បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រភេទស្មៅចង្រៃចម្រុះ ដែលលូតលាស់ក្នុងជម្រកកសិកម្មខុសៗគ្នា (ដូចជាវាលស្រែ និងដំណាំចម្ការ) នៅក្នុងប្រព័ន្ធដាំដុះផ្សេងៗ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីរបស់ស្មៅចង្រៃ និងណែនាំពីការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃចម្រុះនៅក្នុងប្រព័ន្ធកសិកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| No Weeding (Control) មិនធ្វើការសម្អាតស្មៅ (ទុកចោលតាមធម្មជាតិ) |
មិនចំណាយកម្លាំងពលកម្ម មិនចំណាយថវិកាទិញសម្ភារ ឬថ្នាំគីមី និងមិនទាមទារឧបករណ៍។ | ស្មៅដុះប្រជែងយកជីវជាតិខ្លាំង ធ្វើឱ្យទិន្នផលដំណាំធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង និងបង្កការលំបាកនៅពេលប្រមូលផល។ | មានចំនួនស្មៅរហូតដល់ ៥១ ដើម/ម៉ែត្រការ៉េ និងទម្ងន់ស្មៅស្ងួត ២៥.៣៣ ក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Hand Weeding ការដកស្មៅដោយដៃ |
មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ចំពោះបរិស្ថាន និងដំណាំ មិនបន្សល់ទុកនូវសារធាតុពុលគីមីនៅក្នុងដី។ | ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន ចំណាយពេលយូរ នឿយហត់ និងពិបាករកកម្មករក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន។ | ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកម្ចាត់ស្មៅពី ៦៣.០០% ទៅ ៦៦.៥០% អាស្រ័យលើគម្លាតនៃការដាំដុះ។ |
| Chemical Weed Control (Benthiocarb) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅគីមី (Benthiocarb) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ចំណេញពេលវេលា និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មមនុស្សយ៉ាងច្រើន។ | ទាមទារចំណេះដឹងបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់ (ពេលវេលា កម្រិតថ្នាំ) ហើយអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ បរិស្ថាន និងដំណាំបើសិនជាប្រើខុសក្បួន។ | ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកម្ចាត់ស្មៅខ្ពស់ពី ៧៥.៩០% ទៅ ៨១.០០% និងកាត់បន្ថយទម្ងន់ស្មៅបានយ៉ាងច្រើន។ |
| Mechanical Weeding (Rotary weeder) ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍សម្អាតស្មៅ (Rotary Weeder) |
កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី លឿនជាងការដកដោយដៃ និងជួយជ្រោយដីឱ្យធូរ។ | ត្រូវការទិញឧបករណ៍ អាចប្រើបានតែក្នុងករណីដាំដំណាំមានគម្លាតជួរត្រឹមត្រូវ និងពិបាកប្រើក្នុងស្ថានភាពដីដែលមានភក់ជ្រៅ។ | ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកម្ចាត់ស្មៅខ្ពស់ពី ៧៥.១០% ទៅ ៨៤.៦០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្មៅទាំងនេះ ទាមទារការវិនិយោគផ្សេងៗគ្នាទៅលើធនធានកម្លាំងពលកម្ម សម្ភារកសិកម្ម និងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តជាចម្បងនៅក្នុងស្ថានីយពិសោធន៍កសិកម្មនានាក្នុងប្រទេសថៃ (ដូចជាបាងខេន និងសុផាន់បុរី) ក្នុងទសវត្សរ៍ទី ៨០ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវ និងលក្ខខណ្ឌដីនៅទីនោះ។ វត្ថុទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារយើងមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែកសិករកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវយកមកសាកល្បងកែសម្រួលបន្ថែមដើម្បីឱ្យស្របទៅនឹងប្រភេទពូជដំណាំក្នុងស្រុក និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
