បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងបង្កើតស្នាមក្រយៅឌីអិនអេសម្រាប់រុក្ខជាតិអម្បូរសណ្តែកក្នុងស្រុកចំនួន ៤ ប្រភេទ (Vigna spp., Dolichos lablab L., Clitoria ternatea L., និង Indigofera tinetoria L.) ពីធនាគារពូជដើម្បីអភិរក្ស និងវាយតម្លៃភាពចម្រុះនៃសេនេទិចរបស់ពួកវា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានចម្រាញ់ឌីអិនអេពីស្លឹកខ្ចី ហើយធ្វើការពង្រីកវាដើម្បីវិភាគភាពខុសគ្នានៃសេនេទិចដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស Inter-Simple Sequence Repeat (ISSR)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| ISSR technique on Vigna spp. ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស ISSR លើសណ្តែកប្រភេទ Vigna spp. |
អាចវិភាគ និងបង្ហាញពីភាពខុសគ្នានៃសេនេទិច (Polymorphism) បានយ៉ាងច្បាស់លាស់រវាងពូជសណ្តែកនីមួយៗ។ | ទាមទារការសាកល្បងជាមួយ Primer ជាច្រើនដើម្បីស្វែងរក Primer ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ISSR primer ចំនួន ៨ អាចបង្កើតផ្ទាំងឌីអិនអេបានច្បាស់ ដោយបង្ហាញពីភាពចម្រុះនៃសេនេទិចចន្លោះពី ២២.២២% ទៅ ១០០%។ |
| ISSR technique on other Leguminosae (D. lablab, C. ternatea, I. tinctoria) ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស ISSR លើរុក្ខជាតិអម្បូរសណ្តែកផ្សេងទៀត (សណ្តែកแปบ, អញ្ជ័ន, និងត្រុំ) |
អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណផ្ទាំងឌីអិនអេបានយ៉ាងច្បាស់សម្រាប់រុក្ខជាតិទាំងនេះ។ | មិនអាចបែងចែកភាពខុសគ្នានៃសេនេទិចបានទេ ដោយសារសំណាកបង្ហាញលទ្ធផលឯកសណ្ឋាន (Monomorphic) ទាំងអស់។ | Primer ចំនួន ៧, ៧, និង ៤ ផ្តល់ផ្ទាំងឌីអិនអេ តែមិនមានបង្ហាញភាពចម្រុះសេនេទិចឡើយ (០% Polymorphism)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍ និងសារធាតុគីមីសម្រាប់មន្ទីរពិសោធន៍ជីវវិទ្យាម៉ូលេគុលកម្រិតស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់ពូជរុក្ខជាតិដែលបានរក្សាទុកក្នុងធនាគារពូជនៅខេត្ត Pathum Thani ប្រទេសថៃ ដោយមានចំនួនគំរូតិចតួច (ត្រឹម ២ ទៅ ៤ គំរូក្នុងមួយប្រភេទ) ដែលធ្វើឱ្យមានដែនកំណត់ក្នុងការវាយតម្លៃភាពចម្រុះទាំងមូល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការប្រមូលគំរូពីតំបន់ភូមិសាស្ត្រផ្សេងៗគ្នាក្នុងទំហំធំជាងនេះ គឺជារឿងចាំបាច់ដើម្បីទទួលបានទិន្នន័យច្បាស់លាស់អំពីភាពចម្រុះនៃពូជរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក។
បច្ចេកទេស ISSR នេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជាក្នុងការធ្វើអត្តសញ្ញាណ និងអភិរក្សធនធានសេនេទិចរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសស្នាមក្រយៅឌីអិនអេសនេះ នឹងជួយពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់កម្ពុជាក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធានជីវចម្រុះឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| ISSR technique (បច្ចេកទេស ISSR) | បច្ចេកទេសម៉ូលេគុលដែលប្រើប្រាស់ Primer តែមួយដើម្បីចម្លងនិងពង្រីកបំណែក DNA ដែលស្ថិតនៅចន្លោះលំដាប់ DNA ដែលកើតឡើងដដែលៗ (Microsatellites) ដើម្បីស្វែងរកភាពខុសគ្នានៃសេនេទិច។ | ដូចជាការថតចម្លងទំព័រសៀវភៅជាក់លាក់ណាមួយដែលស្ថិតនៅចន្លោះពាក្យដែលគេសរសេរដដែលៗ ដើម្បីយកមកប្រៀបធៀបរកភាពខុសគ្នា។ |
