បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់អាហារប្រពៃណីដ៏ស្មុគស្មាញ និងវែងឆ្ងាយ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតកសិផលនិងការចំណាយខ្ពស់ ដោយសិក្សាពីប្រសិទ្ធភាពនៃការធ្វើកសិកម្មទីក្រុងដើម្បីកាត់បន្ថយប្រវែងនៃខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់នៅម៉ាឡេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ តាមរយៈការប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីភាគីពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ក្នុងគម្រោងកសិកម្មទីក្រុង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Food Supply Chain ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិកម្មប្រពៃណី |
អាចផលិតកសិផលបានក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ និងមានបណ្តាញចែកចាយទូលំទូលាយទៅកាន់ទីផ្សារគ្រប់កម្រិត។ | ខ្សែចង្វាក់មានប្រវែងវែងឆ្ងាយ (ឆ្លងកាត់ឈ្មួញកណ្តាលច្រើន) ដែលបណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតកសិផលច្រើន និងចំណាយលើការដឹកជញ្ជូនខ្ពស់។ | កសិផលរហូតដល់ ៦៤% ត្រូវបានលក់ទៅឱ្យអ្នកបោះដុំ (Wholesalers) ដែលធ្វើឱ្យមានគម្លាតធំរវាងកសិករ និងអ្នកបរិភោគ។ |
| Community Garden (CG) ការដាំដុះតាមសួនសហគមន៍ |
ជួយកាត់បន្ថយប្រវែងខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ ផ្តល់បន្លែស្រស់ល្អ បង្កើនសន្តិសុខស្បៀងមូលដ្ឋាន និងត្រូវការទុនវិនិយោគដំបូងទាបបំផុត។ | ផលិតកម្មមានទំហំតូច ប្រាក់ចំណូលប្រចាំខែទាប និងអាស្រ័យជាចម្បងលើការស្ម័គ្រចិត្តចូលរួមពីសមាជិកក្នុងសហគមន៍។ | ៦២% នៃផលិតផលសួនសហគមន៍ត្រូវបានលក់ចេញតាមរយៈការលក់ផ្ទាល់ (Direct sales) ទៅកាន់អតិថិជន។ |
| Plant Factory (PF) រោងចក្រដាំដុះក្នុងអាគារ |
ផលិតផលមានគុណភាពកម្រិតខ្ពស់ (Premium) គ្មានថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ទិន្នផលថេរ និងមិនរងផលប៉ះពាល់ពីអាកាសធាតុ។ | ទាមទារទុនវិនិយោគខ្ពស់ខ្លាំង ជាពិសេសចំណាយលើថាមពលអគ្គិសនី និងទឹក ហើយផ្តោតលក់បានតែលើទីផ្សារដែលមានតម្លៃខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ។ | ប្រើប្រាស់បណ្តាញលក់ផ្ទាល់ ៣៥% និងលក់ទៅភោជនីយដ្ឋាន ២៦% ដោយថ្លៃអគ្គិសនីនិងទឹកស៊ីចន្លោះពី ៣០% ទៅ ៥០% នៃថ្លៃដើម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងនៃតម្រូវការធនធាន រវាងការធ្វើកសិកម្មតាមសួនសហគមន៍ដែលចំណាយទាប និងរោងចក្រដាំដុះដែលទាមទារបច្ចេកវិទ្យា និងចំណាយប្រតិបត្តិការខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកដឹកនាំសួនសហគមន៍ចំនួន ១៥៤នាក់ (៨៧.៧% ជាជនជាតិម៉ាឡេ និង ៤៦.៨% មានការអប់រំកម្រិតឧត្តមសិក្សា) និងរោងចក្រដាំដុះចំនួន ១៥កន្លែង នៅតំបន់ទីក្រុងកម្រិតខ្ពស់។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀនសូត្រពីការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់អាហារទីក្រុង និងការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលបន្លែ។
គំរូនៃការធ្វើកសិកម្មទីក្រុង (Urban Farming) ទាំងពីរនេះ ពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀង និងពន្លឿនការចែកចាយកសិផល។
