បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកែលម្អការលូតលាស់ ទិន្នផលជីវម៉ាស និងគុណភាពឥន្ធនៈរបស់ដើមក្ទម្ពទេស (Leucaena leucocephala) ជាដំណាំជីវថាមពល នៅលើដីខ្សាច់ដែលមានជាតិអាស៊ីត និងជីជាតិទាប ដោយប្រើប្រាស់ជីស្ពាន់ធ័រ និងផូស្វ័រ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍ផ្ទាល់នៅទីវាល ដោយប្រើប្រាស់ប្លង់ពិសោធន៍ប្រភេទ Split-plot ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ ដើម្បីសាកល្បងកម្រិតផ្សេងៗគ្នានៃការប្រើប្រាស់ជីស្ពាន់ធ័រ និងផូស្វ័រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (No S, No P Application) ការមិនប្រើប្រាស់ជីស្ពាន់ធ័រ (S) និងផូស្វ័រ (P) |
មិនចំណាយថវិកាលើការទិញជី និងមិនមានហានិភ័យនៃការហូរច្រោះសារធាតុគីមីទៅក្នុងបរិស្ថាន។ | ទិន្នផលជីវម៉ាសទាបបំផុត និងគុណភាពឈើមិនសូវល្អសម្រាប់ការដុតដោយសារមានបរិមាណផេះ (Ash content) ខ្ពស់។ | ទិន្នផលជីវម៉ាសសរុបទាបបំផុត និងមានបរិមាណផេះខ្ពស់រហូតដល់ ២,៦៩% ទៅ ២,៧៤%។ |
| Sulfur Application (187.5 kg/ha ) ការប្រើប្រាស់ជីស្ពាន់ធ័រ (១៨៧,៥ គ.ក្រ/ហ.ត) |
ជួយបង្កើនកម្ពស់ដើម អង្កត់ផ្ចិតដើម និងទិន្នផលជីវម៉ាសសរុបបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។ | មិនមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានទៅលើការកែលម្អគុណភាព ឬលក្ខណៈសម្បត្តិឥន្ធនៈរបស់ឈើនោះទេ។ | ទិន្នផលជីវម៉ាសសរុបកើនឡើង ប៉ុន្តែតម្លៃកម្ដៅ (Heating value) និងកម្រិតផេះនៅថេរដដែល។ |
| High Phosphorus Application (750 kg/ha ) ការប្រើប្រាស់ជីផូស្វ័រកម្រិតខ្ពស់ (៧៥០ គ.ក្រ/ហ.ត) |
ផ្តល់ទិន្នផលដើមឈើនិងជីវម៉ាសសរុបខ្ពស់បំផុត ព្រមទាំងផ្តល់នូវលក្ខណៈសម្បត្តិឥន្ធនៈល្អបំផុត (ផេះទាប ម៉ាញេស្យូមទាប)។ | ការចំណាយដើមទុនខ្ពស់លើការទិញជីច្រើន និងអាចមានហានិភ័យនៃការហូរច្រោះជីផូស្វ័រចូលប្រភពទឹកប្រសិនបើមិនគ្រប់គ្រងបានល្អ។ | ទិន្នផលដើមឈើសរុបខ្ពស់បំផុត (២៥,៥ តោន/ហិកតា) និងកម្រិតផេះទាបបំផុតត្រឹម ១,៥២% ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្ម ដូចជាទីតាំងដី ជីកសិកម្ម និងឧបករណ៍វិភាគមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តបុរីរម្យ (Buriram) ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌដីខ្សាច់ ដីអាស៊ីត និងមានជីជាតិទាប។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់មួយចំនួនធំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដូច្នេះ លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចយកមកធ្វើជាឯកសារយោងដ៏រឹងមាំសម្រាប់អនុវត្តក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជាបាន។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការអភិវឌ្ឍដំណាំជីវថាមពលដើម្បីកែលម្អជីវភាពកសិករ។
