បញ្ហា (The Problem)៖ កសិករជួបប្រទះការលំបាកក្នុងការគណនាថ្លៃដើម និងប្រាក់ចំណេញពីប្រព័ន្ធដាំដុះដំណាំចម្រុះ ដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសប្រព័ន្ធដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុត និងកាត់បន្ថយហានិភ័យ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានអភិវឌ្ឍកម្មវិធីកុំព្យូទ័រជាភាសាថៃ (សរសេរដោយ Clipper 5.01) ដោយរួមបញ្ចូលទិន្នន័យស្ថិតិកសិកម្មទូទាំងប្រទេសចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩๒-១៩៩៥ ដើម្បីធ្វើជាឧបករណ៍ជំនួយការសម្រេចចិត្ត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Computerized Database Calculation (Clipper 5.01) ការគណនាតាមប្រព័ន្ធមូលដ្ឋានទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ |
អាចធ្វើការគណនាបានរហ័ស និងមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់។ ងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបប្រព័ន្ធដាំដុះជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ | ទាមទារឱ្យមានឧបករណ៍កុំព្យូទ័រ និងចំណេះដឹងមូលដ្ឋានក្នុងការបញ្ចូលទិន្នន័យ។ | អាចបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីប្រាក់ចំណេញសុទ្ធសរុប និងប្រាក់ចំណេញដែលទទួលបានក្នុងមួយថ្ងៃនៃប្រព័ន្ធដាំដុះនីមួយៗ។ |
| Traditional Manual Estimation / Farmer's Experience ការប៉ាន់ស្មានដោយដៃ ឬផ្អែកលើបទពិសោធន៍កសិករ |
មិនត្រូវការចំណាយលើការទិញឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា ឬរៀនប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រឡើយ។ | ងាយនឹងមានកំហុសក្នុងការគណនា និងពិបាកវិភាគទិន្នន័យទីផ្សារដែលមានការប្រែប្រួល។ | ជារឿយៗបណ្តាលឱ្យមានការសម្រេចចិត្តខុសឆ្គង ដែលនាំឱ្យមានហានិភ័យនៃការខាតបង់ថវិកា និងពេលវេលា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍ និងដំណើរការប្រព័ន្ធនេះទាមទារនូវឧបករណ៍កុំព្យូទ័រជាមូលដ្ឋាន កម្មវិធីកូដ និងសំណុំទិន្នន័យស្ថិតិកសិកម្មដ៏សុក្រឹត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ថិតិកសិកម្មចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩២ ដល់ ១៩៩៥។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដំណាំស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែទិន្នន័យតម្លៃទីផ្សារ និងថ្លៃដើមគឺហួសសម័យ និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នឡើយ។ ការអនុវត្តនៅកម្ពុជាទាមទារឱ្យមានការប្រមូលទិន្នន័យទីផ្សារក្នុងស្រុកថ្មីៗ។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការបង្កើតប្រព័ន្ធជំនួយការសម្រេចចិត្តនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការធ្វើទំនើបកម្មវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការបំប្លែងគំរូកម្មវិធីនេះទៅជាកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃទំនើប នឹងជួយកសិករកម្ពុជាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីកសិកម្មតាមទម្លាប់ ទៅជាកសិកម្មពាណិជ្ជកម្មដែលផ្អែកលើទិន្នន័យច្បាស់លាស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cropping systems (ប្រព័ន្ធដាំដុះដំណាំ) | គឺជាគំរូ និងលំដាប់លំដោយនៃការដាំដុះដំណាំនៅលើដីតែមួយក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ ដែលអាចរួមបញ្ចូលការដាំដំណាំច្រើនប្រភេទក្នុងមួយឆ្នាំ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីដីឱ្យបានអតិបរមា។ | ដូចជាការរៀបចំកាលវិភាគសិក្សាដើម្បីឱ្យសិស្សរៀនបានច្រើនមុខវិជ្ជាក្នុងមួយឆ្នាំសិក្សា ដោយប្រើប្រាស់ពេលវេលា និងបន្ទប់រៀនឱ្យអស់សក្តានុពល។ |
| Crop sequencing (ការដាំដំណាំជាបន្តបន្ទាប់ ឬបង្វិល) | គឺជាការដាំដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទជាបន្តបន្ទាប់គ្នានៅលើដីតែមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ពោលគឺដំណាំបន្ទាប់ត្រូវដាំក្រោយពេលដែលដំណាំមុនត្រូវបានប្រមូលផលរួចរាល់។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរអ្នកយាមវេន គឺអ្នកទីមួយត្រូវបញ្ចប់ការងារសិន ទើបអ្នកទីពីរចូលមកបន្តវេននៅកន្លែងដដែល។ |
| Intercropping (ការដាំដំណាំចម្រុះ ឬដាំចន្លោះជួរ) | គឺជាការដាំដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយនៅលើដីតែមួយ ដើម្បីទាញយកទិន្នផលខ្ពស់ និងប្រើប្រាស់ធនធាន (ដូចជាទឹក ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងសារធាតុចិញ្ចឹម) ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការជួលបន្ទប់មួយឱ្យមនុស្សពីរនាក់ស្នាក់នៅជាមួយគ្នា ដើម្បីចែករំលែកថ្លៃឈ្នួល និងប្រើប្រាស់ទំហំបន្ទប់ឱ្យអស់ប្រយោជន៍។ |
| Relay cropping (ការដាំដំណាំត្រួតស៊ីគ្នា) | គឺជាការដាំដំណាំទីពីរទៅក្នុងចម្ការនៃដំណាំទីមួយ ដែលជិតដល់ពេលប្រមូលផល។ ដំណាំទីពីរចាប់ផ្តើមលូតលាស់ ខណៈពេលដែលដំណាំទីមួយកំពុងទុំ។ | ដូចជាការរត់ប្រណាំងបណ្តាក់ (Relay race) ដែលអ្នករត់ទីពីរបន្តយកដំបងពីអ្នករត់ទីមួយមុនពេលអ្នកទីមួយឈប់រត់។ |
| Database (ប្រព័ន្ធមូលដ្ឋានទិន្នន័យ) | គឺជាបណ្តុំនៃទិន្នន័យ ឬព័ត៌មានដែលត្រូវបានរៀបចំជាប្រព័ន្ធ និងរក្សាទុកក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរក គ្រប់គ្រង ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព និងទាញយកមកវិភាគ។ | ដូចជាទូដាក់ឯកសារដ៏ធំមួយនៅក្នុងបណ្ណាល័យ ដែលមានថតរៀបចំសៀវភៅតាមឈ្មោះ និងប្រភេទ ដើម្បីងាយស្រួលរកនៅពេលត្រូវការ។ |
| Net profit (ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ) | គឺជាប្រាក់ចំណេញជាក់ស្តែងដែលនៅសល់ បន្ទាប់ពីបានកាត់កងរាល់ចំណាយលើថ្លៃដើមផលិតកម្មទាំងអស់ចេញពីប្រាក់ចំណូលសរុបដែលទទួលបានពីការលក់ទិន្នផលកសិកម្ម។ | ដូចជាលុយដែលនៅសល់ក្នុងហោប៉ៅរបស់អ្នក ក្រោយពីបើកប្រាក់ខែហើយយកទៅទូទាត់ថ្លៃផ្ទះ ថ្លៃទឹកភ្លើង និងថ្លៃម្ហូបអាហាររួចរាល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
