បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើបញ្ហានៃការហូរច្រោះដីយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅលើផ្ទៃដីកសិកម្មដែលមានជម្រាល ដោយធ្វើការវាយតម្លៃលើវិធីសាស្ត្រនៃការរៀបចំដីផ្សេងៗគ្នាដើម្បីអភិរក្សដី ព្រមទាំងរក្សាទិន្នផល និងប្រាក់ចំណេញនៃការដាំដុះពោត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមទម្រង់ពិសោធន៍ជាប្លុកចៃដន្យ (Randomized Complete Block - RCB) ដោយមាន ៣ ជាន់ និង ៥ វិធីសាស្ត្រនៃការរៀបចំដីខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Tillage ការភ្ជួររាស់តាមបែបប្រពៃណីរបស់កសិករ |
ជាវិធីសាស្ត្រដែលកសិករធ្លាប់ប្រើប្រាស់និងស្គាល់ច្បាស់តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ | មានការហូរច្រោះដីខ្ពស់បំផុត និងចំណាយដើមទុនច្រើនលើកម្លាំងពលកម្មនិងគ្រឿងចក្រ។ | ការបាត់បង់ដី 1345 គ.ក/រ៉ៃ ទិន្នផល 543 គ.ក/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ 880 បាត/រ៉ៃ។ |
| Government Recommended Tillage ការភ្ជួររាស់តាមការណែនាំរបស់រដ្ឋាភិបាល (ភ្ជួរ២ដង) |
ជួយកម្ចាត់ស្មៅនិងរៀបចំដីបានល្អមុនពេលដាំដុះ។ | នៅតែបង្កឱ្យមានការហូរច្រោះដីខ្ពស់ (ខ្ពស់ជាងគេបំផុតក្នុងការពិសោធន៍) និងប្រើប្រាស់ធនធានច្រើន។ | ការបាត់បង់ដី 1350 គ.ក/រ៉ៃ ទិន្នផល 560 គ.ក/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ 945 បាត/រ៉ៃ។ |
| Minimum Tillage ការភ្ជួររាស់តិចតួចរួមផ្សំជាមួយថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ |
កាត់បន្ថយការហូរច្រោះដីបានមួយកម្រិត និងជួយកែលម្អលក្ខណៈគីមីរបស់ដី។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែម និងការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី (Paraquat)។ | ការបាត់បង់ដី 1100 គ.ក/រ៉ៃ ទិន្នផល 550 គ.ក/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ 1049 បាត/រ៉ៃ។ |
| No Tillage ការមិនភ្ជួររាស់ទាល់តែសោះ (ប្រើថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅជំនួស) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការកាត់បន្ថយការហូរច្រោះដី និងផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុតដោយសារការសន្សំសំចៃថ្លៃដើម។ | ការពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅអាចប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ដី និងប្រភពទឹកក្នុងរយៈពេលវែង ប្រសិនបើមិនគ្រប់គ្រងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ការបាត់បង់ដីទាបបំផុតត្រឹម 900 គ.ក/រ៉ៃ ទិន្នផល 543 គ.ក/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុតប្រមាណ 1357 បាត/រ៉ៃ។ |
| Strip Tillage ការភ្ជួររាស់ជារងដោយប្រើឧបករណ៍ Chisel |
ជួយកាត់បន្ថយការហូរច្រោះបានល្អបង្គួរ និងរក្សាសំណើមដីតាមចន្លោះរង។ | ទាមទារឧបករណ៍ភ្ជួររាស់ពិសេស (Chisel plough) ដែលកសិករទូទៅនៅកម្ពុជាអាចនឹងមិនទាន់មានប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយ។ | ការបាត់បង់ដី 1210 គ.ក/រ៉ៃ ទិន្នផល 542 គ.ក/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ 1096 បាត/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីការចំណាយលើធាតុចូលផ្សេងៗ ដែលវិធីសាស្ត្រមិនភ្ជួររាស់ (No Tillage) ចំណាយដើមទុនតិចជាងគេបំផុត (2,524 បាត/រ៉ៃ) ដោយសារតែការកាត់បន្ថយថ្លៃគ្រឿងចក្រ និងកម្លាំងពលកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Loei ប្រទេសថៃ លើប្រភេទដីល្បាយឥដ្ឋ (clay loam) ដែលមានជម្រាល ៧% ក្នុងរដូវវស្សា។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ដាំដុះពោតសំខាន់ៗនៅកម្ពុជាក៏មានលក្ខណៈសណ្ឋានដី ជម្រាល និងអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
