បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការធានាសន្តិសុខស្បៀង និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិសម្រាប់ប្រជាជនចិនដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដោយផ្តោតលើការវាយតម្លៃសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់នៃប្រព័ន្ធកសិ-ស្បៀងអាហារក្រោមដែនកំណត់នៃធនធានធម្មជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានចាត់ថ្នាក់ធនធានកសិកម្មជា ៦ ប្រភេទ ហើយវាស់ស្ទង់កម្រិតទំនាក់ទំនងរបស់ពួកវាជាមួយនឹងសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ ២០២០។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Grey Slope Correlation Analysis ការវិភាគសហសម្ព័ន្ធជម្រាលប្រផេះ |
មានភាពស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលា (Time-series) ដែលមានភាពខុសគ្នានៃវិមាត្រច្រើន ដោយផ្អែកលើការប្រៀបធៀបនិន្នាការនៃខ្សែកោង។ អាចវាស់ស្ទង់ទំនាក់ទំនងសហសម្ព័ន្ធបានទាំងរវាងកត្តាតែមួយ និងកត្តាជាច្រើន។ | ទាមទារសំណុំទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបន្តបន្ទាប់គ្នា និងអាចមានភាពលម្អៀងប្រសិនបើសមាមាត្រនៃធនធានកសិកម្មមានការផ្លាស់ប្តូរខ្លាំង និងភ្លាមៗពេក។ | ស្ទង់ដឹងថាសហសម្ព័ន្ធឋិតិវន្តរវាងធនធាន និងការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងមានកម្រិត ០.៨៣១២ និងសម្រាប់គ្រាប់ធញ្ញជាតិមានកម្រិត ០.៨០៩០ (ស្ថិតក្នុងកម្រិតផ្គូផ្គងសមស្រប)។ |
| Other Grey Correlation Methods (Deng's, B-type, T-type) វិធីសាស្ត្រសហសម្ព័ន្ធប្រផេះផ្សេងៗ (របស់ Deng ប្រភេទ B ប្រភេទ T) |
ងាយស្រួលប្រើប្រាស់សម្រាប់ការវិភាគកត្តាច្រើន (Multi-factor analysis) ទូទៅ ក្នុងការស្វែងរកទំហំ និងកម្លាំងនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ។ | អ្នកស្រាវជ្រាវកត់សម្គាល់ថាមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការចាប់យកបម្រែបម្រួលនិន្នាការតាមពេលវេលា (Temporal sequence) ដែលមានគម្លាតខ្នាត ឬវិមាត្រធំ ដូចវិធីសាស្ត្រជម្រាល (Slope) នោះទេ។ | អ្នកស្រាវជ្រាវមិនបានជ្រើសរើសយកមកគណនាផ្ទាល់ក្នុងលទ្ធផលចុងក្រោយនោះទេ ប៉ុន្តែបានវាយតម្លៃថាមានកម្រិតភាពត្រឹមត្រូវទាបជាង Grey Slope សម្រាប់សំណុំទិន្នន័យនេះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រក្នុងឯកសារនេះមិនតម្រូវឱ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកុំព្យូទ័រ (Hardware) ធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនូវទិន្នន័យស្ថិតិផ្លូវការប្រកបដោយគុណភាព និងអ្នកជំនាញផ្នែកវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យ v របស់ចិនពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ ២០២០ និងផ្អែកលើប្រព័ន្ធកសិកម្មខ្នាតធំ ដែលមានការឧបត្ថម្ភធនពីរដ្ឋាភិបាលយ៉ាងច្រើន។ នេះជាចំណុចសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាត្រូវពិចារណា ព្រោះបរិបទកសិកម្មកម្ពុជាភាគច្រើនជាលក្ខណៈគ្រួសារខ្នាតតូច ពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុច្រើន និងកញ្ចប់ថវិកាគាំទ្រពីរដ្ឋនៅមានកម្រិត ដែលទាមទារការកែសម្រួលគំរូទិន្នន័យមុននឹងយកមកអនុវត្ត។
ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចខុសគ្នា ប៉ុន្តែទ្រឹស្តីសមាហរណកម្មធនធាន និងការវិភាគសហសម្ព័ន្ធប្រផេះនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់រៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម វិធីសាស្ត្រនេះផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌគណិតវិទ្យាដ៏រឹងមាំមួយ សម្រាប់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា ដើម្បីវាយតម្លៃឡើងវិញនូវចំណុចខ្លាំងនិងចំណុចខ្សោយនៃប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់កសិកម្មរបស់ខ្លួន ជាជាងការប៉ាន់ស្មានតាមទម្លាប់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agri-food systems (ប្រព័ន្ធកសិ-ស្បៀងអាហារ) | សំដៅលើបណ្តាញសកម្មភាព