បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការថយចុះទិន្នផលដំណាំដោយសារការដាំដុះលើសកម្រិត និងការប្រើប្រាស់ជីគីមីមិនមានតុល្យភាព ដោយស្វែងរកជម្រើសសារធាតុចម្រាញ់ពីធម្មជាតិជំនួសវិញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យពេញលេញ (RCBD) ដែលមាន ៥ ក្រុមពិសោធន៍ និងធ្វើឡើងវិញ ៤ ដង ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃសារាយសមុទ្រប្រភេទផ្សេងៗគ្នាទៅលើដំណាំសណ្តែកដី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Negative Control (Water only) ការមិនប្រើប្រាស់ជី (បាញ់តែទឹក) |
មិនមានការចំណាយលើជីថ្នាំ និងមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានធម្មជាតិ។ | រុក្ខជាតិមានការលូតលាស់យឺត ចេញផ្កាយឺត និងទទួលបានទិន្នផលទាបបំផុត។ | ទិន្នផលគ្រាប់សណ្តែកដី ០,៩១ តោន/ហិកតា និងមានចំនួនកួរតិចតួច។ |
| Positive Control (NPK 67-30-30 Fertilizer) ការប្រើប្រាស់ជីគីមី (NPK 67-30-30) |
ជំរុញឱ្យដើមសណ្តែកដីលូតលាស់បានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេបំផុត (៥២,៧៧ សង់ទីម៉ែត្រ នៅអាយុ ៦០ថ្ងៃ)។ | ចំណាយថវិកាខ្ពស់ អាចបង្កបញ្ហាដល់សុខភាពដីរយៈពេលវែង និងមិនសូវជួយបង្កើនចំនួនកួរ។ | ទិន្នផលគ្រាប់សណ្តែកដី ១,០៧ តោន/ហិកតា។ |
| Kappaphycus alverezii Extract ការប្រើប្រាស់ជីទឹកចម្រាញ់ពីសារាយសមុទ្រ Kappaphycus alverezii |
ផ្តល់ទិន្នផលកួរ និងគ្រាប់ខ្ពស់បំផុត ជួយឱ្យរុក្ខជាតិចេញផ្កាលឿន និងជាជម្រើសជីសរីរាង្គដ៏ល្អ។ | មិនសូវមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្នុងការបង្កើនកម្ពស់ដើមបើធៀបនឹងការប្រើជីគីមី។ | ទិន្នផលគ្រាប់សណ្តែកដីខ្ពស់បំផុត ១,៧១ តោន/ហិកតា។ |
| Mixed Seaweed / Brown Kelp Extract ការប្រើប្រាស់ជីទឹកចម្រាញ់ពីសារាយសមុទ្រចម្រុះ និងសារាយពណ៌ត្នោត |
បង្កើនចំនួនកួរ ទម្ងន់គ្រាប់ និងទិន្នផលបានល្អប្រសើរប្រហាក់ប្រហែលនឹង Kappaphycus alverezii ដែរ។ | ទាមទារការកំណត់កម្រិតលាយច្បាស់លាស់ (ឧ. ១០ ទៅ ១៥ មីលីលីត្រ/ទឹក ១៦លីត្រ)។ | ទិន្នផលគ្រាប់សណ្តែកដីចន្លោះពី ១,៦៥ ទៅ ១,៦៧ តោន/ហិកតា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឱ្យមានឧបករណ៍កសិកម្មមូលដ្ឋាន និងវត្ថុធាតុដើមសំខាន់ៗមួយចំនួនដើម្បីរៀបចំការពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅទីក្រុង Concepcion ខេត្ត Tarlac ប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលមានប្រភេទដីល្បាយ (Loam soil - pH 6.0) និងមានអាកាសធាតុត្រូពិច (រដូវប្រាំង និងវស្សា)។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់កសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលសបញ្ជាក់ថាទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែង ទោះបីជាចាំបាច់ត្រូវមានការធ្វើតេស្តបន្ថែមលើប្រភេទដីផ្សេងៗទៀតក៏ដោយ។
បច្ចេកទេសនៃការប្រើប្រាស់សារាយសមុទ្រជាសារធាតុជំរុញជីវសាស្ត្រ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងស័ក្តិសមខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអភិវឌ្ឍជីជីវសាស្ត្រពីសារាយសមុទ្រអាចផ្តល់ប្រយោជន៍ទ្វេដងដល់ប្រទេសកម្ពុជា គឺទាំងការបង្កើនផលិតភាពដំណាំ និងការលើកកម្ពស់ជីវភាពសហគមន៍តំបន់ឆ្នេរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biostimulant (សារធាតុជំរុញជីវសាស្ត្រ) | សារធាតុធម្មជាតិ (ដូចជាសារាយសមុទ្រ) ឬអតិសុខុមប្រាណដែលគេប្រើប្រាស់ដើម្បីជំរុញដំណើរការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ បង្កើនការស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម និងបង្កើនភាពធន់ទ្រាំនឹងស្ត្រេសបរិស្ថាន ដោយមិនមែនជាជីគីមីនោះទេ។ | ដូចជាវីតាមីនបំប៉នរាងកាយដែលជួយឱ្យយើងមានសុខភាពល្អ និងលូតលាស់បានលឿនជាងមុន ដែលមិនមែនជាអាហារចម្បង (បាយ) នោះទេ។ |
