បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ទៅលើវិស័យកសិកម្ម អាកប្បកិរិយារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ និងសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់អំឡុងពេលនៃការបិទខ្ទប់ក្នុងឆ្នាំ២០២០។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគបែបពណ៌នា (Descriptive Analysis) ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យស្ថិតិជាតិ និងរបាយការណ៍ទីផ្សារដើម្បីវាយតម្លៃការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចពាក់ព័ន្ធនឹងចង្វាក់ផលិតកម្មអាហារ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Stationary Food Retail Analysis ការវិភាគការលក់រាយស្បៀងអាហារនៅតាមទីតាំងផ្ទាល់ (ផ្សារទំនើប) |
ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ពីការបិទខ្ទប់ មានបណ្តាញចែកចាយរឹងមាំ និងអាចផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការប្រចាំថ្ងៃបានរហ័ស។ | ប្រឈមនឹងការទិញស្តុកទុកហួសហេតុ (Panic buying) ដែលធ្វើឱ្យមានការខ្វះខាតទំនិញមួយចំនួននៅលើធ្នើរភ្លាមៗ។ | កំណើនចំណូលសរុប ១១,៤% សម្រាប់ខែមករាដល់កញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ជាពិសេសផ្សារទំនើបធំៗកើនដល់ ១៦,៥%។ |
| Gastronomy Sector Analysis ការវិភាគវិស័យភោជនីយដ្ឋាន និងអាហារដ្ឋាន |
ជាកន្លែងផ្តល់បទពិសោធន៍សង្គមទូលំទូលាយ និងអាចបត់បែនទៅជាសេវាកម្មខ្ចប់ (Take-away) បានខ្លះៗ។ | រងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរបំផុតពីវិធានការបិទខ្ទប់ និងត្រូវកាត់បន្ថយចំនួនអតិថិជនដើម្បីរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាព ធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណេញធ្លាក់ចុះ។ | ចំណូលបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកដល់ ៦៨,៣% ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២០ និងប្រឈមការបិទទ្វារអាជីវកម្មជាច្រើន។ |
| E-grocery and Food Delivery Analysis ការវិភាគសេវាកម្មទិញទំនិញតាមអនឡាញ និងដឹកជញ្ជូនអាហារ |
ផ្តល់ភាពងាយស្រួល សុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងមានតម្រូវការកើនឡើងខ្លាំងអំឡុងពេលប្រជាជនត្រូវស្នាក់នៅផ្ទះ។ | ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនមិនទាន់រៀបចំទាន់ពេលវេលា ធ្វើឱ្យអតិថិជនរង់ចាំយូរ (រហូតដល់២សប្តាហ៍) និងនៅតែជាទីផ្សារតូចនៅឡើយ (Niche market)។ | ចំណូលកើនឡើងទ្វេដង (ពី ៨០លាន ទៅ ១៦១លានអឺរ៉ូ សម្រាប់វេទិកា Lieferando) និងតម្លៃភាគហ៊ុនបានកើនឡើងយ៉ាងខ្ពស់កប់ពពក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការប្រើប្រាស់ធនធានកុំព្យូទ័រស្មុគស្មាញឡើយ ដោយការសិក្សាពឹងផ្អែកចម្បងទៅលើការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិបន្ទាប់បន្សំ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដែលជាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿន មានប្រព័ន្ធផ្សារទំនើបខ្វាត់ខ្វែង និងអាកប្បកិរិយាអ្នកប្រើប្រាស់ដែលគិតគូរពីគុណភាពខ្ពស់។ សម្រាប់កម្ពុជា ទិន្នន័យនេះបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាច្រើន ព្រោះពលរដ្ឋកម្ពុជាភាគច្រើនពឹងផ្អែកខ្លាំងលើផ្សារសើម (Wet markets) និងកសិកម្មខ្នាតតូច ប៉ុន្តែនិន្នាការនៃការបញ្ជាទិញអាហារតាមអនឡាញមានការកើនឡើងស្រដៀងគ្នា។ ហេតុនេះ ការប្រើប្រាស់គំរូនៃរបាយការណ៍នេះនៅកម្ពុជា ត្រូវកែតម្រូវទៅតាមបរិបទសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធជាមុនសិន។
ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចមានភាពខុសគ្នាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់លើខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់នេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សានៅកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់ជាក្របខណ្ឌ និងមេរៀនដ៏ល្អមួយសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជា ក្នុងការតាមដានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចតាមវិស័យ និងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់នឹងវិបត្តិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Short-time workers compensation scheme (កម្មវិធីសំណងសម្រាប់កម្មករធ្វើការរយៈពេលខ្លី) | ជាយន្តការគាំពាររបស់រដ្ឋាភិបាល (ជាពិសេសនៅអាល្លឺម៉ង់) ដែលជួយឧបត្ថម្ភប្រាក់ឈ្នួលដល់បុគ្គលិកនៅពេលក្រុមហ៊ុនត្រូវកាត់បន្ថយម៉ោងធ្វើការដោយសារវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការបញ្ឈប់ពីការងារទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ដូចជាពេលថៅកែខ្វះលុយបើកប្រាក់ខែពេញដោយសារកូវីដ រដ្ឋចេញលុយជួយប៉ះប៉ូវមួយចំណែកដើម្បីកុំឱ្យយើងធ្លាក់ខ្លួនអត់ការងារធ្វើ។ |
| Panic buying (ការទិញទំនិញស្តុកទុកដោយភាពភ័យស្លន់ស្លោ) | ជាអាកប្បកិរិយារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដែលសម្រុកទិញទំនិញចាំបាច់ក្នុងបរិមាណច្រើនលើសលប់ដោយសារភាពភ័យខ្លាចថានឹងមានការខ្វះខាតនាពេលខាងមុខ ដែលធ្វើឱ្យខូចតុល្យភាពផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារនិងអស់ទំនិញពីធ្នើរភ្លាមៗ។ | ដូចជាពេលឮដំណឹងបិទខ្ទប់ទីក្រុងភ្លាម មនុស្សគ្រប់គ្នាភ័យក៏សម្រុកទៅទិញអង្ករនិងមីកេសរហូតដល់អស់ពីផ្សារក្នុងមួយប៉ព្រិចភ្នែក។ |
| E-grocery (ការទិញទំនិញគ្រឿងទេសតាមអនឡាញ) | ជាផ្នែកមួយនៃពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកដែលអនុញ្ញាតឱ្យអតិថិជនបញ្ជាទិញម្ហូបអាហារ គ្រឿងទេស និងទំនិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃតាមរយៈអ៊ីនធឺណិត ហើយមានសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនយកមកប្រគល់ឱ្យដល់កន្លែង។ | ដូចជាការចុចទូរស័ព្ទបញ្ជាទិញសាច់ បន្លែ និងសាប៊ូពីផ្សារទំនើបតាម App រួចមានអ្នកដឹកយកមកប្រគល់ឱ្យដល់មុខផ្ទះ។ |
| Full assortment supplier (អ្នកផ្គត់ផ្គង់ទំនិញគ្រប់ប្រភេទ) | ជាប្រភេទផ្សារទំនើបខ្នាតធំដែលមានលក់ទំនិញយ៉ាងសម្បូរបែបគ្រប់មុខ ទាំងទំនិញទូទៅតម្លៃថោក និងទំនិញប្រណីតតម្លៃថ្លៃ ដែលខុសពីហាងលក់ទំនិញបញ្ចុះតម្លៃ (Discounter) ដែលមានស្តុកទំនិញកំណត់។ | ដូចជាផ្សារទំនើបធំៗ (ឧ. ផ្សារម៉ាក្រូ ឬអ៊ីអន) ដែលដើរតែមួយកន្លែងអាចរកទិញបានសព្វគ្រប់បែបយ៉ាង តាំងពីម្ហូបសាមញ្ញដល់ទំនិញនាំចូលថ្លៃៗ។ |
| Stationary retail (ការលក់រាយនៅតាមទីតាំងផ្ទាល់) | ជាទម្រង់អាជីវកម្មលក់រាយបែបប្រពៃណីដែលមានទីតាំងហាង ឬអគារពិតប្រាកដសម្រាប់ឱ្យអតិថិជនដើរចូលទៅជ្រើសរើសទិញទំនិញដោយផ្ទាល់ ដោយមិនពឹងផ្អែកលើការបញ្ជាទិញតាមអ៊ីនធឺណិត។ | ដូចជាហាងលក់ចាប់ហួយ ផ្សារសើម ឬផ្សារទំនើបដែលយើងត្រូវជិះម៉ូតូ ឬដើរទៅទិញដោយផ្ទាល់ដៃ។ |
| Seasonal workers (ពលកររដូវកាល) | ជាកម្លាំងពលកម្មដែលត្រូវបានគេជួលមកធ្វើការតែក្នុងអំឡុងពេលប្រចាំឆ្នាំជាក់លាក់ណាមួយ ជាពិសេសក្នុងវិស័យកសិកម្មសម្រាប់រដូវដាំដុះ ឬរដូវប្រមូលផល ដែលទាមទារកម្លាំងមនុស្សច្រើនក្នុងរយៈពេលខ្លី។ | ដូចជាអ្នកភូមិដែលស៊ីឈ្នួលច្រូតស្រូវ ឬបេះផ្លែស្វាយតែក្នុងខែប្រមូលផល ពេលចប់ការងារក៏ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ។ |
| Niche market (ទីផ្សារតូចរឹត) | ជាផ្នែកតូចមួយនៃទីផ្សារធំ ដែលផ្តោតលើក្រុមអតិថិជនតូចដែលមានតម្រូវការជាក់លាក់ ឬចំណង់ចំណូលចិត្តប្លែកពីគេ ហើយមិនទាន់មានទំហំធំទូលាយដូចទីផ្សារទូទៅនៅឡើយ។ | ដូចជាហាងលក់តែម្ហូបសម្រាប់អ្នកតឹងរ៉ឹងមិនហូបសាច់សត្វ (Vegan) ដែលមានអតិថិជនតិចតួច ប៉ុន្តែពួកគេជាម៉ូយប្រចាំ។ |
| Gastronomy (វិស័យភោជនីយដ្ឋាន និងសេវាកម្មម្ហូបអាហារ) | ជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដែលគ្របដណ្តប់លើសកម្មភាពអាជីវកម្មរៀបចំ ចម្អិន បម្រើ និងលក់ម្ហូបអាហារនិងភេសជ្ជៈដល់អតិថិជន រួមមានភោជនីយដ្ឋាន អាហារដ្ឋាន បារ និងហាងកាហ្វេ។ | គឺសំដៅលើកន្លែងលក់ម្ហូបនិងភេសជ្ជៈគ្រប់ប្រភេទ តាំងពីហាងបាយតាមចិញ្ចើមផ្លូវ រហូតដល់ភោជនីយដ្ឋានប្រណីតក្នុងសណ្ឋាគារ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