ការអភិវឌ្ឍដំណាំជីវថាមពលដោយប្រើប្រាស់ជីបានត្រឹមត្រូវ មិនត្រឹមតែជួយស្តារដីខ្សាច់ឡើងវិញទេ ថែមទាំងផ្តល់នូវប្រភពថាមពលស្អាតប្រកបដោយចីរភាព និងកាត់បន្ថយការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើធម្មជាតិផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bioenergy crop (ដំណាំជីវថាមពល) | ប្រភេទរុក្ខជាតិដែលគេដាំដុះក្នុងគោលបំណងយកទៅដុត ឬកែច្នៃដើម្បីផលិតជាថាមពល (ដូចជាអគ្គិសនី ឬកម្ដៅ) ជាជាងការដាំសម្រាប់ជាអាហារ។ | ដូចជាការដាំដើមឈើសម្រាប់យកអុសមកដុតចម្អិនអាហារ ប៉ុន្តែនេះគឺដាំក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំដើម្បីផលិតភ្លើងអគ្គិសនី។ |
| Split-plot design (ប្លង់ពិសោធន៍ប្រភេទ Split-plot) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្ម ដែលកត្តាស្រាវជ្រាវមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ជីស្ពាន់ធ័រ) ត្រូវដាក់លើឡូត៍ធំ (Main plot) ហើយកត្តាមួយទៀត (ឧទាហរណ៍៖ ជីផូស្វ័រ) ត្រូវបែងចែកជាឡូត៍តូចៗ (Sub-plot) នៅក្នុងឡូត៍ធំនោះ ដើម្បីងាយស្រួលអនុវត្តនិងវិភាគទិន្នន័យ។ | ដូចជាការបែងចែកដីស្រែមួយកន្លែងធំសម្រាប់ប្រើជីប្រភេទក ហើយក្នុងស្រែនោះយើងចែកជារងតូចៗទៀតដើម្បីសាកល្បងពូជស្រូវ៥ប្រភេទខុសៗគ្នា។ |
| Symbiotic N2 fixation (ការចាប់យកអាសូតតាមបែបសហជីវិត) | ដំណើរការដែលរុក្ខជាតិ (ជាពិសេសពពួកសណ្តែក) សហការជាមួយបាក់តេរីក្នុងដី ដើម្បីស្រូបយកឧស្ម័នអាសូតពីបរិយាកាសមកបំប្លែងជាជីបំប៉នសម្រាប់ការលូតលាស់របស់វា។ | ដូចជារុក្ខជាតិជួលកម្មករ (បាក់តេរី) ឱ្យចាប់យកចំណី (អាសូតក្នុងខ្យល់) មកបញ្ចុកវា ដោយវាផ្តល់ទីជម្រកក្នុងឫសជាថ្នូរត្រឡប់មកវិញ។ |
| Proximate analysis (ការវិភាគសមាសភាគមូលដ្ឋាន) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីកំណត់សមាសធាតុផ្សំជាមូលដ្ឋាននៃជីវម៉ាស ដូចជាបរិមាណសំណើម ផេះ សារធាតុហើរ និងកាបូនថេរ ដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពក្នុងការឆេះ។ | ដូចជាការបំបែកមុខម្ហូបមួយដើម្បីដឹងថាមានសាច់ប៉ុន្មានភាគរយ បន្លែប៉ុន្មាន និងទឹកប៉ុន្មាន មុននឹងសម្រេចចិត្តញ៉ាំ។ |
| Heating value (តម្លៃកម្ដៅ) | បរិមាណថាមពលកម្ដៅសរុបដែលបញ្ចេញមកក្រៅនៅពេលដែលវត្ថុណាមួយ (ដូចជាឈើ ឬធ្យូង) ត្រូវបានដុតឆេះទាំងស្រុង ដែលជាសូចនាករវាស់ស្ទង់គុណភាពឥន្ធនៈ។ | ដូចជាការវាស់កម្លាំងថ្មពិលអញ្ចឹងដែរ ឥន្ធនៈដែលមានតម្លៃកម្ដៅខ្ពស់ប្រៀបដូចជាថ្មពិលដែលប្រើបានយូរនិងខ្លាំង។ |
| Ash melting point (ចំណុចរលាយរបស់ផេះ) | ជាកម្រិតសីតុណ្ហភាពដែលផេះ (សំណល់ក្រោយការដុតជីវម៉ាស) ចាប់ផ្តើមរលាយហើយក្លាយទៅជាកម្ទេចកកររឹង ដែលអាចបង្កការស្ទះនៅក្នុងឡដុតថាមពល។ | ដូចជាស្ករសដែលត្រូវកម្ដៅក្តៅខ្លាំងរលាយក្លាយជាស្ករតាំងម៉ែរឹងស្អិតជាប់បាតឆ្នាំង ពិបាកនឹងខាត់លាងសម្អាតចេញ។ |
| Chlorosis (រោគសញ្ញាស្លឹកលឿង / ក្លរ៉ូស៊ីស) | ជារោគសញ្ញារបស់រុក្ខជាតិដែលស្លឹកប្រែជាពណ៌លឿង ឬស្លេក ដោយសារការខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹម (ដូចជាស្ពាន់ធ័រ) ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិមិនអាចផលិតជាតិបៃតង (Chlorophyll) បានគ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជាមនុស្សដែលស្លេកស្លាំង ខ្វះឈាមក្រហមដោយសារខ្វះជាតិដែកក្នុងរាងកាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
