បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីគុណភាពអាហារូបត្ថម្ភនិងការប្រែប្រួលនៃលីពីត និងអាស៊ីតខ្លាញ់នៅក្នុងពូជស្រូវម៉ាដាហ្គាស្ការ ដើម្បីជួយអ្នកបង្កាត់ពូជ និងអ្នកបរិភោគក្នុងការជ្រើសរើសពូជដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការបរិភោគ និងការស្តុកទុកយូរដោយមិនខូចគុណភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគីមីវិភាគ និងស្ថិតិ ដើម្បីកត់ត្រានូវបរិមាណលីពីត និងទម្រង់អាស៊ីតខ្លាញ់នៃពូជស្រូវចំនួន ២២ ប្រភេទពីទីតាំងផ្សេងៗគ្នា និងតាមចន្លោះពេលស្តុកទុកខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Soxhlet Extraction ការទាញយកលីពីតតាមវិធីសាស្ត្រសុកឡេត |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារ និងមានភាពជឿជាក់ខ្ពស់ក្នុងការវាស់ស្ទង់បរិមាណលីពីតសរុបនៅក្នុងគ្រាប់ស្រូវ។ វាផ្តល់នូវលទ្ធផលដែលអាចធ្វើការប្រៀបធៀបបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ទាមទារចំណាយពេលយូរសម្រាប់ការចម្រាញ់ និងតម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយគីមីដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ (ដូចជា n-hexane)។ | បានបង្ហាញថាបរិមាណលីពីតមានកម្រិតមធ្យមពី ០.៧៥% ទៅ ១.០៨% ដោយប្រែប្រួលអាស្រ័យលើទីតាំងដាំដុះ និងពូជ។ |
| Gas Chromatography (GC) ការវិភាគក្រូម៉ាតូក្រាមឧស្ម័ន |
ផ្តល់នូវភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងបរិមាណនៃអាស៊ីតខ្លាញ់នីមួយៗ (ទាំងអាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែត និងមិនឆ្អែត) នៅក្នុងសំណាក។ | ត្រូវការឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដែលមានតម្លៃថ្លៃ ព្រមទាំងទាមទារការរៀបចំសំណាកស្មុគស្មាញតាមរយៈប្រតិកម្មគីមី (Saponification និង Methylation)។ | បានរកឃើញការប្រែប្រួលនៃអាស៊ីតខ្លាញ់នីមួយៗ និងបានកំណត់ថាពូជ Soameva រក្សាបាននូវសមាមាត្រច្បាប់ Keys's ល្អឥតខ្ចោះក្នុងអំឡុងពេលស្តុកទុក១ឆ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានមន្ទីរពិសោធន៍គីមីកម្រិតខ្ពស់ ដែលបំពាក់ដោយឧបករណ៍វិភាគ និងសារធាតុគីមីប្រើប្រាស់ជាច្រើនសម្រាប់ដំណើរការទាញយក និងបំបែកសមាសភាគធាតុ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសម៉ាដាហ្គាស្ការ ដោយផ្តោតលើពូជស្រូវក្នុងស្រុកចំនួន ២២ ប្រភេទ និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រចំនួន ៣ ដែលមានអាកាសធាតុខុសៗគ្នា (វាលទំនាប ត្រូពិចស្ងួត និងតំបន់ភ្នំ)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសកសិកម្មផលិតស្រូវដែលមានតំបន់កសិ-អេកូឡូស៊ីចម្រុះ ហើយបញ្ហាគុណភាពនៃការស្តុកទុកគឺជារឿងចម្បងដែលជះឥទ្ធិពលដល់ទីផ្សារនាំចេញ។
វិធីសាស្ត្រវិភាគនិងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងក្នុងការលើកកម្ពស់ស្តង់ដារគុណភាពស្រូវអង្ករនៅកម្ពុជា ពិសេសសម្រាប់ការវាយតម្លៃពូជ។
ការអនុវត្តតាមការវិភាគលីពីត និងអាស៊ីតខ្លាញ់នេះ នឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការរក្សាបាននូវគុណភាពប្រណិតរបស់អង្ករខ្លួនតាំងពីជង្រុកស្តុក រហូតដល់តុអាហារ និងជៀសវាងបញ្ហាការខូចគុណភាពដោយមិនដឹងខ្លួន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Soxhlet method (វិធីសាស្ត្រសុកឡេត) | ជាវិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារសម្រាប់ទាញយកសមាសធាតុលីពីត (ខ្លាញ់) ពីក្នុងសំណាករឹង (ដូចជាគ្រាប់ស្រូវ) ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយគីមី (solvent) ដាំពុះជាបន្តបន្ទាប់ រហូតទាល់តែស្រូបយកជាតិខ្លាញ់ចេញអស់ពីរូបធាតុដើម។ | ដូចជាការឆុងកាហ្វេដោយប្រើទឹកក្តៅហូរឆ្លងកាត់ម្សៅកាហ្វេច្រំដែលៗ ដើម្បីទាញយកជាតិកាហ្វេអ៊ីនចេញមកឱ្យអស់រលីងពីកាកកាហ្វេ។ |