| Foliar application (ការបាញ់ថ្នាំលើស្លឹក) | បច្ចេកទេសនៃការផ្តល់ជី ឬសារធាតុបំប៉នទៅឱ្យរុក្ខជាតិដោយបាញ់ជាទម្រង់រាវផ្ទាល់ទៅលើស្លឹក ដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកសារធាតុទាំងនោះបានលឿនតាមរយៈរន្ធញើស (Stomata) នៅលើស្លឹក។ | ដូចជាការលាបឡេថែរក្សាស្បែកផ្ទាល់លើរាងកាយ ដើម្បីឱ្យស្បែកស្រូបយកបានលឿន ជាជាងការញ៉ាំថ្នាំចូលទៅក្នុងពោះ។ |
| Randomized Complete Block Design / RCBD (ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យពេញលេញ) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកផ្សេងៗគ្នា ហើយចាត់តាំងការព្យាបាល (ឧទាហរណ៍ ការប្រើប្រាស់ជីផ្សេងៗគ្នា) ដោយចៃដន្យនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដែលបណ្តាលមកពីគុណភាពដីមិនស្មើគ្នា។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមចម្រុះគ្នាដោយចាប់ឆ្នោត ដើម្បីធានាថាការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌ និងមិនលម្អៀងទៅលើក្រុមណាមួយ។ |
| Harvest Index (សន្ទស្សន៍ទិន្នផល) | រង្វាស់ដែលបង្ហាញពីសមាមាត្រនៃទិន្នផលដែលអាចប្រើប្រាស់បាន (ឧទាហរណ៍ គ្រាប់សណ្តែកដី) ធៀបនឹងទម្ងន់សរុបនៃរុក្ខជាតិទាំងមូល (រួមទាំងដើម ស្លឹក និងឫស)។ វាស់ជាភាគរយដើម្បីដឹងពីប្រសិទ្ធភាពនៃដំណាំ។ | ដូចជាការគិតភាគរយនៃសាច់ដែលអាចញ៉ាំបានចេញពីផ្លែឈើមួយផ្លែ ធៀបនឹងទម្ងន់ផ្លែឈើទាំងមូលរួមទាំងសំបក និងគ្រាប់ដែលត្រូវបោះចោល។ |
| Phytohormones (អ័រម៉ូនរុក្ខជាតិ) | សារធាតុគីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ ឬសារាយសមុទ្រ (ដូចជា Cytokinins, Auxins និង Gibberellins) ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបញ្ជា និងគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ ការចេញផ្កា និងការកកើតផ្លែ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធបញ្ជាក្នុងខួរក្បាលដែលប្រាប់រាងកាយរបស់យើងពីពេលណាត្រូវលូតកម្ពស់ ឬពេលណាត្រូវបញ្ចេញកម្លាំង។ |
| Shelling percentage (ភាគរយគ្រាប់សុទ្ធ) | ជារង្វាស់សម្រាប់វាស់ទម្ងន់គ្រាប់សណ្តែកដីសុទ្ធដែលបកសំបករួច ធៀបទៅនឹងទម្ងន់កួរសណ្តែកដីទាំងមូល។ ភាគរយនេះកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាគ្រាប់កាន់តែធំ និងណែនល្អ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់អង្ករដែលកិនរួច ធៀបនឹងទម្ងន់ស្រូវមុនពេលកិន ដើម្បីដឹងថាស្រូវនោះទទួលបានអង្ករច្រើនប៉ុណ្ណា។ |
| Biological fixation (ការទាញយកអាសូតតាមបែបជីវសាស្ត្រ) | ដំណើរការដែលរុក្ខជាតិអម្បូរសណ្តែកសហការជាមួយបាក់តេរីក្នុងដី (ដូចជាប្រភេទ Rhizobium) ដើម្បីទាញយកឧស្ម័នអាសូត (Nitrogen) ពីបរិយាកាសមកបំប្លែងជាជីធម្មជាតិសម្រាប់បំប៉នរុក្ខជាតិខ្លួនឯង។ | ដូចជារោងចក្រផលិតជីខ្នាតតូចដែលនៅជាប់នឹងឫសរុក្ខជាតិ ដែលចេះចាប់យកខ្យល់អាកាសមកបំប្លែងជាអាហារ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
