បញ្ហា (The Problem)៖ ការបែកត្រួយមិនស្មើគ្នានៃដើមសាវម៉ាវពូជ RongRien ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គុណភាព និងទិន្នផលផ្លែឈើ ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាស្វែងរកសារធាតុគីមីជម្រុញការបែកត្រួយដែលសមស្របដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរពិសោធន៍ ដោយធ្វើការបាញ់សារធាតុគីមីក្នុងកំហាប់ផ្សេងៗគ្នាទៅលើកូនសាវម៉ាវអាយុ ១ ឆ្នាំក្នុងផើង និងការសាកល្បងជាក់ស្តែងលើដើមសាវម៉ាវអាយុ ៥-៦ ឆ្នាំនៅក្នុងចម្ការ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 2.0% - 3.0% Potassium Nitrate (KNO3) ការប្រើប្រាស់ប៉ូតាស្យូមនីត្រាត (KNO3) កំហាប់ ២.០% ទៅ ៣.០% |
ជម្រុញការបែកត្រួយបានលឿននិងស្មើគ្នា (១០-១១ ថ្ងៃ) មិនធ្វើឱ្យខ្លោចស្លឹក និងផ្តល់ទំហំផ្ទៃក្រឡាស្លឹកថ្មីធំបំផុត។ | ទាមទារការចំណាយលើការទិញជីគីមី និងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការបាញ់ថ្នាំឱ្យសព្វដើម។ | ការបែកត្រួយលើសពី ៥០% ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ១០-១១ ថ្ងៃ ហើយកំហាប់ ២.០% ផ្តល់ផ្ទៃក្រឡាស្លឹកធំបំផុត ១៦៤៥.៤១ cm2។ |
| 0.5% Thiourea ការប្រើប្រាស់សារធាតុ Thiourea កំហាប់ ០.៥% |
អាចជម្រុញការបែកត្រួយបានលឿននិងស្មើគ្នា (១០-១១ ថ្ងៃ) ដូចទៅនឹងការប្រើប្រាស់ប៉ូតាស្យូមនីត្រាតដែរ។ | ធ្វើឱ្យស្លឹកមានអាការៈឡើងពណ៌លឿង មិនបង្កើនទំហំស្លឹក ហើយប្រសិនបើប្រើកំហាប់លើសពី ០.៥% វានឹងធ្វើឱ្យខ្លោចនិងជ្រុះស្លឹកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ជម្រុញការបែកត្រួយបាន ៧២.៥% ក្នុងរយៈពេល ១៤ ថ្ងៃ ប៉ុន្តែទំហំផ្ទៃក្រឡាស្លឹកមិនខុសពីដើមធម្មតា និងធ្វើឱ្យស្លឹកលឿង។ |
| 1.0% Potassium Chlorate (KClO3) ការប្រើប្រាស់ប៉ូតាស្យូមក្លរ៉ាត (KClO3) កំហាប់ ១.០% |
មិនបង្កឱ្យមានអាការៈខ្លោចស្លឹកនៅកំហាប់ត្រឹម ១.០%។ | យឺតយ៉ាវក្នុងការជម្រុញការបែកត្រួយ ហើយប្រសិនបើប្រើកំហាប់ខ្ពស់ (>១.០%) វានឹងធ្វើឱ្យខ្លោចស្លឹក ជ្រុះស្លឹក និងងាប់ត្រួយ។ | ចំណាយពេលយូរពី ២១-២៥ ថ្ងៃ ទើបអាចបែកត្រួយបានលើសពី ៥០% (ល្បឿនប្រហាក់ប្រហែលនឹងដើមមិនប្រើថ្នាំ)។ |
| Control (Water Spray) ការមិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី (បាញ់តែទឹក) |
មិនមានការចំណាយថវិកាលើការទិញសារធាតុគីមី និងមានសុវត្ថិភាពចំពោះដើមឈើ ១០០% គ្មានហានិភ័យខ្លោចស្លឹក។ | ការបែកត្រួយមានភាពយឺតយ៉ាវ និងមិនស្មើគ្នា ដែលធ្វើឱ្យងាយប្រឈមនឹងការបំផ្លាញពីសត្វល្អិត និងជំងឺទៅលើត្រួយខ្ចី។ | ទាមទាររយៈពេលពី ៣៥ ទៅ ៤២ ថ្ងៃ ទើបដើមសាវម៉ាវអាចបែកត្រួយបានលើសពី ៧០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះទាមទារនូវសារធាតុគីមីកសិកម្ម សម្ភារៈបាញ់ថ្នាំ និងឧបករណ៍វិភាគមន្ទីរពិសោធន៍មួយចំនួនសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងចម្ការកសិករនៅស្រុកបានណាសាន (Baan Na San) ខេត្តស៊ូរ៉ាតថានី (Surat Thani) ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់អាកាសធាតុក្តៅសើម។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្រ្ត និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាបែកត្រួយមិនស្មើគ្នានៅកម្ពុជា។
