បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតវត្ថុធាតុដើមផ្តៅនៅក្នុងឧស្សាហកម្មគ្រឿងសង្ហារិម និងស្វែងរកលទ្ធភាពនៃការដាំផ្តៅជាដំណាំរួមផ្សំនៅក្នុងចម្ការកៅស៊ូដើម្បីបង្កើនប្រភពចំណូលកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ដាំផ្តៅចំនួន ៥ ប្រភេទនៅក្នុងចម្ការកៅស៊ូ ដោយតាមដានអត្រារស់រាន ការលូតលាស់ និងផលប៉ះពាល់ទៅលើដើមកៅស៊ូក្នុងរយៈពេល ៤ ឆ្នាំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Intercropping in Immature Rubber Plantation ការដាំផ្តៅក្នុងចម្ការកៅស៊ូវ័យក្មេង (អាយុក្រោម ៣ ឆ្នាំ) |
ទទួលបានអត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់លើសពី ៩៥% និងមានការលូតលាស់លឿនបំផុត។ មិនបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់របស់ដើមកៅស៊ូឡើយ។ | ទាមទារការរៀបចំដី និងការថែទាំដំបូង ព្រមទាំងត្រូវរង់ចាំ ៤ ឆ្នាំមុនពេលកៅស៊ូចាប់ផ្តើមផ្តល់ជ័រ។ | ពូជ Calamus caesius លូតលាស់ជាមធ្យម ១,៨ ម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
| Intercropping in Mature Rubber Plantation ការដាំផ្តៅក្នុងចម្ការកៅស៊ូចាស់ (កំពុងចៀរជ័រ) |
ទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីទំហំដីទំនេរចន្លោះជួររុក្ខជាតិក្នុងចម្ការដែលមានស្រាប់ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ការចៀរជ័រ។ | ម្លប់ក្រាស់ពីដើមកៅស៊ូធំៗធ្វើឱ្យអត្រានៃការលូតលាស់របស់ផ្តៅមានកម្រិតទាបជាងធម្មតា។ | ការលូតលាស់មានកម្រិតចន្លោះពី ១,០ ទៅ ១,៣ ម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
| Growing in Natural Forest ការដុះលូតលាស់ក្នុងព្រៃធម្មជាតិ |
មិនត្រូវការការចំណាយលើការរៀបចំដី ជី ឬការថែទាំប្រចាំថ្ងៃនោះទេ។ | ការលូតលាស់យឺតបំផុត ពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រង និងប្រមូលផល ហើយទិន្នផលមិនមានស្ថិរភាព។ | ការលូតលាស់មានកម្រិតត្រឹមតែ ០,៦ ទៅ ១,២ ម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគលើកូនពូជផ្តៅ ដីចម្ការកៅស៊ូ និងសម្ភារកសិកម្មសម្រាប់ការថែទាំប្រចាំថ្ងៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវកៅស៊ូសុងក្លា ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខណៈអាកាសធាតុ និងប្រព័ន្ធកសិរុក្ខកម្មប្រហាក់ប្រហែលនឹងតំបន់មួយចំនួន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលអាចមានការប្រែប្រួលប្រសិនបើអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារភាពខុសគ្នានៃប្រភេទដី កម្រិតទឹកភ្លៀង និងការគ្រប់គ្រងចម្ការរបស់កសិករ។
វិធីសាស្ត្រនៃការដាំដំណាំរួមផ្សំនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការបង្កើនចំណូលជូនកសិករ និងផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុក។
ការរួមបញ្ចូលផ្តៅទៅក្នុងចម្ការកៅស៊ូមិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់កសិករកៅស៊ូប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយជំរុញឧស្សាហកម្មសិប្បកម្មក្នុងស្រុកប្រកបដោយនិរន្តរភាពផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intercropping (ការដាំដំណាំរួមផ្សំ) | គឺជាការដាំដុះដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីទំហំដីទំនេរ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ច។ នៅក្នុងឯកសារនេះ វាសំដៅលើការយកកូនផ្តៅទៅដាំចន្លោះជួរដើមកៅស៊ូ។ | ដូចជាការជួលបន្ទប់ទទេនៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកឱ្យអ្នកដទៃស្នាក់នៅ ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណូលបន្ថែមដោយមិនបាច់ទិញផ្ទះថ្មី។ |
| Stem length increment (កំណើនប្រវែងដើម) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីការកើនឡើងនៃប្រវែង ឬកម្ពស់របស់ដើមរុក្ខជាតិ (ដូចជាដើមផ្តៅ) ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ (ជាទូទៅគិតជាម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ)។ វាត្រូវបានប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃពីល្បឿន និងភាពល្អប្រសើរនៃការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ។ | ប្រៀបបាននឹងការវាស់កម្ពស់ក្មេងរៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីមើលថាតើគេលូតកម្ពស់បានប៉ុន្មានសង់ទីម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ |
| Tillering (ការបែកគុម្ព / ការចេញទំពាំង) | គឺជាដំណើរការជីវសាស្ត្ររបស់រុក្ខជាតិមួយចំនួន (ដូចជាផ្តៅ ឫស្សី ឬស្រូវ) ដែលបង្កើតពន្លកថ្មីចេញពីគល់ ឬឫសរបស់វា បង្កើតបានជាគុម្ពធំដែលមានដើមច្រើន។ ដំណើរការនេះជួយបង្កើនទិន្នផលដោយមិនចាំបាច់ដាំកូនថ្មីនោះទេ។ | ដូចជាគ្រួសារមួយដែលបង្កើតកូនចៅច្រើន រស់នៅជុំគ្នាជាលក្ខណៈគ្រួសារធំចេញពីផ្ទះតែមួយ។ |
| Girth (ទំហំរង្វង់ដើម) | គឺជាទំហំនៃបរិមាត្រ ឬរង្វង់ជុំវិញគល់ដើមឈើ (ជាពិសេសដើមកៅស៊ូ) ដែលគេវាស់នៅកម្ពស់ស្តង់ដារណាមួយ (ឧទាហរណ៍ កម្ពស់ ១៧០ សង់ទីម៉ែត្រពីដី)។ ការវាស់នេះគឺដើម្បីតាមដានការលូតលាស់ និងកំណត់ថាដើមកៅស៊ូធំល្មមអាចចាប់ផ្តើមចៀរជ័របានឬនៅ។ | ប្រៀបបាននឹងការវាស់ទំហំចង្កេះរបស់មនុស្សដើម្បីដឹងថាតើគេធាត់ ឬស្គមប៉ុនណា និងត្រូវស្លៀកខោទំហំប៉ុន្មាន។ |
| Immature rubber plantation (ចម្ការកៅស៊ូវ័យក្មេង / មុនពេលចៀរជ័រ) | សំដៅលើចម្ការកៅស៊ូដែលដើមរបស់វានៅតូចៗ (ជាទូទៅមានអាយុក្រោម ៦ ទៅ ៧ ឆ្នាំ) និងមិនទាន់លូតលាស់គ្រប់គ្រាន់ដែលអាចផ្តល់ជ័របាននៅឡើយ។ ក្នុងដំណាក់កាលនេះ ដីចន្លោះជួរមានពន្លឺថ្ងៃគ្រប់គ្រាន់ ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការដាំដំណាំផ្សេងៗ។ | ដូចជាកុមារ ឬយុវជនដែលកំពុងស្ថិតក្នុងវ័យសិក្សា និងមិនទាន់អាចចេញទៅធ្វើការរកប្រាក់ចំណូលចិញ្ចឹមខ្លួនឯងបាន។ |
| Mature rubber plantation (ចម្ការកៅស៊ូពេញវ័យ / កំពុងចៀរជ័រ) | សំដៅលើចម្ការកៅស៊ូដែលមានអាយុច្រើន ហើយដើមរបស់វាមានទំហំធំគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការចៀរយកជ័រ។ នៅក្នុងដំណាក់កាលនេះ មែក និងស្លឹកកៅស៊ូដុះក្រាស់បិទបាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យ ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិនៅពីក្រោមខ្វះពន្លឺសម្រាប់ការលូតលាស់។ | ដូចជាមនុស្សពេញវ័យដែលមានសមត្ថភាពធ្វើការរកប្រាក់ចំណូលចិញ្ចឹមគ្រួសារបានយ៉ាងពេញលេញ។ |
| Calamus spp. (ពូជផ្តៅ Calamus) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រតំណាងឱ្យពពួកពូជផ្តៅជាច្រើនប្រភេទ (genus) ដែលជារុក្ខជាតិវល្លិ៍មានបន្លាដុះក្នុងព្រៃត្រូពិច។ ប្រភេទមួយចំនួនដូចជា C. caesius ត្រូវបានគេវាយតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្មផលិតគ្រឿងសង្ហារិមដោយសារភាពស្វិត ធន់ និងអាចបត់បែនបាន។ | ដូចជាពាក្យថា "ត្រីស្រកា" ដែលសំដៅទៅលើត្រីជាច្រើនប្រភេទដែលមានស្រកា មិនមែនសំដៅលើត្រីតែមួយមុខនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
