បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងការស្វែងរកពូជដំឡូងមី (Manihot esculenta Crantz) ដែលមានទិន្នផលខ្ពស់ និងបរិមាណជាតិពុលស៊ីយ៉ាណូហ្សេនិក (Cyanogenic glucoside) ទាប សម្រាប់ការដាំដុះនៅតំបន់ពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពស្បៀងក្នុងបរិបទបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការវាយតម្លៃពូជដំឡូងមី Hanatee និងពូជបង្កាត់ចំនួនបួន ដោយប្រៀបធៀបជាមួយពូជឧស្សាហកម្មចំនួនពីរ តាមរយៈការវាស់ស្ទង់ទិន្នផលកសិកម្ម និងលក្ខណៈរូបគីមីនៃម្សៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Industrial Varieties (KU50 & HB80) ពូជដំឡូងមីឧស្សាហកម្ម (KU50 និង HB80) |
ផ្តល់ទិន្នផលឫសខ្ពស់ និងមានបរិមាណម្សៅច្រើន ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់គោលបំណងឧស្សាហកម្ម។ | មានកម្រិតជាតិពុលស៊ីយ៉ាណូហ្សេនិកគ្លុយកូស៊ីតខ្ពស់ ដែលទាមទារការកែច្នៃហ្មត់ចត់មុនពេលបរិភោគ និងមានកម្រិតភាពខាប់នៃម្សៅទាប។ | ទិន្នផលឫស ២១,៦ ទៅ ២៦,១ តោន/ហិកតា, បរិមាណម្សៅ ២៤,៤% ទៅ ២៦,៩% និងកម្រិត HCN ប្រមាណ ១៩៩ ទៅ ២០៤ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម។ |
| Hanatee Variety (HNT) ពូជដំឡូងមី Hanatee (HNT) |
មានកម្រិតជាតិពុលស៊ីយ៉ានុតទាប ស័ក្តិសមសម្រាប់ការចម្អិនបរិភោគ និងម្សៅមានកម្រិតភាពខាប់ (Pasting viscosity) ខ្ពស់។ | ផ្តល់ទិន្នផលឫស និងបរិមាណម្សៅទាបខ្លាំងនៅពេលដាំដុះក្រោមលក្ខខណ្ឌពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង។ | ទិន្នផលឫសត្រឹមតែ ១២,១ តោន/ហិកតា, បរិមាណម្សៅ ១៦,៥% និងកម្រិត HCN ទាប (៧០,៦ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម)។ |
| Breeding Line LC-52-HB60xHNT-5 ពូជដំឡូងមីបង្កាត់ LC-52-HB60xHNT-5 |
ផ្តល់ទិន្នផលឫស និងបរិមាណម្សៅខ្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលពូជឧស្សាហកម្ម តែមានកម្រិតជាតិពុលទាបជាង និងមានម្សៅខាប់ល្អសម្រាប់ការកែច្នៃអាហារ។ | ទោះបីជាមានកម្រិតជាតិពុលទាបជាងពូជឧស្សាហកម្មក្តី តែកម្រិត HCN នៅតែខ្ពស់ជាងស្តង់ដារសុវត្ថិភាព (>៥០ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម) ដែលទាមទារការកែច្នៃជាម្សៅសិន។ | ទិន្នផលឫស ២១,៩ តោន/ហិកតា, បរិមាណម្សៅ ២៣,២% និងកម្រិត HCN ១១០,៣ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ឯកទេសសម្រាប់ការវិភាគគីមី និងលក្ខណៈរូបគីមីនៃម្សៅ ព្រមទាំងកម្មវិធីសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យកសិកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តនគររាជសីមា (Nakhon Ratchasima) ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ដាំដុះពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង។ ទិន្នន័យនេះពាក់ព័ន្ធខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារតំបន់ភាគច្រើនដូចជា ខេត្តបាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ និងក្រចេះ មានអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌដីស្រដៀងគ្នានេះ។
វិធីសាស្ត្រនៃការបង្កាត់ពូជ និងវាយតម្លៃពូជដំឡូងមីនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការលើកកម្ពស់វិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះនឹងជួយបង្កើនទិន្នផលដំឡូងមី ធានាសុវត្ថិភាពស្បៀង និងជំរុញខ្សែសង្វាក់តម្លៃនៃឧស្សាហកម្មកែច្នៃម្សៅមីនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cyanogenic glucoside (ស៊ីយ៉ាណូហ្សេនិកគ្លុយកូស៊ីត) | ជាសមាសធាតុគីមីដែលមានពីធម្មជាតិនៅក្នុងរុក្ខជាតិមួយចំនួនដូចជាដំឡូងមី។ វាមិនមានគ្រោះថ្នាក់ដោយផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែនៅពេលកោសិការុក្ខជាតិរងការខូចខាត (ដូចជាការទំពារ កិន ឬកាត់) វាអាចបំបែកទៅជាអាស៊ីតអ៊ីដ្រូស៊ីយ៉ានិច (HCN) ឬជាតិពុលស៊ីយ៉ានុត ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពបើទទួលទានដោយមិនបានកែច្នៃត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាគ្រាប់បែកគីមីតូចៗដែលបង្កប់ក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលវានឹងបញ្ចេញជាតិពុលនៅពេលមានគេខាំឬកិនវា ដើម្បីការពារខ្លួនពីសត្វល្អិតឬសត្វស៊ីស្មៅ។ |
| Pasting properties (លក្ខណៈនៃការខាប់ ឬស្អិត) | សំដៅលើការផ្លាស់ប្តូររូបរាងកាយ និងភាពខាប់របស់ម្សៅនៅពេលដែលវាត្រូវបានដាំពុះក្នុងទឹក។ វាបង្ហាញពីរបៀបដែលគ្រាប់ម្សៅស្រូបយកទឹក ប៉ោងឡើង និងបែកធ្លាយ ដែលកំណត់ពីគុណភាព និងស្ថិរភាពរបស់ម្សៅក្នុងការប្រើប្រាស់ជាសារធាតុធ្វើឱ្យខាប់នៅក្នុងឧស្សាហកម្មអាហារ។ | ដូចជាការកូរម្សៅឆាជាមួយទឹកក្តៅ ដែលដំបូងរាវ រួចក៏ប្រែជាខាប់ស្អិត ហើយខាប់ឡើងវិញម្តងទៀតនៅពេលទុកឱ្យត្រជាក់។ |
| Rapid Viscosity Analyzer (ឧបករណ៍វិភាគភាពខាប់លឿន) | ជាឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ពិសេសដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ភាពខាប់របស់ម្សៅ ឬម្សៅមី ដោយវាធ្វើការកូរក្នុងល្បឿនថេរ និងផ្លាស់ប្តូរសីតុណ្ហភាព (ដាំឱ្យក្តៅ និងធ្វើឱ្យត្រជាក់) តាមពេលវេលាកំណត់ ដើម្បីកត់ត្រាពីទម្រង់នៃការខាប់របស់ម្សៅនោះ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនក្រឡុកឆ្លាតវៃមួយ ដែលចេះដាំទឹកកម្តៅម្សៅបណ្តើរ កូរបណ្តើរ និងវាស់ថាតើម្សៅនោះខាប់កម្រិតណានៅគ្រប់វិនាទី។ |
| Alpha-amylase activity (សកម្មភាពអង់ស៊ីមអាល់ហ្វាអាមីឡាស) | ជាសកម្មភាពរបស់អង់ស៊ីមដែលមានតួនាទីបំបែកម៉ូលេគុលម្សៅ (Starch) ទៅជាស្ករសាមញ្ញ។ នៅក្នុងការវាស់ស្ទង់ភាពខាប់របស់ម្សៅមី ប្រសិនបើម្សៅមានសកម្មភាពអង់ស៊ីមនេះខ្ពស់ វាអាចធ្វើឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធម្សៅដាច់រលាត់ ធ្វើឱ្យវារាវ និងមិនសូវខាប់ល្អ។ | ដូចជាកន្ត្រៃតូចៗដែលកាត់ខ្សែម្សៅវែងៗឱ្យទៅជាកង់ខ្លីៗ ធ្វើឱ្យម្សៅដែលធ្លាប់តែខាប់ស្អិត ប្រែជារាវវិញ។ |
| Retrogradation (ការខាប់ត្រឡប់) | ជាដំណើរការដែលម៉ូលេគុលម្សៅ (ជាពិសេស អាមីឡូស) ដែលបានឆ្អិននិងប៉ោងហើយនោះ រៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធខ្លួនឡើងវិញ និងចងភ្ជាប់គ្នាជាថ្មីនៅពេលដែលសីតុណ្ហភាពធ្លាក់ចុះ (ត្រជាក់) ដែលធ្វើឱ្យម្សៅប្រែជាខាប់ខ្លាំង ក្លាយជាជែល ឬរឹងជាងមុន។ | ដូចជាបាយដែលទើបតែដាំឆ្អិនថ្មីៗមានសភាពទន់ តែពេលទុកឱ្យត្រជាក់ ឬដាក់ទូទឹកកក វានឹងប្រែជារឹងនិងស្ងួត។ |
| Harvest index (សន្ទស្សន៍ទិន្នផល) | ជារង្វាស់នៃប្រសិទ្ធភាពរបស់រុក្ខជាតិក្នុងការផលិតទិន្នផលដែលអាចប្រើប្រាស់បានធៀបនឹងការលូតលាស់សរុប។ វាត្រូវបានគណនាដោយយកទម្ងន់នៃទិន្នផលចម្បង (ដូចជាឫសដំឡូងមី) ចែកជាមួយនឹងទម្ងន់ជីវម៉ាសសរុបរបស់រុក្ខជាតិ (រួមទាំងដើម ស្លឹក និងឫស)។ | ដូចជាការថ្លឹងមើលថាតើក្នុងចំណោមទម្ងន់ដើមឈើទាំងមូល តើទម្ងន់ផ្លែឈើដែលយើងអាចបេះយកទៅលក់បានមានប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Linamarin (លីណាម៉ារីន) | ជាប្រភេទចម្បងនៃស៊ីយ៉ាណូហ្សេនិកគ្លុយកូស៊ីតដែលត្រូវបានរកឃើញច្រើនជាងគេនៅក្នុងស្លឹក និងឫសដំឡូងមី។ វាគឺជាសមាសធាតុដែលផ្សំឡើងពីគ្លុយកូសនិងអាសេតូនស៊ីយ៉ាណូអ៊ីដ្រ៊ីន ដែលងាយនឹងបំបែកទៅជាឧស្ម័នពុលស៊ីយ៉ានុត។ | ជាឈ្មោះពិតរបស់ជាតិពុលដើមដែលមានស្តុកទុកក្នុងដំឡូងមី ដែលរង់ចាំតែពេលរុក្ខជាតិរងរបួស ដើម្បីក្លាយជាឧស្ម័នពុល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
