បញ្ហា (The Problem)៖ ជំងឺឆ្នូតខ្មៅដែលបង្កដោយផ្សិត Phytophthora botryosa គឺជាការឆ្លងមេរោគដ៏ធ្ងន់ធ្ងរលើមុខចៀរជ័រនៃដើមកៅស៊ូក្នុងរដូវវស្សា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ផ្សិតចំនួនបួនប្រភេទ ក្នុងប្រេកង់នៃពេលវេលាខុសៗគ្នាក្នុងប្រព័ន្ធចៀរជ័រប្រចាំថ្ងៃ និងឆ្លាស់ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Difolatan Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Difolatan |
មានសកម្មភាពទប់ស្កាត់ផ្សិតបានខ្លាំង និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ទោះបីជាលាបត្រឹមរៀងរាល់ពីរថ្ងៃនៃថ្ងៃចៀរជ័រក៏ដោយ (សម្រាប់ការចៀរជ័រឆ្លាស់ថ្ងៃ)។ | មានភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងជំងឺលើពូជកៅស៊ូ RRIM 605 និងអាចត្រូវលាងសម្អាតដោយទឹកភ្លៀងខ្លាំង។ | គ្រប់គ្រងជំងឺឆ្នូតខ្មៅបានយ៉ាងល្អប្រសើរក្នុងរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ និងអាចទប់ស្កាត់ការឆ្លងឡើងវិញបាន។ |
| Drazoxolon Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Drazoxolon |
មានកម្រិតប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់ផ្សិតខ្ពស់ និងផ្តល់លទ្ធផលល្អស្មើនឹងការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Difolatan ដែរ។ | ងាយទទួលរងការលាងសម្អាតដោយទឹកភ្លៀង (Rainwash) ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូររូបមន្តផ្សំដើម្បីកែលម្អគុណភាព។ | ផ្តល់លទ្ធផលល្អបំផុតក្នុងការទប់ស្កាត់ជំងឺ ជាពិសេសនៅពេលប្រើប្រាស់រាល់ថ្ងៃចៀរជ័រ។ |
| Antimucin Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Antimucin |
អាចទប់ស្កាត់ការឆ្លងជំងឺឡើងវិញបានល្អ ប្រសិនបើអនុវត្តត្រឹមត្រូវនិងទៀងទាត់តាមកាលវិភាគ។ | មានសកម្មភាពយឺត និងទាមទារការលាបរៀងរាល់ពេលចៀរជ័រទើបមានប្រសិទ្ធភាព ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់កម្លាំងពលកម្មច្រើន។ | អាចគ្រប់គ្រងកម្រិតនៃការឆ្លងជំងឺឱ្យនៅទាបជាងកម្រិតគ្រប់គ្រងបាន (Below control level) បន្ទាប់ពីប្រើប្រាស់រយៈពេល ២ ខែ។ |
| Actidione Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Actidione |
មិនមានរៀបរាប់ពីគុណសម្បត្តិជាក់លាក់ណាមួយនៅក្នុងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះទេ។ | បរាជ័យក្នុងការគ្រប់គ្រងជំងឺទាំងស្រុង ដែលអាចបណ្តាលមកពីការខូចគុណភាពថ្នាំពេលរក្សាទុក ឬកំហាប់ប្រើប្រាស់ (0.5%) ទាបជាងតម្រូវការជាក់ស្តែង (1.5%)។ | មិនមានឥទ្ធិពលសម្លាប់ផ្សិត ឬការពារជំងឺនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃការពិសោធន៍នេះទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ការចំណាយលើថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតនិងកម្លាំងពលកម្មមានកម្រិតទាបបំផុត បើធៀបនឹងហានិភ័យនៃការខូចខាតមុខចៀរជ័រដែលអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់ចំណូលរយៈពេលវែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយ៍កៅស៊ូ Bang Po ភាគខាងលិចប្រទេសថៃ ដែលមានបរិមាណទឹកភ្លៀងខ្ពស់ (៣០០០-៥០០០ ម.ម/ឆ្នាំ) និងសាកល្បងលើពូជកៅស៊ូ PB 5/51, RRIM 605, និង RRIM 623។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះតំបន់ដាំកៅស៊ូនៅកម្ពុជាក៏ប្រើប្រាស់ពូជស្រដៀងគ្នានេះ និងមានអាកាសធាតុត្រូពិចមូសុង (មានរដូវវស្សាភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន) ដែលងាយប្រឈមនឹងជំងឺនេះដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការគ្រប់គ្រងជំងឺឆ្នូតខ្មៅនេះពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មកៅស៊ូនៅកម្ពុជា។
