បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការយឺតយ៉ាវក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មកសិកម្ម និងការទទួលយកត្រាក់ទ័រមកប្រើប្រាស់កម្រិតទាប របស់កសិករខ្នាតតូចនៅក្នុងតំបន់ Gambella ប្រទេសអេត្យូពី ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ផលិតភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករតាមរយៈការសម្ភាសន៍ និងការពិភាក្សា រួចវិភាគដោយប្រើស្ថិតិពិពណ៌នា និងតំរែតំរង់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Binary Logistic Regression ការវិភាគតំរែតំរង់ឡូជីស្ទីកគោលពីរ |
អាចទស្សន៍ទាយប្រូបាប៊ីលីតេ និងគណនាអនុបាតហានិភ័យ (Odds Ratio) នៃកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្រេចចិត្តបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ទាមទារការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើបញ្ហាពហុអថេរទាក់ទងគ្នា (Multicollinearity) និងមិនអាចបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងបញ្ច្រាស (Causality) ឡើយ។ | រកឃើញថាកម្រិតនៃការអប់រំ ចំណូល ការទទួលបានឥណទាន និងប្រាក់ឧបត្ថម្ភ មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន ខណៈបទដ្ឋានវប្បធម៌មានឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាន។ |
| Descriptive & Inferential Statistics (Chi-square, t-tests) ស្ថិតិពិពណ៌នា និងស្ថិតិអនុមាន (Chi-square និង t-tests) |
ងាយស្រួលយល់ និងជួយបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងឆាប់រហ័សរវាងក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់ និងមិនប្រើប្រាស់ត្រាក់ទ័រ។ | មិនអាចវិភាគកត្តាជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីមើលឥទ្ធិពលរួមបញ្ជូលគ្នាបានទេ។ | បង្ហាញពីភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើប្រាក់ចំណូល (P<0.01) និងបទពិសោធន៍កសិកម្ម (P<0.05) រវាងក្រុមទាំងពីរ។ |
| Thematic Analysis (FGDs & KIIs) ការវិភាគតាមប្រធានបទ (ការពិភាក្សាជាក្រុម និងការសម្ភាសន៍) |
អាចស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅពីផ្នត់គំនិត ជំនឿវប្បធម៌ និងបញ្ហាប្រឈមជាក់ស្តែង ដែលតួលេខមិនអាចប្រាប់បាន។ | លទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀងអាស្រ័យលើអ្នកស្រាវជ្រាវ និងពិបាកយកទៅធ្វើជាតួលេខទូទៅសម្រាប់ការវាស់វែង។ | កំណត់បានថាអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ និងជំនឿប្រពៃណី គឺជាឧបសគ្គចម្បង ទោះបីជាកសិករដឹងពីអត្ថប្រយោជន៍របស់ត្រាក់ទ័រក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមធ្យម ផ្តោតសំខាន់លើការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋាន និងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Makuey តំបន់ Gambella ប្រទេសអេត្យូពី លើកសិករចំនួនត្រឹមតែ ២៥០ នាក់ ដែលមានបរិបទភូមិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ជាក់លាក់។ ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាខាងវប្បធម៌ក៏ដោយ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា បញ្ហាខ្វះខាតឥណទាន ចំណេះដឹង និងកង្វះការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស គឺជាឧបសគ្គស្រដៀងគ្នាដែលកសិករខ្នាតតូចខ្មែរកំពុងជួបប្រទះ។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងលទ្ធផលពីការសិក្សានេះ អាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុតែមួយមុខមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ វាទាមទារឱ្យមានការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសជាក់ស្តែង និងការកែប្រែផ្នត់គំនិតសហគមន៍ ដើម្បីធានាបាននូវការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Binary logistic regression (តំរែតំរង់ឡូជីស្ទីកគោលពីរ) | ជាវិធីសាស្ត្រគណនាស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វិភាគ និងទស្សន៍ទាយលទ្ធផលដែលមានជម្រើសតែពីរគត់ (ឧទាហរណ៍៖ យល់ព្រមប្រើ ឬមិនយល់ព្រមប្រើ) ដោយផ្អែកលើអថេរ ឬកត្តាជម្រុញផ្សេងៗ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់នៃហេតុផលជាច្រើន (ដូចជាចំណូល ឬការអប់រំ) ដើម្បីទស្សន៍ទាយថា តើមនុស្សម្នាក់នឹងសម្រេចចិត្តទិញទូរស័ព្ទ ឬអត់ (មានតែជម្រើសទិញ និងមិនទិញ)។ |
| Multicollinearity (ពហុអថេរទាក់ទងគ្នា ឬកូលីនេអ៊ែរពហុគុណ) | ជាបញ្ហាក្នុងការវិភាគស្ថិតិនៅពេលដែលអថេរឯករាជ្យពីរ ឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យម៉ូដែលពិបាកក្នុងការកំណត់ថាតើអថេរមួយណាពិតជាមានឥទ្ធិពលពិតប្រាកដទៅលើលទ្ធផលចុងក្រោយ។ | ដូចជាមានមនុស្សពីរនាក់រុញរទេះតែមួយក្នុងទិសដៅតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យយើងពិបាកដឹងថាអ្នកណាចេញកម្លាំងរុញខ្លាំងជាងអ្នកណា។ |
| Odds ratio (អនុបាតហានិភ័យ ឬផលធៀបប្រូបាប៊ីលីតេ) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីឱកាស ឬលទ្ធភាពនៃការកើតឡើងនៃព្រឹត្តិការណ៍មួយ ធៀបនឹងឱកាសនៃការមិនកើតឡើង ក្រោមកាលៈទេសៈជាក់លាក់ណាមួយ (នៅក្នុងឯកសារនេះតំណាងដោយតម្លៃ Exp(b))។ | ប្រសិនបើភ្នាល់បាល់ ហើយក្រុម A មានឱកាសឈ្នះ ៣ ដង ឯក្រុម B មានឱកាសឈ្នះ ១ ដង នោះ Odds ratio គឺ ៣ ទល់នឹង ១។ |
| Variance inflation factor (កត្តាអតិផរណានៃវ៉ារ្យ៉ង់ / VIF) | ជារង្វាស់ដែលប្រើដើម្បីពិនិត្យមើលបញ្ហា Multicollinearity នៅក្នុងម៉ូដែលតំរែតំរង់។ បើតម្លៃ VIF ខ្ពស់ពេក (>5 ឬ >10) មានន័យថាអថេរនោះត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយអថេរផ្សេងទៀតខ្លាំង ដែលត្រូវតែដកចេញ។ | ដូចជាឧបករណ៍វាស់កម្រិតសំឡេងរំខាន ប្រសិនបើសំឡេងអ្នកចម្រៀងពីរនាក់ស្រដៀងគ្នាពេក ម៉ាស៊ីននឹងលោតសញ្ញាប្រាប់ថាពិបាកញែកសំឡេងអ្នកទាំងពីរ។ |
| Hosmer-Lemeshow goodness-of-fit test (តេស្តភាពស័ក្តិសម Hosmer-Lemeshow) | ជាការធ្វើតេស្តស្ថិតិដើម្បីវាយតម្លៃថាតើម៉ូដែលទស្សន៍ទាយដែលយើងបានបង្កើត មានភាពត្រឹមត្រូវ និងស៊ីគ្នានឹងទិន្នន័យជាក់ស្តែងកម្រិតណា។ (តម្លៃ P > 0.05 បញ្ជាក់ថាម៉ូដែលល្អ)។ | ដូចជាការយកអាវដែលជាងកាត់រួច មកល្បងពាក់លើដងខ្លួនអតិថិជន ដើម្បីមើលថាតើវាល្មមស័ក្តិសមល្អ ឬក៏នៅរលុង/តឹងពេក។ |
| Purposive sampling (ការយកគំរូតាមគោលបំណង) | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសទីតាំង ឬអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវដោយមានចេតនាទុកជាមុន ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវគិតថាសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការសិក្សា។ | ដូចជាការរើសយកតែសិស្សដែលពូកែគណិតវិទ្យាបំផុតក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីទៅប្រឡងសិស្សពូកែថ្នាក់ជាតិ ជាជាងការចាប់ឆ្នោតរើសសិស្សដោយចៃដន្យ។ |
| Dummy variable (អថេរនិម្មិត) | ជាអថេរដែលបង្កើតឡើងក្នុងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រស្ថិតិ ដោយកំណត់លេខ ០ ឬ ១ ដើម្បីតំណាងឱ្យទិន្នន័យជាប្រភេទក្រុម (ឧទាហរណ៍៖ ០=ប្រុស, ១=ស្រី ឬ ០=មិនប្រើត្រាក់ទ័រ, ១=ប្រើត្រាក់ទ័រ)។ | ដូចជាការប្រើកុងតាក់ភ្លើង (០=បិទ, ១=បើក) ដើម្បីប្រាប់កុំព្យូទ័រឱ្យស្គាល់ពីស្ថានភាពខុសគ្នាចំនួនពីរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
