បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការវិភាគបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាតរលាយ (Soluble sugars) នៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដោយសារតែវិធីសាស្ត្ររៀបចំសំណាកមុនពេលវិភាគអាចធ្វើឱ្យមានការបាត់បង់បរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្ររៀបចំសំណាកចំនួនបីប្រភេទផ្សេងគ្នា លើជាលិកាពូជស្រូវចំនួនបីប្រភេទ (IR 42, FR-13 A, និង Kurkarappan)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fresh extraction ការចម្រាញ់សំណាកស្រស់ |
ផ្តល់លទ្ធផលត្រឹមត្រូវបំផុត និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាតពិតប្រាកដនៅក្នុងរុក្ខជាតិ។ វាជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារសម្រាប់ធានាបាននូវគុណភាពទិន្នន័យ។ | ទាមទារការវិភាគភ្លាមៗបន្ទាប់ពីប្រមូលផល និងពិបាកអនុវត្តប្រសិនបើមានសំណាកច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ | ចាត់ទុកជាកម្រិតស្តង់ដារ (១០០%) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាតរលាយពិតប្រាកដសម្រាប់ការប្រៀបធៀប។ |
| Freeze drying ការសម្ងួតដោយភាពត្រជាក់ |
បញ្ឈប់សកម្មភាពដកដង្ហើមរបស់កោសិការុក្ខជាតិបានលឿនបំផុត។ អនុញ្ញាតឱ្យរក្សាទុកសំណាកបានយូរថ្ងៃមុនពេលយកទៅវិភាគ ដោយមិនបាត់បង់សារធាតុចិញ្ចឹម។ | តម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ថ្លៃ និងមានជំនាញថែទាំ គឺម៉ាស៊ីន Freeze Dryer នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ផ្តល់បរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាតប្រហាក់ប្រហែលនឹងសំណាកស្រស់ (មានលំអៀងតិចតួចបំផុត មិនលើសពី ១០%)។ |
| Oven drying (70°C) ការសម្ងួតដោយម៉ាស៊ីនកម្តៅ (សីតុណ្ហភាព ៧០°C) |
ងាយស្រួលធ្វើ ចំណាយតិច និងមានឧបករណ៍នេះជាទូទៅនៅគ្រប់មន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្ម។ អាចសម្ងួតសំណាកបានម្តងច្រើន។ | កោសិការុក្ខជាតិមិនស្លាប់ភ្លាមៗទេ ធ្វើឱ្យមានការដកដង្ហើមបន្ត និងស៊ីកាបូអ៊ីដ្រាតអស់មួយចំនួនកំឡុងពេលសម្ងួត។ | ធ្វើឱ្យការប៉ាន់ស្មានបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាតរលាយថយចុះពី ២៨% ទៅ ៦០% ធៀបនឹងការប្រើសំណាកស្រស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មគីមីជាក់លាក់ ជាពិសេសសម្រាប់ការរក្សាទុកសំណាក និងការទាញយកសារធាតុ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (នាយកដ្ឋានកសិកម្ម ក្រុងបាងកក) កាលពីឆ្នាំ ១៩៨៦ ដោយផ្តោតលើពូជស្រូវចំនួនបីប្រភេទដែលដាំដុះក្នុងផ្ទះកញ្ចក់។ ទោះបីជាការសិក្សានេះមានអាយុកាលចាស់ ប៉ុន្តែគោលការណ៍ជីវគីមីនៃកោសិការុក្ខជាតិនៅតែមិនប្រែប្រួល។ វានៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជា ដែលជាប្រទេសពឹងផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវដំណាំស្រូវ និងពូជដំណាំផ្សេងៗ។
