បញ្ហា (The Problem)៖ ដំណាំកប្បាសនៅប្រទេសឡាវតែងតែរងការវាយប្រហារដោយសត្វល្អិតចង្រៃនៅដើមរដូវដាំដុះ ជាពិសេសមមាច (Amrasca biguttula) និងចៃស្រាំង (Aphis gossypii) ដែលទាមទារឱ្យមានវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតចំនួន ៤ ប្រភេទ និងវិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់ផ្សេងៗគ្នាក្នុងការប្រព្រឹត្តកម្មគ្រាប់ពូជ តាមរយៈការធ្វើពិសោធន៍នៅទីតាំងចំនួនពីរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Imidachloprid Seed Treatment ការប្រព្រឹត្តកម្មគ្រាប់ពូជដោយថ្នាំ Imidachloprid |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការកម្ចាត់ចៃស្រាំង និងមមាច ព្រមទាំងមានឥទ្ធិពលការពារបានយូរ និងជួយកាត់បន្ថយជំងឺរលួយគល់កូនដំណាំ។ ជួយពន្លឿនការដុះពន្លករបស់រុក្ខជាតិ។ | មានតម្លៃថ្លៃជាងថ្នាំប្រភេទ Carbamates ដែលទាមទារការកើនឡើងទិន្នផលប្រមាណ ៩០ គីឡូក្រាម/ហិកតា ទើបអាចទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ | ជាថ្នាំដែលមានប្រសិទ្ធភាពសរុបខ្ពស់ជាងគេ ហើយការប្រើជាទម្រង់ម្សៅលាយធម្មតា មានប្រសិទ្ធភាពស្មើនឹងបច្ចេកទេសស្រោបគ្រាប់ស្មុគស្មាញ។ |
| Carbamates Seed Treatment (Benfuracarb, Carbosulfan, Furathiocarb) ការប្រព្រឹត្តកម្មគ្រាប់ពូជដោយថ្នាំក្រុម Carbamates |
មានតម្លៃថោកជាង (ទាមទារការកើនឡើងទិន្នផលត្រឹម ៤៥ គីឡូក្រាម/ហិកតា ដើម្បីចំណេញ) និងមានប្រសិទ្ធភាពល្អក្នុងការកម្ចាត់សត្វល្អិត Thrips ជាពិសេសថ្នាំ Benfuracarb។ | ឥទ្ធិពលការពារមានរយៈពេលខ្លីជាង បើប្រៀបធៀបទៅនឹង Imidachloprid និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់លើការកម្ចាត់ចៃស្រាំង។ | អាចកាត់បន្ថយការបំផ្លាញពីសត្វល្អិតនៅដើមរដូវបានល្អបង្គួរ តែមិនអាចរក្សាឥទ្ធិពលការពារបានយូររហូតដល់ ៤៥ ថ្ងៃឡើយ។ |
| Untreated Check ការមិនប្រព្រឹត្តកម្មគ្រាប់ពូជ (ទុកជាសាក្សី) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយប្រាក់ក្នុងការទិញថ្នាំគីមី និងមិនមានការប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានពីការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។ | កូនដំណាំងាយរងការវាយប្រហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីសត្វល្អិតនៅដើមរដូវ និងប្រឈមនឹងអត្រាជំងឺរលួយគល់ (Damping-off) ខ្ពស់។ | មានកម្រិតនៃការទប់ទល់នឹងសត្វល្អិតទាបបំផុត ដែលអាចបណ្តាលឱ្យរុក្ខជាតិក្រិន និងធ្លាក់ចុះទិន្នផលយ៉ាងខ្លាំងបើមានការរាតត្បាត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារចំណាយដើមទុនតិចតួច ប៉ុន្តែអាចកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំបាញ់លើស្លឹកនៅពេលក្រោយ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Vientiane ប្រទេសឡាវ ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៩៩២-១៩៩៣ ដោយផ្តោតលើពូជកប្បាស។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមានអាយុកាលរាងចាស់បន្តិចក្តី ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច ប្រព័ន្ធកសិកម្ម និងប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃនៅឡាវ មានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យការស្រាវជ្រាវនេះនៅតែមានតម្លៃសម្រាប់យកមកអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រប្រព្រឹត្តកម្មគ្រាប់ពូជនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងងាយស្រួលនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការណែនាំកសិករកម្ពុជាឱ្យចេះប្រឡាក់គ្រាប់ពូជជាមួយថ្នាំ Imidachloprid មុនពេលដាំ នឹងជួយសន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្មក្នុងការបាញ់ថ្នាំ និងការពារដំណាំបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Systemic insecticide (ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជ្រាបចូលជាលិកា) | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលត្រូវបានស្រូបយកដោយឫស ឬស្លឹក ហើយសាយភាយចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធជាលិការបស់រុក្ខជាតិ។ នៅពេលសត្វល្អិតមកស៊ី ឬជញ្ជក់ទឹកដមពីរុក្ខជាតិនោះ វានឹងពុលស្លាប់។ | ដូចជាការចាក់ថ្នាំវ៉ាក់សាំង ឬថ្នាំការពារចូលក្នុងខ្លួនរុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យឈាម (ទឹកដម) របស់វាមានជាតិពុលដែលអាចការពារខ្លួនពីសត្វល្អិតបានដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ |
| Imidachloprid (ថ្នាំអ៊ីមីដាក្លូព្រីត) | ជាសារធាតុសកម្មនៃថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតប្រភេទ Systemic ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការប្រព្រឹត្តកម្មគ្រាប់ពូជដើម្បីការពារសត្វល្អិតចង្រៃនៅដើមរដូវដាំដុះ ជាពិសេសពពួកសត្វល្អិតជញ្ជក់ទឹកដម។ | ដូចជាអាវក្រោះការពារពិសេសមួយដែលបំពាក់លើគ្រាប់ពូជ ដើម្បីជួយឱ្យកូនដំណាំមានសុវត្ថិភាពពីការរំខានរបស់សត្វល្អិតក្នុងរយៈពេលយូរ។ |
| Damping-off (ជំងឺរលួយគល់កូនដំណាំ) | ជាជំងឺម៉្យាងបង្កឡើងដោយពពួកមេរោគ ឬផ្សិតនៅក្នុងដី ដែលធ្វើឱ្យកូនដំណាំទើបនឹងដុះរលួយគល់ ទន់បាក់បោកទៅលើដី និងងាប់នៅទីបំផុតមុនពេលវាលូតលាស់បានធំ។ | ដូចជាជំងឺឆ្លងដែលវាយប្រហារទារកទើបនឹងកើតឱ្យខ្សោយ និងស្លាប់ភ្លាមៗ ប្រសិនបើមិនមានការថែទាំ ឬចាក់ថ្នាំការពារត្រឹមត្រូវតាំងពីនៅក្នុងពោះ។ |
| Seed treatment (ការប្រព្រឹត្តកម្មគ្រាប់ពូជ) | ជាដំណើរការនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី (ដូចជាថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ឬថ្នាំសម្លាប់ផ្សិត) ទៅលើគ្រាប់ពូជមុនពេលយកទៅសាបព្រោះ ដើម្បីការពារពួកវាពីសត្វល្អិត និងជំងឺផ្សេងៗនៅក្នុងដី ក៏ដូចជាជំរុញការដុះពន្លក។ | ដូចជាការលាបថ្នាំសម្លាប់មេរោគលើបង់រុំរបួសមុននឹងបិទ ដើម្បីការពារកុំឱ្យមេរោគចូលបំផ្លាញមុខរបួស។ |
| Pelting / Seed Pelleting (ការប្រមូលផ្តុំជាគ្រាប់) | ជាបច្ចេកទេសប្រព្រឹត្តកម្មដោយស្រោបគ្រាប់ពូជប្រើដីឥដ្ឋ ឬសារធាតុផ្សេងៗទៀតលាយជាមួយថ្នាំ ដើម្បីបង្កើតជារូបរាងជាគ្រាប់មូលៗធំជាងមុន ដែលជួយការពារគ្រាប់ពូជ និងរក្សាទុកថ្នាំឱ្យសាយភាយយឺតៗ។ | ដូចជាការយកស្ករគ្រាប់តូចៗទៅស្រោបដោយសូកូឡាពីក្រៅមួយជាន់ទៀតឱ្យធំជាងមុន ដើម្បីបន្ថែមរសជាតិ និងរក្សាគុណភាពឱ្យបានយូរ។ |
| Integrated Pest Management / IPM (ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចម្រុះ) | ជាយុទ្ធសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តជាច្រើនបញ្ចូលគ្នា (ដូចជាការជ្រើសរើសពូជធន់ ការប្រព្រឹត្តកម្មគ្រាប់ពូជ ការថែទាំដី និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីដោយមានកម្រិត) ដើម្បីគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់កម្លាំងប៉ូលីស កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព និងការអប់រំប្រជាជនរួមគ្នា ដើម្បីរក្សាសន្តិសុខក្នុងទីក្រុង ជាជាងការប្រើតែកម្លាំងប្រដាប់អាវុធតែម្យ៉ាង។ |
| Amrasca biguttula (មមាចកប្បាស) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃដ៏សំខាន់មួយប្រភេទដែលវាយប្រហារដំណាំកប្បាសនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយវាជញ្ជក់ទឹកដមពីស្លឹក និងបញ្ចេញទឹកមាត់ពុលធ្វើឱ្យគែមស្លឹកឡើងពណ៌លឿងក្រហម រួញ និងក្រៀមស្វិត។ | ដូចជាសត្វមូសខ្លាដែលមកខាំបឺតឈាមមនុស្ស ហើយបញ្ចេញជាតិពុលធ្វើឱ្យយើងកើតជំងឺគ្រុនឈាម និងទន់ខ្សោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