បច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ប៉ូតាស្យូមនីត្រាត (KNO3) នេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងចម្ការសាវម៉ាវនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់ប៉ូតាស្យូមនីត្រាតក្នុងកំហាប់ ២.០% ទៅ ៣.០% គឺជាដំណោះស្រាយជាក់ស្តែង មានតម្លៃសមរម្យ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបង្កើនទិន្នផលសាវម៉ាវនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bud break | គឺជាដំណើរការដែលភ្នែកពន្លករបស់រុក្ខជាតិចាប់ផ្តើមលូតលាស់ចេញជាស្លឹកថ្មី ឬត្រួយថ្មី បន្ទាប់ពីការឈប់សម្រាកមួយរយៈពេល ដែលកសិករចង់ឱ្យវាលូតលាស់ព្រមៗគ្នាដើម្បីងាយស្រួលគ្រប់គ្រងការថែទាំ។ | ដូចជាការភ្ញាក់ពីដេករបស់រុក្ខជាតិព្រមៗគ្នា ដើម្បីបញ្ចេញស្លឹកថ្មីស្រស់បំព្រង។ |
| Dormancy | គឺជាដំណាក់កាលដែលរុក្ខជាតិ ឬពន្លកផ្អាកការលូតលាស់ជាបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីសន្សំថាមពល ឬទប់ទល់នឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុមិនអំណោយផល មុនពេលកសិករប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដើម្បីដាស់វាឱ្យលូតលាស់ម្តងទៀត។ | ដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំសម្ងំដេកក្នុងរដូវរងា ដើម្បីសន្សំកម្លាំងរង់ចាំរដូវផ្ការីកមកដល់ទើបចេញក្រៅ។ |
| Total Nonstructural Carbohydrates (TNC) | គឺជាប្រភេទកាបូអ៊ីដ្រាត (ជាតិស្ករ និងម្សៅ) ដែលរុក្ខជាតិផលិត និងស្តុកទុកជាអាហារបម្រុង សម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការលូតលាស់ថ្មីៗ ដូចជាការបែកត្រួយ ឬចេញផ្កា ជាជាងការយកទៅសាងសង់ជារចនាសម្ព័ន្ធរឹងរបស់ដើម។ | ដូចជាប្រាក់សន្សំក្នុងធនាគារដែលយើងត្រៀមទុកសម្រាប់ចំណាយពេលចាំបាច់ (បង្កើតត្រួយឬផ្កា) មិនមែនជាលុយដែលយកទៅសាងសង់តួផ្ទះនោះទេ។ |
| Potassium Nitrate (KNO3) | ជាសមាសធាតុគីមី ឬជីដែលប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីដាស់រុក្ខជាតិពីការឈប់សម្រាក និងជម្រុញឱ្យមានការបែកត្រួយ ឬចេញផ្កាបានលឿននិងព្រមៗគ្នាដោយមិនសូវបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ស្លឹកចាស់។ | ដូចជានាឡិការោទ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយ ដែលជួយដាស់រុក្ខជាតិឱ្យក្រោកពីដេកព្រមៗគ្នាដើម្បីចាប់ផ្តើមធ្វើការងារ។ |
| Plasmolysis | គឺជាបាតុភូតដែលកោសិការុក្ខជាតិរួញ និងបាត់បង់ជាតិទឹកចេញពីកោសិកាដោយសារមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញមានកំហាប់សារធាតុ (ដូចជាអំបិល ឬគីមីខ្ពស់ពេក) ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យស្លឹករបស់រុក្ខជាតិខ្លោច ក្រៀម ឬជ្រុះ។ | ដូចជាការប្រឡាក់ត្រីជាមួយអំបិល ដែលធ្វើឱ្យទឹកស្រូបចេញពីសាច់ត្រីរហូតដល់សាច់ត្រីនោះស្វិត។ |
| Thiourea | ជាសមាសធាតុសរីរាង្គដែលផ្ទុកនីត្រូសែន និងស្ពាន់ធ័រ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាសារធាតុគីមីជម្រុញការបែកពន្លក និងកាច់ផ្តាច់ការឈប់សម្រាករបស់ត្រួយរុក្ខជាតិ ប៉ុន្តែវាអាចបង្កឱ្យស្លឹកប្រែជាពណ៌លឿងប្រសិនបើកំហាប់ខ្ពស់ពេក។ | ដូចជាភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងដែលជួយជំរុញឱ្យពន្លករុក្ខជាតិមានថាមពលចាប់ផ្តើមលូតលាស់លឿន ប៉ុន្តែបើសារធាតុនេះច្រើនពេកអាចធ្វើឱ្យឈឺក្បាល (រុក្ខជាតិខ្លោចស្លឹក)។ |
| Potassium Chlorate (KClO3) | គឺជាសារធាតុគីមីដែលគេពេញនិយមប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្ខំឱ្យរុក្ខជាតិមួយចំនួន (ជាពិសេសដើមមៀន និងតាង៉ែន) ចេញផ្កាខុសរដូវ ប៉ុន្តែសម្រាប់សាវម៉ាវ ប្រសិនបើប្រើក្នុងកំហាប់ខ្ពស់ពេក វាអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់រុក្ខជាតិធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាថ្នាំខ្លាំងម្យ៉ាងដែលមានប្រសិទ្ធភាពជម្រុញការលូតលាស់ តែបើប្រើខុសកម្រិតអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់រាងកាយរុក្ខជាតិទាំងស្រុង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