ការរកឃើញអំពីកំហុសឆ្គងពីការសម្ងួតដោយកម្តៅ គឺជារឿងដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការកែលម្អការស្រាវជ្រាវកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនកម្តៅ មកប្រើម៉ាស៊ីនសម្ងួតត្រជាក់ (Freeze-drying) ឬការវិភាគសំណាកស្រស់ នឹងជួយបង្កើនភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យស្រាវជ្រាវជីវគីមីកសិកម្មនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងច្រើន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Freeze drying (ការសម្ងួតដោយភាពត្រជាក់) | ដំណើរការបឺតយកជាតិទឹកចេញពីរុក្ខជាតិ ឬសារធាតុផ្សេងៗក្នុងស្ថានភាពកកក្រោមសម្ពាធទាប (Sublimation) ដែលជួយបញ្ឈប់សកម្មភាពជីវគីមីភ្លាមៗ និងរក្សារចនាសម្ព័ន្ធព្រមទាំងបរិមាណសារធាតុគីមី (ដូចជាកាបូអ៊ីដ្រាត) មិនឱ្យបាត់បង់។ | ដូចជាការយកទឹកកកទៅហួតជាឧស្ម័នភ្លាមៗដោយមិនបាច់រលាយជាទឹកសិន ដែលធ្វើឱ្យសាច់របស់វត្ថុនោះនៅរក្សាទ្រង់ទ្រាយ និងគុណភាពដើម១០០%។ |
| Oven drying (ការសម្ងួតដោយម៉ាស៊ីនកម្តៅ) | ការប្រើប្រាស់កម្តៅ (ឧ. ៧០ អង្សាសេ) ដើម្បីរំភាយជាតិទឹកចេញពីសំណាករុក្ខជាតិ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វិធីនេះធ្វើឱ្យកោសិការុក្ខជាតិបន្តដកដង្ហើម និងបញ្ចេញជាតិស្ករមុនពេលវាស្លាប់ទាំងស្រុង ដែលបណ្តាលឱ្យទិន្នន័យកាបូអ៊ីដ្រាតថយចុះ។ | ដូចជាការយកសាច់ទៅហាលថ្ងៃ ឬដាក់ក្នុងឡដើម្បីឱ្យស្ងួត ដែលកម្តៅអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់វីតាមីន ឬសារធាតុចិញ្ចឹមមួយចំនួននៅក្នុងនោះ។ |
| Soluble sugars (ជាតិស្កររលាយ) | ប្រភេទកាបូអ៊ីដ្រាតសាមញ្ញ (ដូចជា គ្លុយកូស ហ្វ្រូកតូស និងស៊ុយក្រូស) ដែលអាចរលាយបានយ៉ាងងាយក្នុងទឹក ឬសូលុយស្យុងអាល់កុល ដែលជារង្វាស់ថាមពលបម្រុងផ្ទាល់របស់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាស្ករសដែលយើងកូររលាយបាត់ក្នុងកែវទឹក ដែលខុសពីម្សៅដែលកកជាដុំមិនងាយរលាយ។ |
| Modified anthrone reagent (សារធាតុប្រតិកម្មអង់ត្រូនកែច្នៃ) | សារធាតុគីមីដែលគេប្រើនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ធ្វើតេស្តរកបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាត ដោយវាមានប្រតិកម្មជាមួយជាតិស្ករហើយបង្កើតបានជាពណ៌។ គេអាចវាស់ស្ទង់កម្រិតពណ៌នោះដើម្បីគណនារកបរិមាណស្ករ។ | ដូចជាទឹកថ្នាំសូចនាករដែលប្តូរពណ៌នៅពេលវាជួបនឹងជាតិស្ករ បើពណ៌កាន់តែចាស់ មានន័យថាជាតិស្ករមានកាន់តែច្រើន។ |
| Ethanol Insoluble Dry Weight / EIDW (ទម្ងន់ស្ងួតមិនរលាយក្នុងអេតាណុល) | ទម្ងន់នៃសំណាករុក្ខជាតិដែលនៅសេសសល់ (កាក) បន្ទាប់ពីត្រូវបានគេទាញយកជាតិស្កររលាយចេញអស់ ដោយប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងអេតាណុល (អាល់កុល) កំហាប់ ៨០%។ គេប្រើវាជាខ្នាតគោលដើម្បីប្រៀបធៀបបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាត។ | ដូចជាកាកកាហ្វេដែលនៅសល់ បន្ទាប់ពីយើងបានចាក់ទឹកក្តៅចម្រាញ់យកទឹកកាហ្វេចេញអស់។ |
| Cellular respiration (ការដកដង្ហើមរបស់កោសិកា) | ដំណើរការជីវគីមីដែលកោសិការុក្ខជាតិប្រើប្រាស់អុកស៊ីហ្សែន និងបំបែកជាតិស្ករ (កាបូអ៊ីដ្រាត) ដើម្បីបង្កើតថាមពលសម្រាប់រស់រានមានជីវិត ដែលជាមូលហេតុចម្បងធ្វើឱ្យបាត់បង់ជាតិស្ករកំឡុងពេលសម្ងួតដោយកម្តៅ ព្រោះកោសិកាមិនទាន់ស្លាប់ភ្លាមៗ។ | ដូចជាមនុស្សយើងហូបបាយហើយដកដង្ហើមដុតរំលាយអាហារដើម្បីយកកម្លាំងធ្វើការ កោសិការុក្ខជាតិក៏ដុតរំលាយជាតិស្កររបស់វាដើម្បីរស់ដូចគ្នា។ |
| Desiccator (ឧបករណ៍រក្សាភាពស្ងួត) | កែវ ឬប្រអប់បិទជិតដែលមានផ្ទុកសារធាតុស្រូបសំណើម (Silica gel) នៅបាតក្រោម។ វាត្រូវបានប្រើសម្រាប់រក្សាសំណាកដែលសម្ងួតរួច មិនឱ្យស្រូបយកសំណើមពីបរិយាកាសចូលវិញមុនពេលយកទៅថ្លឹង ឬវិភាគ។ | ដូចជាប្រអប់បិទជិតដែលយើងដាក់កញ្ចប់ថ្នាំបឺតសំណើមចូល ដើម្បីការពារកុំឱ្យនំស្រួយឆាប់ទន់ពេលត្រូវខ្យល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
