បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់គីតូសានបង្គា (Shrimp chitosan) ដែលជាជីវវត្ថុធាតុមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ធ្វើជាសារធាតុបន្ថែមដើម្បីកែលម្អលក្ខណៈរូបវន្តនិងមេកានិកនៃផលិតផលក្រដាសសែលុយឡូស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរៀបចំផលិតសន្លឹកក្រដាសតាមស្តង់ដារ TAPPI ដោយលាយកាកសរសៃអំបោះគីមី (Bleached kraft pulp) ជាមួយសូលុយស្យុងគីតូសានបង្គាក្នុងកម្រិតភាគរយផ្សេងៗគ្នា រួចយកទៅធ្វើតេស្ត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (0.00% Shrimp Chitosan) ក្រដាសធម្មតាមិនមានបន្ថែមគីតូសាន (0.00%) |
មិនមានការចំណាយបន្ថែមទៅលើសារធាតុគីតូសាន និងរក្សាបាននូវភាពភ្លឺ (Brightness) របស់ក្រដាសខ្ពស់។ | កម្លាំងមេកានិកទាបជាង និងងាយស្រូបយកទឹក ដែលធ្វើឱ្យមិនសូវធន់នៅពេលសើម។ | សន្ទស្សន៍កម្លាំងទាញ ៤២,៩ Nm/g, សន្ទស្សន៍នៃការផ្ទុះ ២,៣៩ kPa·m²/g, និងស្រូបទឹកលឿន (១២ វិនាទី)។ |
| Optimal Addition (0.25% - 0.50% Shrimp Chitosan) ការបន្ថែមគីតូសានក្នុងកម្រិតល្អប្រសើរ (0.25% ទៅ 0.50%) |
ជួយបង្កើនកម្លាំងមេកានិកភាគច្រើនយ៉ាងខ្លាំង (កម្លាំងទាញ ធន់នឹងការបត់ និងការផ្ទុះ) និងកាត់បន្ថយការស្រូបទឹកបានយ៉ាងល្អ។ វាធ្វើឱ្យផ្ទៃក្រដាសរលោងជាងមុន។ | ធ្វើឱ្យភាពភ្លឺរបស់ក្រដាសថយចុះបន្តិចបន្តួចដោយសារការកើនឡើងនៃដង់ស៊ីតេ និងមិនមានការកែលម្អលើកម្លាំងហែក (Tearing strength) ទេ។ | សន្ទស្សន៍កម្លាំងទាញកើនដល់ ៤៨,៦ Nm/g, ធន់នឹងការបត់កើនដល់ ៣៤ ដង (នៅកម្រិត 0.50%)។ ពេលវេលាស្រូបទឹកកើនដល់ ១៨៧ វិនាទី (ធន់នឹងទឹកជាងមុន)។ |
| High Addition (0.75% Shrimp Chitosan) ការបន្ថែមគីតូសានកម្រិតខ្ពស់ (0.75%) |
សន្ទស្សន៍នៃការផ្ទុះ (Bursting index) នៅតែបន្តកើនឡើងបន្តិចទៀត។ | លក្ខណៈសម្បត្តិមេកានិកនិងការទប់ទល់នឹងទឹកភាគច្រើនលែងកើនឡើងបន្តទៀត (Leveled off) ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់សារធាតុបន្ថែមដោយឥតប្រយោជន៍។ | លក្ខណៈសម្បត្តិភាគច្រើនថេរ ឬប្រហាក់ប្រហែលនឹងកម្រិត ០,៥០% ខណៈសន្ទស្សន៍នៃការផ្ទុះកើនដល់ ៣,០៩ kPa·m²/g។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍តាមស្តង់ដារដើម្បីផលិត និងធ្វើតេស្តក្រដាស ព្រមទាំងតម្រូវការប្រភពវត្ថុធាតុដើមគីតូសានពីសំបកបង្គា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់កាកសរសៃអំបោះឈើពាណិជ្ជកម្ម និងគីតូសានពាណិជ្ជកម្មដែលផលិតក្នុងស្រុក។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការអនុវត្តផ្ទាល់អាចនឹងមានភាពខុសប្លែក ដោយសារយើងពុំទាន់មានរោងចក្រផលិតសរសៃអំបោះក្រដាសធំដុំ ដូច្នេះយើងប្រហែលជាត្រូវពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់សរសៃអំបោះពីរុក្ខជាតិក្នុងស្រុកផ្សេងទៀត ឬក្រដាសកែច្នៃឡើងវិញជំនួសវិញ។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់គីតូសានបង្គាដើម្បីពង្រឹងគុណភាពក្រដាស គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular economy) និងកែច្នៃកាកសំណល់ជលផល។
ជារួម ការទាញយកប្រយោជន៍ពីគីតូសានបង្គា អាចជួយកម្ពុជាក្នុងការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់សំបកសត្វសមុទ្រ និងអភិវឌ្ឍសម្ភារៈវេចខ្ចប់ដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Chitosan (គីតូសាន) | គឺជាជីវវត្ថុធាតុដែលទទួលបានពីការដកយកក្រុមអាសេទីល (Deacetylation) ចេញពីគីទីន (Chitin) ដែលមានក្នុងសំបកបង្គា ឬក្តាម។ វាមានរចនាសម្ព័ន្ធគីមីស្រដៀងនឹងសែលុយឡូស ហើយត្រូវបានគេប្រើជាសារធាតុបន្ថែមដើម្បីពង្រឹងគុណភាពមេកានិក និងកាត់បន្ថយការជ្រាបទឹករបស់ក្រដាស។ | ដូចជាកាវធម្មជាតិដែលចម្រាញ់ចេញពីសំបកសត្វសមុទ្រ សម្រាប់ជួយស្អិតភ្ជាប់សរសៃក្រដាសឱ្យកាន់តែរឹងមាំ។ |