វិធីសាស្ត្រកសិកម្មបែបអភិរក្ស ជាពិសេសការមិនភ្ជួររាស់ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កសិករនៅកម្ពុជាក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណេញនិងការពារដី។
សរុបមក ការលើកកម្ពស់វិធីសាស្ត្រមិនភ្ជួររាស់ (No Tillage) រួមជាមួយនឹងការគ្រប់គ្រងស្មៅប្រកបដោយសុវត្ថិភាព គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាពផលិតកម្មពោតនៅកម្ពុជា ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងបរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Conventional tillage (ការភ្ជួររាស់តាមបែបប្រពៃណី) | ការរៀបចំដីដោយការភ្ជួរត្រឡប់ដីច្រើនដង ដើម្បីកម្ចាត់ស្មៅ និងធ្វើឱ្យដីធូរ ដែលជាទូទៅតែងតែបណ្តាលឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធដីខូចខាត និងងាយរងការហូរច្រោះនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់។ | ដូចជាការរុះរើផ្ទះចាស់ចោលទាំងស្រុងដើម្បីសង់ថ្មី ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់របស់របរមួយចំនួន (ដីហូរច្រោះ) និងត្រូវចំណាយកម្លាំងច្រើន។ |
| No tillage (ការមិនភ្ជួររាស់) | បច្ចេកទេសកសិកម្មអភិរក្សដែលមិនមានការភ្ជួររាស់ដីទាល់តែសោះមុនពេលដាំដុះ ដោយប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ ឬការរក្សាគម្របសំណល់រុក្ខជាតិនៅលើផ្ទៃដី ដើម្បីការពារការហូរច្រោះ និងរក្សាសំណើម។ | ដូចជាការចាក់គ្រឹះសង់ផ្ទះដោយមិនបាច់ជីកកកាយដីរលាយរលួយ ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធដើមរបស់ដី។ |
| Strip tillage (ការភ្ជួររាស់ជារង) | ការភ្ជួររាស់ដីតែតំបន់តូចចង្អៀត (ជារង) ដែលត្រូវដាំគ្រាប់ពូជប៉ុណ្ណោះ ដោយទុកចន្លោះចម្ងាយរវាងរងនីមួយៗមិនឱ្យមានការរំខានដល់ដី ដើម្បីរក្សាសំណើម និងកាត់បន្ថយការហូរច្រោះ។ | ដូចជាការកោរសក់តែមួយឆ្នូតដើម្បីលាបថ្នាំ ដោយមិនចាំបាច់កោររលីងទាំងស្រុង ដែលជួយរក្សាសក់ភាគច្រើនឱ្យនៅដដែល។ |
| Bulk density (ដង់ស៊ីតេដីសរុប) | រង្វាស់នៃម៉ាសដីក្នុងមួយឯកតាមាត្រ ដែលវាស់ស្ទង់ភាពហាប់ណែនរបស់ដី។ ដីដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់មានន័យថាដីហាប់ណែនខ្លាំង ធ្វើឱ្យឫសរុក្ខជាតិពិបាកចាក់ចូល និងកាត់បន្ថយការជ្រាបទឹក។ | ដូចជាការសង្កត់សំឡីចូលក្នុងដប កាលណាយើងសង្កត់កាន់តែណែន (ដង់ស៊ីតេខ្ពស់) ខ្យល់និងទឹកកាន់តែពិបាកជ្រាបចូល។ |
| Partial budgeting (ការវិភាគថវិកាដោយផ្នែក) | វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចដែលពិចារណាតែលើការផ្លាស់ប្តូរការចំណាយ និងប្រាក់ចំណូលជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ថ្លៃកម្លាំងពលកម្ម និងប្រេងត្រាក់ទ័រ) នៅពេលប្តូរពីវិធីសាស្ត្រចាស់ទៅវិធីសាស្ត្រថ្មី ដើម្បីរកមើលថាតើចំណេញឬខាត។ | ដូចជាការគិតគូរតែថ្លៃសាំង និងថ្លៃផ្លូវពេលសម្រេចចិត្តប្តូរពីការជិះម៉ូតូទៅជិះឡាន ដោយមិនបាច់គិតថ្លៃអាហារប្រចាំថ្ងៃ ព្រោះវាជាការចំណាយថេរ។ |
| Herbicide application (ការប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ) | ការបាញ់ថ្នាំគីមី (ដូចជា Paraquat, Atrazine, Glyphosate) ដើម្បីសម្លាប់ ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ស្មៅចង្រៃ ដែលជាវិធីសាស្ត្រជំនួសការភ្ជួររាស់ ឬការដកស្មៅដោយកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងប្រព័ន្ធកសិកម្មមិនភ្ជួររាស់។ | ដូចជាការប្រើថ្នាំសម្លាប់មេរោគដើម្បីសម្អាតមុខរបួស ជាជាងការប្រើកាំបិតកោរសាច់ដែលខូចចោល។ |
| Soil organic matter (សារធាតុសរីរាង្គក្នុងដី) | សមាសធាតុនៅក្នុងដីដែលកើតចេញពីរុក្ខជាតិ ឬសត្វដែលងាប់ និងរលួយ ដែលជួយផ្តល់ជីជាតិ ធ្វើឱ្យដីធូរ និងបង្កើនសមត្ថភាពទប់ទឹករបស់ដី។ ការហូរច្រោះតែងតែនាំយកសារធាតុនេះទៅបាត់។ | ដូចជាវីតាមីន និងអាហារបំប៉នដែលមាននៅក្នុងអាហារ ដែលជួយឱ្យរាងកាយរឹងមាំនិងមានសុខភាពល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
