បញ្ហា (The Problem)៖ ការថយចុះនៃភាពចម្រុះសេនេទិចនៃត្រប់ Solanum melongena នៅក្នុងប្រទេសថៃដោយសារការពង្រីកផលិតកម្មកសិកម្មពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស ទាមទារឱ្យមានការប្រមូល និងអភិរក្សពូជទាំងនេះនៅក្នុងធនាគារសេនេទិច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design) ជាមួយនឹងការធ្វើឡើងវិញចំនួន ២ ដង ដើម្បីវាយតម្លៃលក្ខណៈរូបសាស្ត្រនៃពូជត្រប់ចំនួន ១៧ ប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Type I (Large round shaped) ប្រភេទទី១ (ពូជត្រប់ផ្លែធំមូល ទំហំ ៣.៥-៥ សង់ទីម៉ែត្រ) |
ផ្តល់ទិន្នផលគិតជាទម្ងន់ខ្ពស់បំផុត និងមានសាច់កម្រិតមធ្យមទៅណែនល្អ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការលក់ជាគីឡូ។ | មានចំនួនផ្លែក្នុងមួយដើមតិចជាងបើប្រៀបធៀបនឹងប្រភេទទី២។ | ផ្តល់ទិន្នផលទម្ងន់ខ្ពស់ជាងគេចន្លោះពី ២,៣៧៧.១៩ ទៅ ២,៩៣៨.៥៤ ក្រាមក្នុងមួយដើម។ |
| Type II (Small round shaped) ប្រភេទទី២ (ពូជត្រប់ផ្លែតូចមូល ទំហំ ២-៣ សង់ទីម៉ែត្រ) |
ប្រើរយៈពេលខ្លីក្នុងការចេញផ្លែ និងផ្តល់ចំនួនផ្លែច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ក្នុងមួយដើម។ | ផ្លែមានទំហំតូច និងមានទម្ងន់សរុបតិចជាងប្រភេទទី១។ | ផ្តល់ទិន្នផលចំនួនផ្លែខ្ពស់បំផុតចន្លោះពី ១៦១.៧៣ ទៅ ៣២៤.២៥ ផ្លែក្នុងមួយដើម។ |
| Type III (Ellipsoid shaped) ប្រភេទទី៣ (ពូជត្រប់រាងពងក្រពើ ប្រវែង ៤-៥ សង់ទីម៉ែត្រ) |
មានសាច់ណែនល្អ និងមានរសជាតិផ្អែម ដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការបរិភោគ។ | កម្រិតទិន្នផលទូទៅស្ថិតក្នុងកម្រិតមធ្យម មិនលេចធ្លោដូចប្រភេទទី១ និងទី២។ | គ្រាប់ពូជមានកម្រិតខ្ពស់ (ច្រើនជាង ៥០០គ្រាប់/ផ្លែ) និងមានរសជាតិផ្អែម។ |
| Type IV (Round broad shaped) ប្រភេទទី៤ (ពូជត្រប់ទូលាយមូល ឬរាងសំប៉ែត ទទឹង ៧-៩ សង់ទីម៉ែត្រ) |
ផ្លែមានទំហំធំ និងមានរូបរាងប្លែក ដែលអាចឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារជាក់លាក់។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបបំផុត និងមានសាច់រាងរលុង (មិនសូវណែន)។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាប ដោយទទួលបានតិចជាង ៣០ ផ្លែក្នុងមួយដើម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្មសម្រាប់ការរៀបចំដីដាំដុះសាកល្បង ក៏ដូចជាបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍ឯកទេសសម្រាប់ការធ្វើតេស្តដំណុះ និងអភិរក្សគ្រាប់ពូជ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម Phichit ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជត្រប់ចំនួន ១៧ គំរូដែលប្រមូលពីតំបន់ផ្សេងៗក្នុងប្រទេសថៃ។ ទោះបីជាប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏ភាពខុសគ្នានៃប្រភេទដី (Soil profile) និងមីក្រូអាកាសធាតុ (Microclimate) នៅតាមតំបន់នីមួយៗក្នុងប្រទេសកម្ពុជា អាចធ្វើឱ្យទិន្នផល និងការលូតលាស់របស់ពូជទាំងនេះមានការប្រែប្រួល ដែលតម្រូវឱ្យមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងបន្ថែមក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រមូល ចាត់ថ្នាក់ និងអភិរក្សពូជត្រប់នេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងការអភិរក្សជីវចម្រុះនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តតាមគំរូស្រាវជ្រាវនេះនឹងជួយស្ថាប័នកសិកម្មកម្ពុជាក្នុងការការពារភាពចម្រុះសេនេទិចនៃដំណាំក្នុងស្រុក និងជួយកសិករក្នុងការជ្រើសរើសពូជដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Morphological Characterization (ការសិក្សាអំពីចរិតលក្ខណៈរូបសាស្ត្រ) | ការវាស់វែង និងកត់ត្រាលក្ខណៈរូបរាងខាងក្រៅរបស់រុក្ខជាតិ ដូចជាទំហំផ្លែ រូបរាងស្លឹក ពណ៌ផ្កា និងកម្ពស់ដើម ដើម្បីចាត់ថ្នាក់ និងបែងចែកពូជឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការសង្កេតមើលកម្ពស់ ទម្រង់មុខ និងពណ៌សម្បុររបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដើម្បីសម្គាល់ថាអ្នកណាជាអ្នកណា។ |