ជារួម ការលើកកម្ពស់គំនិត 'ពីកសិដ្ឋានទៅតុអាហារ' នៅកម្ពុជានឹងជួយកាត់បន្ថយភាពស្មុគស្មាញនៃខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ ធានាបាននូវបន្លែស្រស់ៗដល់ដៃអ្នកបរិភោគ និងគាំទ្រដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Plant Factory (រោងចក្រដាំដុះក្នុងអាគារ) | ជាប្រព័ន្ធកសិកម្មបិទជិតក្នុងអាគារដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប (ដូចជាភ្លើងពន្លឺសិប្បនិម្មិត LED ប្រព័ន្ធទឹក Hydroponics និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្វ័យប្រវត្តិ) ដើម្បីគ្រប់គ្រងបរិស្ថានដាំដុះទាំងស្រុងដោយមិនពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុខាងក្រៅ។ | ដូចជាការសាងសង់បន្ទប់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ពិសេសមួយសម្រាប់ដាំបន្លែ ដែលយើងអាចកំណត់ពន្លឺ សីតុណ្ហភាព និងទឹកបានតាមចិត្តចង់ ដើម្បីឱ្យបន្លែលូតលាស់លឿននិងគ្មានដង្កូវដោយមិនបាច់ប្រើថ្នាំពុល។ |
| Community Garden (សួនសហគមន៍) | ជាទីធ្លាសាធារណៈ ឬពាក់កណ្តាលសាធារណៈដែលប្រជាជនក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋានរួមគ្នាដាំដុះថែរក្សា និងប្រមូលផលដំណាំកសិកម្ម ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយចំណាយលើម្ហូបអាហារ និងបង្កើនសន្តិសុខស្បៀងមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាការយកដីទំនេរក្នុងភូមិ ឬបុរីមករួមគ្នាធ្វើចម្ការតូចមួយ ដែលអ្នកជិតខាងទាំងអស់ជួយគ្នាដាំ ជួយគ្នាថែ និងចែកបន្លែគ្នាហូប ឬលក់ក្នុងសហគមន៍។ |
| Supply Chain (ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់) | ជាបណ្តាញតួអង្គ និងសកម្មភាពពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ចាប់តាំងពីការផលិតវត្ថុធាតុដើម ការកែច្នៃ ការដឹកជញ្ជូន រហូតដល់ការនាំយកផលិតផលសម្រេចទៅដល់ដៃអ្នកបរិភោគចុងក្រោយ (រួមមានកសិករ ឈ្មួញកណ្តាល អ្នកកែច្នៃ និងអ្នកលក់រាយ)។ | ដូចជាផ្លូវរត់រថភ្លើងបញ្ជូនទំនិញ ដែលមានស្ថានីយ៍ជាច្រើនត្រូវឈប់ មុនពេលទំនិញធ្វើដំណើរពីស្រែចម្ការទៅដល់ផ្ទះបាយរបស់យើង។ |
| Zero-level channel / Direct selling (បណ្តាញទីផ្សារសូន្យកម្រិត ឬការលក់ផ្ទាល់) | ជាប្រព័ន្ធទីផ្សារដែលអ្នកផលិត (កសិករ) លក់ផលិតផលរបស់ខ្លួនដោយផ្ទាល់ទៅកាន់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ ដោយមិនឆ្លងកាត់ឈ្មួញកណ្តាល អ្នកបោះដុំ ឬអ្នកលក់រាយឡើយ ដើម្បីរក្សាភាពស្រស់និងកាត់បន្ថយចំណាយ។ | ដូចជាពេលយើងទិញផ្លែឈើពីម្ចាស់ចម្ការផ្ទាល់នៅតាមផ្លូវ ដោយមិនបាច់ទៅទិញតពីផ្សារធំដែលឆ្លងកាត់ដៃអ្នកលក់ច្រើនត។ |
| Prosumer (អ្នកផលិត-បរិភោគ) | ជាបុគ្គលដែលដើរតួជាអ្នកផលិតទំនិញផង និងជាអ្នកប្រើប្រាស់(បរិភោគ)ទំនិញនោះផង ក្នុងពេលតែមួយ ដូចជាសមាជិកសួនសហគមន៍ដែលដាំបន្លែខ្លួនឯងហើយហូបខ្លួនឯង។ | ដូចជាចុងភៅដែលធ្វើម្ហូបលក់ផង និងញ៉ាំម្ហូបដែលខ្លួនឯងធ្វើនោះផងដែរ។ |
| Controlled Environment Agriculture - CEA (កសិកម្មបរិស្ថានគ្រប់គ្រង) | ជាការអនុវត្តកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពបរិស្ថានដាំដុះ (ដូចជាផ្ទះកញ្ចក់ ឬរោងចក្រដាំដុះ) ដែលការពារដំណាំពីអាកាសធាតុខាងក្រៅ និងសត្វល្អិត។ | ដូចជាការដាក់បន្លែឱ្យរស់នៅក្នុងទូកញ្ចក់ដែលមានអ្នកថែរក្សាសីតុណ្ហភាព និងចំណីអាហារគ្រប់គ្រាន់ ដោយមិនឱ្យរងកម្តៅថ្ងៃ ឬភ្លៀងខ្យល់ឡើយ។ |
| Short Food Supply Chain (ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់អាហារខ្លី) | ជាទម្រង់នៃការចែកចាយកសិផលដែលកាត់បន្ថយចំនួនឈ្មួញកណ្តាល ឬចម្ងាយដឹកជញ្ជូនឱ្យនៅតិចបំផុត ដើម្បីរក្សាភាពស្រស់របស់ផលិតផល កាត់បន្ថយការខូចខាត និងធានាថាប្រាក់ចំណូលធ្លាក់ទៅដល់ដៃកសិករផ្ទាល់។ | ដូចជាការកាត់ផ្លូវវាងចោល ហើយដើរផ្លូវកាត់ត្រង់ទៅរកគោលដៅ ដើម្បីចំណេញពេលកុំឱ្យខូចឥវ៉ាន់និងមិនហត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
