បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាទិន្នផលនិងគុណភាពទាបក្នុងការផលិតផ្លែទៀបរបស់គ្រួសារកសិករជនជាតិខ្មែរនៅទីរួមខេត្តវិញចូវ (Vinh Chau) ដោយសារការខ្វះខាតការអនុវត្តបច្ចេកទេសកសិកម្ម និងខ្សែចង្វាក់តម្លៃខ្សោយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគខ្សែចង្វាក់តម្លៃដោយផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋម និងមធ្យមតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងការពិគ្រោះយោបល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Individual Farming ការដាំដុះតាមបែបប្រពៃណីជាលក្ខណៈឯកត្តជន |
ងាយស្រួលអនុវត្តដោយខ្លួនឯង ដោយសារកសិករមានបទពិសោធន៍តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។ មិនតម្រូវឱ្យមានការរៀបចំស្មុគស្មាញផ្នែករដ្ឋបាល។ | ទិន្នផលនិងគុណភាពទាប (ផ្លែតូច ខូចរាង) ដោយសារខ្វះបច្ចេកទេស។ ងាយរងការគាបសង្កត់តម្លៃពីឈ្មួញកណ្តាលក្នុងស្រុក និងគ្មានម៉ាកសញ្ញា។ | ទិន្នផលប្រែប្រួលខ្លាំងពី ៦០០ ទៅ ៤.៥០០ គីឡូក្រាម/១.២០០ម៉ែត្រការ៉េ ដោយលក់បានក្នុងតម្លៃចន្លោះពី ៥.០០០ ទៅ ២៥.០០០ ដុង/គីឡូក្រាម អាស្រ័យលើប្រភេទផ្លែ។ |
| Cooperative Model with VietGAP Standards ការចងក្រងជាសហករណ៍ និងអនុវត្តស្តង់ដារ VietGAP (ស្នើឡើង) |
បង្កើនអំណាចតថ្លៃក្នុងទីផ្សារ ធានាបាននូវគុណភាពផលិតផលតាមស្តង់ដារ និងងាយស្រួលទទួលបានការគាំទ្របច្ចេកទេសពីរដ្ឋ។ អាចកសាងម៉ាកសញ្ញាសមូហភាពបាន។ | ទាមទារការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតកសិករ ត្រូវការពេលវេលាដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសថ្មី (ការកាត់មែក ការប្រើប្រាស់ជី) និងការវិនិយោគដើមទុន។ | រំពឹងថានឹងបង្កើនបរិមាណផ្លែទៀបប្រភេទលេខ១ (៥០-៦០%) និងរក្សាចំណូលមានស្ថិរភាពជាង ៦០លានដុង/១.០០០ម៉ែត្រការ៉េ ក្រោយដាំបាន ៤ឆ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារបានបញ្ជាក់ពីតម្រូវការធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងការរៀបចំស្ថាប័នដើម្បីគាំទ្រដល់ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធផលិតកម្មនេះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីរួមខេត្ត Vinh Chau ខេត្ត Soc Trang ប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រួសារកសិករជនជាតិខ្មែរចំនួន ៦០ គ្រួសារ។ ទិន្នន័យនិងបរិបទនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ (តំបន់វាលទំនាបដីសណ្ត) និងទំនៀមទម្លាប់នៃការដាំដុះរបស់ប្រជាជននៅទីនោះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងកសិករនៅតាមបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការវិភាគខ្សែចង្វាក់តម្លៃ និងការជំរុញការបង្កើតសហគមន៍កសិកម្មនេះ គឺពិតជាអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងប្រសើរសម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
ការបំប្លែងកសិករពីការផលិតបែបឯកកោ ទៅជាការផលិតរួមគ្នាជាសហករណ៍ដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងស្តង់ដារទីផ្សារ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រគន្លឹះដើម្បីជួយកសិករកម្ពុជាឱ្យរួចផុតពីភាពក្រីក្រប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value chain | ដំណើរការដែលបន្ថែមតម្លៃទៅលើផលិតផលមួយចាប់តាំងពីការផលិត (ការដាំដុះ) រហូតដល់ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ និងការលក់ទៅដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ ការវិភាគខ្សែចង្វាក់តម្លៃជួយរកឱ្យឃើញថាតើប្រាក់ចំណេញត្រូវបែងចែកយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ។ | ដូចជាការធ្វើនំខេក ដែលតម្លៃនៃម្សៅ ស្ករ និងស៊ុត កើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលយើងលាយ ដុត និងតែងលម្អវា រហូតក្លាយជានំដ៏ស្រស់ស្អាតមួយ។ |
| VietGAP | ស្តង់ដារនៃការអនុវត្តកសិកម្មល្អរបស់ប្រទេសវៀតណាម (ស្រដៀងនឹង CamGAP នៅកម្ពុជា) ដែលធានានូវសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ គុណភាពផលិតផល សុខុមាលភាពពលកម្ម និងការការពារបរិស្ថាន។ ការមានស្តង់ដារនេះជួយឱ្យកសិផលលក់បានថ្លៃនិងអាចនាំចេញបាន។ | ដូចជាវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់អនាម័យនិងគុណភាពសម្រាប់ភោជនីយដ្ឋាន ដែលធ្វើឱ្យអតិថិជនជឿជាក់ក្នុងការបរិភោគដោយមិនខ្លាចឈឺពោះ។ |
| Market channel | ខ្សែបណ្តាញ ឬផ្លូវដែលផលិតផលមួយធ្វើដំណើរពីអ្នកផលិត (កសិករ) ឆ្លងកាត់ឈ្មួញកណ្តាល អ្នកប្រមូលទិញ អ្នកលក់ដុំ អ្នកលក់រាយ រហូតដល់អ្នកទិញយកទៅបរិភោគ។ | ដូចជាបំពង់ទុយោទឹកដែលបង្ហូរទឹកពីអាងស្តុក (កសិករ) ឆ្លងកាត់ម៉ាស៊ីនបូមនិងសន្ទះបិទបើកនានា (ឈ្មួញ) មុននឹងទៅដល់ក្បាលរ៉ូប៊ីណេតាមផ្ទះ (អ្នកបរិភោគ)។ |
| Cooperatives | សហករណ៍ គឺជាការចងក្រងគ្នារបស់ក្រុមមនុស្ស ឬកសិករដែលមានគោលដៅនិងផលប្រយោជន៍រួម ដើម្បីជួយគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងការផលិត ការទិញធាតុចូល (ជី ពូជ) ក្នុងតម្លៃបោះដុំ និងការប្រមូលផ្តុំផលិតផលលក់ដើម្បីទទួលបានអំណាចតថ្លៃខ្ពស់។ | ដូចជាការមូលលុយគ្នាទិញទំនិញបោះដុំដើម្បីបានតម្លៃថោក និងមានកម្លាំងតថ្លៃជាមួយអ្នកលក់ជាងការទៅទិញតែម្នាក់ឯង។ |
| Participatory Market System Development | វិធីសាស្ត្រក្នុងការវិភាគនិងអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធទីផ្សារដោយមានការចូលរួមពីគ្រប់តួអង្គពាក់ព័ន្ធ (កសិករ ឈ្មួញ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល) ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្សោយនិងដំណោះស្រាយរួមគ្នា។ | ដូចជាការហៅអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ក្នុងការរៀបចំកម្មវិធីមួយមកអង្គុយប្រជុំគ្នា ដើម្បីរកមើលថាតើផ្នែកណាដែលរាំងស្ទះ និងត្រូវជួយគ្នាដោះស្រាយបែបណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