| Genebank / Germplasm Conservation (ធនាគារសេនេទិច / ការអភិរក្សធនធានសេនេទិច) | កន្លែង ឬប្រព័ន្ធសម្រាប់ប្រមូល និងរក្សាទុកគ្រាប់ពូជ ឬជាលិការុក្ខជាតិក្នុងលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រង (ដូចជាសីតុណ្ហភាព និងសំណើមទាប) ដើម្បីការពារកុំឱ្យបាត់បង់ពូជដើមពីរលំបាតផែនដី។ | ដូចជាទូដែកសុវត្ថិភាព ឬធនាគារដែលយើងយកលុយទៅផ្ញើទុកការពារការបាត់បង់ តែនៅទីនេះគឺគេផ្ញើគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិជំនួសវិញ។ |
| Randomized Complete Block Design / RCBD (ប្លង់រចនាប្លុកដោយចៃដន្យពេញលេញ) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំការដាំដុះសាកល្បងក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកតូចៗ ហើយដាំពូជនិមួយៗដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកទាំងនោះ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពមិនស្មើគ្នារបស់ដីទៅលើលទ្ធផលស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយឱ្យអង្គុយលាយឡំគ្នានៅគ្រប់ជួរក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីឱ្យប្រាកដថាពិន្ទុប្រឡងរបស់ពួកគេមិនមែនដោយសារការអង្គុយជិត ឬឆ្ងាយពីគ្រូពេក។ |
| Seed Dormancy (ការសម្ងំរបស់គ្រាប់ពូជ) | ស្ថានភាពដែលគ្រាប់ពូជមិនព្រមដុះពន្លក ទោះបីជាស្ថិតក្នុងបរិយាកាសដែលមានទឹក និងពន្លឺគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី (ដូចជាប៉ូតាស្យូមនីត្រាត KNO3) ដើម្បីបំបែកសភាពនេះមុនពេលវាស់វែងអត្រាដំណុះ។ | ដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំដែលដេកលក់ក្នុងរដូវរងា វាត្រូវការពេលវេលា ឬរំញោចពីខាងក្រៅទើបអាចភ្ញាក់ពីដេក និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពវិញបាន។ |
| Voucher Specimen / Herbarium Specimen (សំណាករុក្ខជាតិយោង ឬគំរូរុក្ខជាតិស្ងួត) | គំរូរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានសម្ងួត សង្កត់ឱ្យសំប៉ែត និងរក្សាទុកយ៉ាងត្រឹមត្រូវជាមួយនឹងព័ត៌មានលម្អិត ដើម្បីទុកជាភស្តុតាង និងឯកសារយោងសម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនៅពេលក្រោយ។ | ដូចជាការផ្តិតស្នាមមេដៃ និងថតរូបទុកក្នុងឯកសារអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណបុគ្គលម្នាក់ៗនាពេលអនាគត។ |
| IBPGR Descriptors (ប្រព័ន្ធពិពណ៌នារបស់ IBPGR) | ស្តង់ដារ និងគោលការណ៍ណែនាំអន្តរជាតិ (International Board for Plant Genetic Resources) ដែលប្រើសម្រាប់វាស់វែង និងពណ៌នាលក្ខណៈរបស់រុក្ខជាតិឱ្យមានការឯកភាពគ្នានៅទូទាំងពិភពលោក។ | ដូចជាទម្រង់បែបបទបំពេញប្រវត្តិរូបសង្ខេប (CV) ស្តង់ដារមួយ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកគ្រប់គ្នាបំពេញព័ត៌មានតាមលំដាប់លំដោយដូចៗគ្នា ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀប។ |
| Solanum melongena L. (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ត្រប់) | ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ដំណាំត្រប់ ដែលជារុក្ខជាតិស្ថិតក្នុងអម្បូរ Solanaceae ដែលមានផ្លែអាចបរិភោគបាន និងមានការដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅតំបន់អាស៊ី។ | ឈ្មោះផ្លូវការជាលក្ខណៈអន្តរជាតិសម្រាប់ហៅរុក្ខជាតិ "ត្រប់" ដើម្បីកុំឱ្យមានការភាន់ច្រឡំជាមួយភាសាក្នុងស្រុកនានា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