| DNA fingerprinting (ការបង្កើតស្នាមក្រយៅឌីអិនអេ) | ដំណើរការនៃការបង្កើតទម្រង់ ឬលំនាំនៃបំណែក DNA ជាក់លាក់របស់សារពាង្គកាយមួយ ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងបែងចែកភាពខុសគ្នារវាងបុគ្គល ឬពូជ។ | ដូចជាការផ្តិតស្នាមមេដៃរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដើម្បីសម្គាល់ថាតើនរណាជានរណា ព្រោះគ្មានអ្នកណាមានស្នាមមេដៃដូចគ្នាបេះបិទឡើយ។ |
| Polymorphism (ភាពចម្រុះនៃសេនេទិច) | វត្តមាននៃទម្រង់ DNA ឬលក្ខណៈសេនេទិចខុសៗគ្នានៅក្នុងចំណោមសមាជិកនៃប្រភេទ (Species) តែមួយ ដែលបង្ហាញពីភាពចម្រុះនិងការប្រែប្រួលរបស់ពួកវា។ | ដូចជារថយន្តម៉ាកតែមួយ ម៉ូដែលតែមួយ ប៉ុន្តែមានពណ៌និងការតុបតែងខុសៗគ្នាជាច្រើន។ |
| Monomorphic band (ផ្ទាំងឌីអិនអេឯកសណ្ឋាន) | លទ្ធផលនៃការវិភាគ DNA ដែលបង្ហាញផ្ទាំង ឬបន្ទាត់ DNA នៅទីតាំងតែមួយដូចគ្នាបេះបិទសម្រាប់គ្រប់សំណាកទាំងអស់ ដែលបញ្ជាក់ថាគ្មានភាពខុសគ្នានៃសេនេទិចនៅត្រង់ចំណុចនោះទេ។ | ដូចជាសិស្សមួយថ្នាក់ស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានដូចគ្នាបេះបិទ ដែលមើលទៅគ្មានភាពខុសគ្នាសូម្បីតែបន្តិច។ |
| Annealing temperature (សីតុណ្ហភាពចាប់ភ្ជាប់) | សីតុណ្ហភាពជាក់លាក់មួយនៅក្នុងដំណើរការ PCR ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ Primer អាចចូលទៅចាប់ភ្ជាប់ជាមួយច្រវាក់ DNA គោលដៅបានយ៉ាងរឹងមាំ ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការចម្លង។ | ដូចជាសីតុណ្ហភាពកម្តៅអ៊ុតខោអាវដែលត្រូវកំណត់ឱ្យល្មមត្រឹមត្រូវ ដើម្បីឱ្យតែមអាចស្អិតជាប់នឹងអាវបានល្អដោយមិនធ្វើឱ្យឆេះ។ |
| Agarose gel electrophoresis (ការវិភាគបំបែកម៉ូលេគុលលើជែល) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើចរន្តអគ្គិសនីដើម្បីរុញបំណែក DNA ឱ្យរត់ឆ្លងកាត់បន្ទះជែល ដើម្បីបំបែកពួកវាទៅតាមទំហំ ដោយបំណែកតូចៗរត់បានលឿននិងឆ្ងាយជាងបំណែកធំៗ។ | ដូចជាការរែងគ្រួសនិងខ្សាច់ឆ្លងកាត់កញ្ច្រែង ដោយគ្រាប់ខ្សាច់តូចៗធ្លាក់ទៅមុន និងបានឆ្ងាយជាងគ្រួសធំៗ។ |
| Primer (ព្រីមម័រ ឬ ម៉ូលេគុលចាប់ផ្តើម) | ខ្សែ DNA ខ្លីៗដែលត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេស ដើម្បីទៅចាប់ភ្ជាប់នឹងផ្នែកជាក់លាក់នៃ DNA គោលដៅ សម្រាប់ធ្វើជាចំណុចចាប់ផ្តើមឱ្យអង់ស៊ីមអាចថតចម្លង DNA នោះបាន។ | ដូចជាទំពក់ខ្សែរ៉ូតដែលជួយចាប់ផ្តើមទាញធ្មេញខ្សែរ៉ូតទាំងសងខាងឱ្យភ្ជាប់គ្នាបាន។ |
| Leguminosae (អម្បូរសណ្តែក) | ក្រុមគ្រួសាររុក្ខជាតិធំមួយ (បច្ចុប្បន្នហៅថា Fabaceae) ដែលរួមមានប្រភេទសណ្តែក និងរុក្ខជាតិមានផ្លែជាកួរផ្សេងៗ ដែលភាគច្រើនមានសមត្ថភាពចាប់យកអាសូតពីបរិយាកាសតាមរយៈឫសរបស់វា ដើម្បីធ្វើឱ្យដីមានជីជាតិ។ | ដូចជាក្រុមគ្រួសារធំមួយដែលមានសមាជិកសុទ្ធតែពូកែផលិតជីធម្មជាតិដាក់ដីដោយខ្លួនឯងដោយមិនបាច់ទិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