ការស្វែងយល់ពីប្រេកង់នៃការលាបថ្នាំឱ្យបានត្រឹមត្រូវ នឹងជួយសង្គ្រោះមុខចៀរជ័រកៅស៊ូនៅកម្ពុជាពីការខូចខាតជាអចិន្ត្រៃយ៍ ព្រមទាំងរក្សាទិន្នផលជ័រឱ្យមាននិរន្តរភាពទោះក្នុងរដូវវស្សាក៏ដោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Black Stripe disease (ជំងឺឆ្នូតខ្មៅ) | ជាជំងឺរុក្ខជាតិមួយប្រភេទដែលបំផ្លាញស្រទាប់សំបកកៅស៊ូត្រង់មុខចៀរ បង្កជាស្នាមឆ្នូតពណ៌ខ្មៅនៅលើសាច់ឈើ ធ្វើឱ្យសំបកមិនអាចដុះឡើងវិញបានល្អ និងប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់អាយុកាលនៃការផលិតជ័រ។ | ដូចជារបួសរលួយលើស្បែកមនុស្សដែលមិនព្រមជាសះស្បើយ ហើយស៊ីរាលដាលដល់សាច់ដុំខាងក្នុង។ |
| Phytophthora botryosa (ផ្សិត Phytophthora botryosa) | ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតដែលជាភ្នាក់ងារចម្បងបង្កជំងឺឆ្នូតខ្មៅនៅប្រទេសថៃ និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ វាចូលចិត្តលូតលាស់ក្នុងរដូវវស្សា ហើយឆ្លងចូលទៅបំផ្លាញជាលិកាកៅស៊ូតាមរយៈមុខរបួសដែលបន្សល់ទុកក្រោយពេលចៀរជ័រ។ | ដូចជាបាក់តេរីដែលរង់ចាំឆ្លងចូលតាមមុខរបួសរបស់យើងនៅពេលប៉ះទឹកកខ្វក់។ |
| Tapping panel (មុខចៀរជ័រ) | ជាផ្ទៃនៃសំបកដើមកៅស៊ូដែលត្រូវបានកម្មករអារឬចៀរដើម្បីទាញយកជ័រទឹក ហើយក៏ជាទីតាំងដែលងាយរងគ្រោះបំផុតដោយសារការឆ្លងរោគផ្សិតនៅពេលកោសិការុក្ខជាតិត្រូវបានបើកចំហ។ | ដូចជាកន្លែងដែលគេចោះបំពង់បង្ហូរទឹកស៊ីរ៉ូពីដើមឈើ ដែលត្រូវតែរក្សាអនាម័យជានិច្ច។ |
| Cambium (ស្រទាប់កំប៊ីយ៉ូម) | ជាស្រទាប់កោសិការស់នៅចន្លោះសំបកនិងសាច់ឈើ ដែលមានតួនាទីលូតលាស់និងបង្កើតសំបកថ្មីមកជំនួសសំបកដែលបានចៀរចេញ ប្រសិនបើស្រទាប់នេះខូចខាត ដើមកៅស៊ូនឹងឈប់ផលិតសំបកថ្មី។ | ដូចជាកោសិកាដើមនៅលើស្បែករបស់យើងដែលជួយបង្កើតស្បែកថ្មីពេលយើងមុត ឬរបកស្បែក។ |
| Fungitoxic (លក្ខណៈសម្លាប់ផ្សិត) | ជាលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់សារធាតុគីមីដែលមានសមត្ថភាពទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ បំផ្លាញ ឬសម្លាប់មេរោគផ្សិតមិនឱ្យរាលដាលតទៅទៀតនៅលើរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាថ្នាំក្រហម (Antiseptic) ដែលយើងលាបលើរបួសដើម្បីសម្លាប់មេរោគកុំឱ្យក្លាយ។ |
| Alternate daily tapping (ការចៀរជ័រឆ្លាស់ថ្ងៃ) | ជាប្រព័ន្ធប្រមូលផលជ័រកៅស៊ូដោយអនុវត្តការចៀរមួយថ្ងៃ និងសម្រាកមួយថ្ងៃ ដើម្បីទុកពេលឱ្យដើមកៅស៊ូផលិតជ័រឡើងវិញ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការខូចខាតមុខចៀរធៀបនឹងការចៀររាល់ថ្ងៃ។ | ដូចជាការធ្វើការមួយថ្ងៃសម្រាកមួយថ្ងៃ ដើម្បីកុំឱ្យរាងកាយអស់កម្លាំងលឿនពេក។ |
| Non-ionic adjuvants (សារធាតុជំនួយមិនមានអ៊ីយ៉ុង) | ជាសារធាតុគីមីបន្ថែមចូលក្នុងថ្នាំកសិកម្ម (ថ្នាំបាញ់) ដើម្បីជួយឱ្យថ្នាំអាចតោងជាប់ និងសាយភាយបានល្អលើផ្ទៃសំបករុក្ខជាតិ ដោយមិនបង្កប្រតិកម្មអវិជ្ជមានដែលធ្វើឱ្យថយចុះប្រសិទ្ធភាពរបស់ថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតឡើយ។ | ដូចជាសាប៊ូដែលគេលាយក្នុងទឹកដើម្បីជួយឱ្យទឹកអាចជ្រាបចូលក្រណាត់បានសព្វល្អជាងទឹកធម្មតា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