និងកត្តាទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងខ្សែច្រវាក់តម្លៃកសិកម្ម និងម្ហូបអាហារ រាប់ចាប់ពីការផលិត ការកែច្នៃ ការចែកចាយ រហូតដល់ការប្រើប្រាស់ ដោយមានទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញជាមួយវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយផ្សេងៗ។ | វាប្រៀបដូចជាខ្សែសង្វាក់ពីរោងចក្រផលិត (កសិដ្ឋាន) ឆ្លងកាត់ការវេចខ្ចប់ និងដឹកជញ្ជូន រហូតដល់ចានបាយរបស់យើងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Gray Correlation Analysis (ការវិភាគសហសម្ព័ន្ធប្រផេះ) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគពហុកត្តាដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតទំនាក់ទំនង ភាពខ្លាំង និងទំហំរវាងកត្តាផ្សេងៗ ដោយប្រៀបធៀបលក្ខណៈធរណីមាត្រនៃខ្សែកោងនិន្នាការទិន្នន័យ (Trend curves) ទោះបីជាទិន្នន័យនោះមិនពេញលេញ ឬមិនច្បាស់លាស់ក៏ដោយ។ | ដូចជាការយកគំនូសខ្សែក្រាហ្វិកនៃកត្តាពីរមកដាក់ផ្ទួនគ្នា បើខ្សែកោងមានរាងបត់បែនស្រដៀងគ្នាខ្លាំង មានន័យថាកត្តាទាំងពីរនោះមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។ |
| Resources Integration Theory (ទ្រឹស្តីសមាហរណកម្មធនធាន) | ទ្រឹស្តីដែលផ្តោតលើការប្រមូលផ្តុំ និងប្រើប្រាស់ធនធានផ្សេងៗ (ដូចជាធនធានកត្តាផលិតកម្ម ស្ថាប័ន ទីផ្សារ រដ្ឋាភិបាល) បញ្ចូលគ្នាទៅជាប្រព័ន្ធធនធានមួយដ៏រឹងមាំ ដើម្បីបំពេញចំណុចខ្វះខាតឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក និងបង្កើតអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែងជាអតិបរមា។ | ដូចជាការរៀបចំក្រុមបាល់ទាត់មួយ ដោយប្រមូលកីឡាករដែលមានជំនាញខុសៗគ្នា (ការពារ ប្រយុទ្ធ អ្នកចាំទី) មកលេងស៊ីសង្វាក់គ្នាដើម្បីឈ្នះការប្រកួត ជាជាងពឹងផ្អែកលើអ្នកពូកែតែម្នាក់ឯង។ |
| Big food view (ទស្សនៈស្បៀងអាហារធំ) | ជាគំនិតដែលផ្តោតលើការស្វែងរកប្រភពកាឡូរី និងប្រូតេអ៊ីនពីប្រភពចម្រុះជាច្រើន (ដូចជាវាលស្មៅ ព្រៃឈើ មហាសមុទ្រ រុក្ខជាតិ និងសត្វ) ជាជាងការពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការដាំដុះគ្រាប់ធញ្ញជាតិលើដីស្រែចម្ការតែមួយមុខ ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធលើធនធានធម្មជាតិ។ | ជំនួសឲ្យការគិតថា "មានអង្ករទើបមានបាយហូប" គំនិតនេះបង្រៀនឲ្យយើងចេះទាញយកចំណីអាហារពីគ្រប់ទីកន្លែង ទាំងពីសមុទ្រ ព្រៃឈើ និងសត្វ ដើម្បីធានាថាមិនដាច់ពោះ។ |
| Factor resources (ធនធានកត្តាផលិតកម្ម) | ជាធនធានមូលដ្ឋានដែលឧស្សាហកម្មមួយមានសម្រាប់ធ្វើផលិតកម្ម រួមមាន ដីកសិកម្ម ធនធានទឹក កម្លាំងពលកម្ម បច្ចេកវិទ្យា និងមូលធន (ម៉ាស៊ីន ឬថវិកាវិនិយោគ)។ | ប្រៀបដូចជាគ្រឿងផ្សំមូលដ្ឋាន ដូចជា អង្ករ ទឹក ឆ្នាំង និងភ្លើង ដែលយើងត្រូវការចាំបាច់ដើម្បីដាំបាយមួយឆ្នាំងបាន។ |
| Slope correlation coefficient (មេគុណសហសម្ព័ន្ធជម្រាល) | ជាសូចនាករគណិតវិទ្យាដែលប្រើក្នុងវិធីសាស្ត្រប្រផេះ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ភាពស្របគ្នានៃនិន្នាការកើនឡើង ឬថយចុះនៃស៊េរីទិន្នន័យពីរ ដោយគណនាតាមរយៈការប្រៀបធៀបជម្រាលនៃខ្សែកោងនៅរាល់ចំណុចនីមួយៗ (តាមពេលវេលាជាក់លាក់)។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើមនុស្សពីរនាក់កំពុងដើរឡើងភ្នំក្នុងល្បឿន និងភាពចោតស្របគ្នាឬអត់ បើពួកគេបោះជំហានឡើងដូចគ្នាគ្រប់កន្លែង នោះមេគុណនឹងមានតម្លៃខ្ពស់។ |
| Dynamic correlation evaluation index (សូចនាករវាយតម្លៃសហសម្ព័ន្ធថាមវន្ត) | ជារង្វាស់ដែលវាស់ស្ទង់ពីនិន្នាការនៃការប្រែប្រួលជាបន្តបន្ទាប់ (តាមពេលវេលា) នៃកម្រិតទំនាក់ទំនងរវាងសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ និងការធ្វើសមាហរណកម្មធនធានកសិកម្ម ដើម្បីកំណត់ថាតើស្ថានភាពនេះមានភាពប្រសើរឡើង ឬធ្លាក់ចុះពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។ | ដូចជាការមើលពិន្ទុប្រឡងប្រចាំខែរបស់សិស្សម្នាក់ ដើម្បីតាមដានថាតើការខិតខំរៀនសូត្ររបស់គេកំពុងមានការវិវឌ្ឍទៅមុខ ឬដើរថយក្រោយពីមួយខែទៅមួយខែ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