វិធីសាស្ត្រនៃការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃតាមបែបចម្រុះដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងឯកសារនេះ គឺមានភាពប្រាកដនិយម និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តប្រព័ន្ធដាំដុះចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃដ៏ត្រឹមត្រូវ នឹងជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផល កាត់បន្ថយការចំណាយ និងធានាបាននូវនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cropping System (ប្រព័ន្ធដាំដុះ) | ការរៀបចំផែនការដាំដុះដំណាំផ្សេងៗគ្នាតាមលំដាប់លំដោយ ឬដាំចម្រុះគ្នានៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីប្រើប្រាស់ធនធានដីនិងទឹកឱ្យអស់លទ្ធភាព ព្រមទាំងជួយទប់ស្កាត់ការកើនឡើងនៃស្មៅចង្រៃ សត្វល្អិត និងជំងឺ។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរមុខម្ហូបជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីទទួលបានវីតាមីនគ្រប់គ្រាន់ និងមិនធុញទ្រាន់ តែទីនេះគឺប្តូរមុខដំណាំដើម្បីថែរក្សាដីកុំឱ្យខូច។ |
| Pre-emergence (ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅមុនពន្លក) | ប្រភេទសារធាតុគីមី ឬវិធីសាស្ត្រដែលគេបាញ់ទៅលើដីបន្ទាប់ពីដាំរួច តែមុនពេលគ្រាប់ស្មៅនិងគ្រាប់ដំណាំដុះពន្លក ដើម្បីសម្លាប់គ្រាប់ស្មៅទាំងនោះកុំឱ្យលូតលាស់ចេញជាដើម ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គ្រាប់ដំណាំដែលយើងបានដាំនោះទេ។ | ដូចជាការចាក់សោទ្វារផ្ទះការពារមិនឱ្យចោរចូលតាំងពីដំបូង ជាជាងរង់ចាំចោរចូលហើយទើបតាមចាប់។ |
| Post-emergence (ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅក្រោយពន្លក) | សារធាតុគីមីដែលប្រើសម្រាប់បាញ់សម្លាប់ស្មៅចង្រៃបន្ទាប់ពីវាបានដុះចេញជាដើម និងស្លឹករួចហើយ។ ជាទូទៅ វាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់នៅពេលស្មៅនៅតូចៗ។ | ដូចជាការលេបថ្នាំព្យាបាលជំងឺនៅពេលដែលយើងមានអាការៈផ្តាសាយចេញមកក្រៅរួចហើយ។ |
| Pre-planting (ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅមុនដាំដុះ) | សារធាតុគីមីដែលត្រូវប្រើប្រាស់បាញ់ទៅលើដី និងស្មៅចាស់ៗ ដើម្បីសម្អាតផ្ទៃដីឱ្យស្រឡះល្អ មុនពេលចាប់ផ្តើមភ្ជួររាស់ ឬរៀបចំដីដាំដុះដំណាំ។ | ដូចជាការលាបថ្នាំសម្លាប់មេរោគលើដំបៅមុនពេលរុំបង់ ដើម្បីធានាថាមិនមានមេរោគនៅសេសសល់។ |
| No tillage (ការដាំដុះដោយមិនភ្ជួររាស់) | បច្ចេកទេសកសិកម្មមួយដែលកសិករដាំគ្រាប់ពូជដំណាំចូលទៅក្នុងដីដោយផ្ទាល់ ដោយមិនបាច់ភ្ជួររាស់រៀបចំដីជាមុន ដើម្បីរក្សាសំណើមដី ការពាររចនាសម្ព័ន្ធដី និងកាត់បន្ថយការដុះពន្លកនៃគ្រាប់ស្មៅដែលកប់ជ្រៅក្នុងដី។ | ដូចជាការចាក់ថ្នាំចូលទៅក្នុងស្បែកដោយផ្ទាល់ ដោយមិនបាច់វះកាត់បើកមុខរបួសឱ្យធំឡើយ។ |
| Rotary weeder (ឧបករណ៍កម្ចាត់ស្មៅប្រភេទវិល) | ឧបករណ៍កសិកម្មសម្រាប់ជ្រោយដី និងកាត់ផ្តាច់ឫសស្មៅចង្រៃនៅចន្លោះជួរដំណាំ ដែលជួយសន្សំសំចៃពេលវេលាជាងការដកដោយដៃ និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំគីមី។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនកោរពុកមាត់ ដែលជួយកាត់ផ្តាច់សក់ឬរោមបានលឿន និងងាយស្រួលជាងការប្រើកន្ត្រៃកាត់ម្តងមួយសរសៃ។ |
| Hand weeding (ការដកស្មៅដោយដៃ) | វិធីសាស្ត្រប្រពៃណីក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ ដោយប្រើកម្លាំងមនុស្សដក ឬកាត់ស្មៅដោយផ្ទាល់ ដែលទាមទារពេលវេលានិងកម្លាំងពលកម្មច្រើន ប៉ុន្តែមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងកាត់បន្ថយបញ្ហាសំណល់ជាតិពុល។ | ដូចជាការបោសសម្អាតផ្ទះដោយប្រើអំបោស ដែលត្រូវការកម្លាំងនិងពេលច្រើន តែមិនប៉ះពាល់សុខភាពដូចការប្រើប្រាស់ថ្នាំបាញ់សម្លាប់មេរោគខ្លាំងៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
