិសដែលលាក់ខ្លួនក្នុងមើមដំឡូងមី ប៉ុន្តែយើងអាចសម្លាប់វាបានដោយការដាំឲ្យពុះ ឬបំពងក្រោមកម្តៅភ្លើងខ្លាំង។ |
| Total Soluble Solid / TSS (បរិមាណសារធាតុរឹងរលាយសរុប) | ជារង្វាស់នៃកំហាប់ជាតិស្ករ និងសារធាតុរលាយផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងទឹកដំឡូងមី ដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់ដល់ការឡើងពណ៌ និងរសជាតិនៅពេលយកដំឡូងទៅបំពងកម្តៅ។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើទឹកតែមួយកែវមានរលាយជាតិស្ករប៉ុន្មានស្លាបព្រាអញ្ចឹងដែរ ដែលកាលណាស្ករច្រើន ពេលបំពងទៅវានឹងឆាប់ឡើងពណ៌ត្នោត។ |
| Harvesting Index / HI (សន្ទស្សន៍នៃការប្រមូលផល) | ជាអត្រាគណនាប្រៀបធៀបរវាងទម្ងន់នៃទិន្នផលដែលយើងចង់បាន (មើមដំឡូងមី) ធៀបនឹងទម្ងន់សរុបនៃរុក្ខជាតិទាំងមូល (មើម ដើម និងស្លឹក) ដែលបង្ហាញពីសក្តានុពល និងប្រសិទ្ធភាពនៃពូជនោះក្នុងការផ្តល់ទិន្នផលមើម។ | ដូចជាការគិតភាគរយថាតើដើមឈើមួយដើមអាចផ្តល់ផ្លែឈើបានច្រើនប៉ុណ្ណា បើធៀបនឹងទម្ងន់ស្លឹកនិងមែករបស់វា។ |
| Texture analyzer (ម៉ាស៊ីនវិភាគវាយនភាព) | ជាឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់លក្ខណៈរូបវន្តរបស់ចំណីអាហារ ដូចជាភាពរឹង ភាពស្រួយ ភាពទន់ ឬភាពស្វិត ដោយប្រើកម្លាំងសង្កត់ទៅលើវត្ថុនោះ រួចកត់ត្រាជាទិន្នន័យលេខ។ | ដូចជាធ្មេញយន្តដែលអាចទំពារឬខាំអាហារ ដើម្បីប្រាប់យើងជាតួលេខថាអាហារនោះរឹង ឬទន់កម្រិតណា។ |
| Sensory test / Hedonic scale (ការធ្វើតេស្តវាយតម្លៃតាមរយៈអារម្មណ៍ / មាត្រដ្ឋានចំណូលចិត្ត) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងការស្រាវជ្រាវចំណីអាហារ ដោយឲ្យមនុស្សភ្លក់ និងផ្តល់ពិន្ទុ (ឧទាហរណ៍ ពី១ ដល់ ៥) ទៅលើរូបរាង ពណ៌ រសជាតិ និងភាពទន់ស្រួយ ដើម្បីដឹងថាអ្នកបរិភោគមានការទទួលយក និងចូលចិត្តផលិតផលនោះកម្រិតណា។ | ដូចជាការសួរអតិថិជនឲ្យផ្តល់ពិន្ទុផ្កាយពី ១ ដល់ ៥ ទៅលើមុខម្ហូបថ្មីនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានអញ្ចឹងដែរ។ |
| Randomized Complete Block Design / RCBD (ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកៗ ហើយធ្វើការដាំដុះពូជខុសៗគ្នាដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពមិនស្មើគ្នារបស់គុណភាពដីទៅលើលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សឲ្យអង្គុយតាមតុផ្សេងៗគ្នាក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីឲ្យប្រាកដថាអ្នកពូកែនិងអ្នកខ្សោយបានលាយឡំគ្នាដោយយុត្តិធម៌ក្នុងការប្រឡង។ |
| Acrylamide (អាគ្រីឡាមីត) | ជាសារធាតុគីមីដែលអាចបង្កជំងឺមហារីក ដែលច្រើនកើតមាននៅពេលអាហារសម្បូរជាតិម្សៅ (ដូចជាដំឡូងបារាំង) ត្រូវបានចម្អិនក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ខ្លាំង (ដូចជាការបំពងជាដើម)។ ការជំនួសដោយដំឡូងមីត្រូវបានគេលើកឡើងថាអាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃសារធាតុនេះ។ | ដូចជាសារធាតុខ្លោចកកជាប់បាតខ្ទះនៅពេលយើងបំពងសាច់ឬម្សៅយូរពេក ដែលវាអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពបើហូបវាចូល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