| Handsheets (សន្លឹកក្រដាសមន្ទីរពិសោធន៍) | ជាសន្លឹកក្រដាសស្តង់ដារដែលត្រូវបានផលិតឡើងដោយដៃឬម៉ាស៊ីនខ្នាតតូចនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីយកមកធ្វើតេស្តសាកល្បងលក្ខណៈរូបវន្ត និងមេកានិកផ្សេងៗ មុននឹងសម្រេចចិត្តផលិតជាទ្រង់ទ្រាយធំនៅក្នុងរោងចក្រ។ | ដូចជាការធ្វើនំសាកល្បងមួយដុំតូចនៅក្នុងផ្ទះបាយ ដើម្បីភ្លក់រសជាតិមុនពេលដុតនំផលិតលក់ក្នុងរោងចក្រ។ |
| Bleached kraft pulp (កាកសរសៃអំបោះគីមីដែលបានធ្វើឱ្យស) | ជាប្រភេទសរសៃអំបោះឈើ (សែលុយឡូស) ដែលត្រូវបានកែច្នៃតាមរយៈដំណើរការគីមី (Kraft process) ដើម្បីរំលាយសារធាតុលីកនីន (Lignin) ចេញ និងត្រូវបានបំបាត់ពណ៌ (Bleaching) ឱ្យទៅជាពណ៌សសក្បុស ដែលជាវត្ថុធាតុដើមចម្បងសម្រាប់ផលិតក្រដាសស។ | ដូចជាអំបោះកប្បាសពណ៌សសុទ្ធ ដែលគេបានបោកគក់និងរំលាយពណ៌កខ្វក់ចេញរួចរាល់ ត្រៀមយកទៅត្បាញជាក្រណាត់។ |
| Canadian standard freeness (ស្តង់ដារកាណាដានៃភាពហូរទឹក) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីល្បឿននៃការស្រកទឹកចេញពីល្បាយកាកសរសៃអំបោះនៅពេលផលិតក្រដាស។ វាបញ្ជាក់ពីកម្រិតនៃការវាយបំបែកសរសៃអំបោះ (Beating degree) ដែលមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើភាពស្អិតរមួត និងភាពរឹងមាំនៃសន្លឹកក្រដាស។ | ដូចជាការវាស់ល្បឿននៃទឹកដែលហូរច្រោះឆ្លងកាត់តម្រងកាហ្វេ ប្រសិនបើកាហ្វេម៉ដ្ឋពេក ទឹកនឹងហូរយឺត។ |
| Bursting index (សន្ទស្សន៍នៃការផ្ទុះ) | ជារង្វាស់នៃកម្លាំងសម្ពាធអតិបរមាដែលសន្លឹកក្រដាសអាចទ្រាំទ្របានមុនពេលវាធ្លាយ ឬរហែក នៅពេលមានសម្ពាធសង្កត់បញ្ឈរទៅលើផ្ទៃរបស់វា។ | ដូចជាការផ្លុំប៉េងប៉ោង ដោយវាស់ថាតើត្រូវផ្លុំខ្យល់ខ្លាំងប៉ុនណាទើបប៉េងប៉ោងនោះផ្ទុះបែកធ្លាយ។ |
| Tensile energy absorption / TEA (ការស្រូបយកថាមពលទាញ) | គឺជាបរិមាណថាមពលសរុបដែលក្រដាសអាចស្រូបយកបាននៅពេលវាត្រូវបានទាញ រហូតដល់វាដាច់។ សន្ទស្សន៍នេះបង្ហាញពីភាពស្វិត និងសមត្ថភាពទ្រាំទ្រនឹងការកន្ត្រាក់ភ្លាមៗរបស់ក្រដាស។ | ដូចជាការព្យាយាមទាញខ្សែធ្នូ វាស់ថាតើខ្សែនោះអាចស្រូបកម្លាំងទាញបានកម្រិតណាមុនពេលវាដាច់ផ្ដាច់ចេញពីគ្នា។ |
| Opacity (ភាពស្រអាប់) | គឺជាលក្ខណៈរូបវន្តរបស់ក្រដាសដែលរារាំងពន្លឺមិនឱ្យឆ្លងកាត់បាន (ដោយសារចំណាំងផ្លាត និងការខ្ចាត់ខ្ចាយនៃពន្លឺ)។ ក្រដាសដែលមានភាពស្រអាប់ខ្ពស់ គឺមិនងាយមើលធ្លុះទៅម្ខាងទៀតទេ ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការបោះពុម្ពអក្សរទាំងសងខាង។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបរវាងកញ្ចក់ថ្លា (មើលធ្លុះឃើញម្ខាងទៀត) និងកញ្ចក់ស្រអាប់មានសាច់ខ្សាច់ (មើលមិនធ្លុះ)។ |
| Surface water absorptiveness (សមត្ថភាពស្រូបទឹកលើផ្ទៃ) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណនិងល្បឿននៃការស្រូបយកទឹករបស់ផ្ទៃសន្លឹកក្រដាសក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គីតូសានបង្កើតជាស្រទាប់ហ្វីលស្តើងលើសរសៃអំបោះ ដែលធ្វើឱ្យការស្រូបទឹករបស់ក្រដាសមានការថយចុះ និងយឺតជាងមុន។ | ដូចជាការន្តក់ទឹកលើតង់កៅស៊ូ (ទឹកមិនងាយជ្រាប ហើយដក់ជាតំណក់) ប្រៀបធៀបនឹងការន្តក់ទឹកលើក្រដាសអនាម័យ (ទឹកជ្រាបចូលភ្លាមៗ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