| Gas Chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាមឧស្ម័ន) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគគីមីដែលប្រើដើម្បីបំបែក និងកំណត់អត្តសញ្ញាណសមាសធាតុនីមួយៗ (ដូចជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់) នៅក្នុងល្បាយមួយ ដោយធ្វើឱ្យវាហួតជាឧស្ម័ន រួចបញ្ជូនកាត់បំពង់វែងមួយ។ សមាសធាតុនីមួយៗនឹងធ្វើដំណើរក្នុងល្បឿនខុសៗគ្នា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេវាស់បរិមាណវាបានយ៉ាងជាក់លាក់។ | ដូចជាការរៀបចំការប្រណាំងរត់មួយដែលកីឡាករ (សមាសធាតុគីមី) មានទម្ងន់ខុសៗគ្នា រត់ក្នុងល្បឿនខុសគ្នា ធ្វើឱ្យយើងអាចស្គាល់និងរាប់ចំនួនពួកគេម្នាក់ៗបាននៅពេលទៅដល់ទី។ |
| Saponification (ប្រតិកម្មសាប៊ូកម្ម) | ជាដំណើរការគីមីដែលប្រើប្រាស់សារធាតុបាសខ្លាំង (ដូចជាប៉ូតាស្យូមអ៊ីដ្រុកស៊ីត) មកធ្វើប្រតិកម្មជាមួយលីពីត (ខ្លាញ់) ដើម្បីបំបែកវាទៅជាគ្លីសេរ៉ុល និងអំបិលនៃអាស៊ីតខ្លាញ់ មុននឹងយកសំណាកនោះទៅវិភាគបន្តក្នុងម៉ាស៊ីន។ | ដូចជាការយកខ្លាញ់ជ្រូកទៅរម្ងាស់ជាមួយទឹកបាស ដើម្បីបំប្លែងខ្លាញ់នោះឱ្យទៅជាដុំសាប៊ូដុសខ្លួន។ |
| Keys’s rule (ច្បាប់របស់ឃីស៍) | ជាសូចនាករ ឬគោលការណ៍អាហារូបត្ថម្ភដែលចែងថាសមាមាត្រដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃអាស៊ីតខ្លាញ់សម្រាប់សុខភាព (ប្រេងចំណីអាហារល្អ) ត្រូវមានចំណែកស្មើៗគ្នាគឺ៖ ១/៣ ជាអាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែត ១/៣ ជាម៉ូណូមិនឆ្អែត និង ១/៣ ជាប៉ូលីមិនឆ្អែត។ | ដូចជារូបមន្តផ្សំចំណីអាហារដែលតម្រូវឱ្យមានសាច់ បន្លែ និងផ្លែឈើ ក្នុងបរិមាណ ១ភាគ៣ ស្មើៗគ្នា ដើម្បីទទួលបានសុខភាពល្អបំផុត។ |
| Principal Component Analysis (ការវិភាគសមាសភាគចម្បង) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលបង្រួមទិន្នន័យស្មុគស្មាញដែលមានអថេរច្រើន ឱ្យមកនៅត្រឹមកត្តាចម្បងៗ (Principal Components) ពីរបី ដើម្បីងាយស្រួលមើលឃើញពីទំនាក់ទំនង ឬការចាត់ថ្នាក់ជាក្រុមរវាងវត្ថុសិក្សា (ឧ. ការបែងចែកពូជស្រូវទៅតាមទម្រង់ជាតិខ្លាញ់របស់វា)។ | ដូចជាការសង្ខេបសៀវភៅក្រាស់មួយក្បាល ឱ្យមកនៅត្រឹមចំណុចសំខាន់ៗ ២ ទៅ ៣ ទំព័រ តែនៅរក្សាអត្ថន័យដើមបានយ៉ាងពេញលេញ និងងាយស្រួលយល់។ |
| Saturated fatty acids (អាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែត) | ជាប្រភេទខ្លាញ់ (ដូចជាអាស៊ីត Palmitic និង Arachidic) ដែលមិនមានសម្ព័ន្ធទ្វេ (double bonds) រវាងអាតូមកាបូនឡើយ ដែលធ្វើឱ្យវាងាយកកជាដុំនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ និងមានស្ថិរភាពខ្ពស់មិនងាយខូចគុណភាព ឬផ្អូមពេលស្តុកទុកយូរ។ | ដូចជាខ្សែច្រវាក់ដែលតភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងតឹងណែន គ្មានចន្លោះប្រហោង ធ្វើឱ្យវារឹងមាំមិនងាយដាច់រហែក។ |
| Lipase (អង់ស៊ីមលីប៉ាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមធម្មជាតិដែលមានតួនាទីបំបែកម៉ូលេគុលខ្លាញ់ (លីពីត) នៅក្នុងគ្រាប់ស្រូវ ទៅជាអាស៊ីតខ្លាញ់សេរី។ ដំណើរការនេះជារឿយៗត្រូវបានជំរុញដោយកម្តៅ និងសំណើម ដែលជាមូលហេតុធ្វើឱ្យស្រូវ ឬអង្ករមានក្លិនផ្អូម (rancid) ពេលស្តុកទុកយូរ។ | ដូចជាកន្ត្រៃតូចៗដែលដើរកាត់ផ្តាច់ម៉ូលេគុលខ្លាញ់ធំៗ ឱ្យទៅជាបំណែកតូចៗ ដែលបញ្ចេញក្លិនមិនល្អនៅក្នុងឃ្លាំងស្តុកអង្ករ។ |
| Polyunsaturated fatty acids (អាស៊ីតខ្លាញ់ប៉ូលីមិនឆ្អែត) | ជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់ (ដូចជា Linoleic acid និង Linolenic acid) ដែលមានសម្ព័ន្ធទ្វេច្រើនជាងមួយនៅក្នុងខ្សែម៉ូលេគុលរបស់វា ដែលធ្វើឱ្យវាងាយនឹងរងប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្ម និងងាយបំប្លែងខ្លួនពេលស្តុកទុកជាងអាស៊ីតខ្លាញ់ប្រភេទផ្សេង។ | ដូចជាស្ពានយោលដែលចងដោយខ្សែពួរច្រើនកន្លែង វាងាយនឹងរង្គើ និងងាយដាច់ជាងស្ពានបេតុងស្ពានថ្ម (អាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែត) ពេលមានខ្យល់បក់មក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
