បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកពូជត្រប់វែង (Solanum melongena L.) ដែលមានភាពធន់និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ដើម្បីជួយកសិករនៅទីក្រុង Arayat ខេត្ត Pampanga បង្កើនផលិតកម្មនិងប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយប្រើប្រាស់ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design - RCBD) ដើម្បីប្រៀបធៀបពូជត្រប់វែងចំនួន ៣ ប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Calixto F1 Variety ការប្រើប្រាស់ពូជ Calixto F1 |
មានរយៈពេលចេញផ្កាឆាប់រហ័ស ផ្លែមានអង្កត់ផ្ចិតអេក្វាទ័រធំ (ផ្លែធំ) និងផ្តល់ទិន្នផលសរុបខ្ពស់បំផុត។ | មានទម្ងន់ផ្លែដែលមិនអាចលក់បាន (ខូចខាត) ច្រើនជាងគេ បើប្រៀបធៀបជាមួយពូជដទៃ។ | ផ្តល់ទិន្នផលសរុបខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ២.៥៤១,៨៣ គីឡូក្រាម/ហិកតា និងរយៈពេលចេញផ្កាត្រឹមតែ ៣១,៦៧ ថ្ងៃ។ |
| Warhawk F1 Variety ការប្រើប្រាស់ពូជ Warhawk F1 |
ផ្តល់ចំនួនផ្លែដែលអាចលក់បានច្រើនជាងគេបំផុត (ចំនួនផ្លែច្រើន) និងទិន្នផលសរុបប្រហាក់ប្រហែលពូជ Calixto F1។ | កម្ពស់ដើមទាបជាងគេនៅអាយុ ៣០ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីស្ទូង និងទំហំផ្លែតូចជាងពូជ Calixto F1 បន្តិច។ | ផ្តល់ផ្លែដែលអាចលក់បានចំនួន ១០៥ ផ្លែក្នុងមួយប្លុក និងទិន្នផលសរុប ២.៤៨០,៧៣ គីឡូក្រាម/ហិកតា។ |
| Long Purple F1 Variety ការប្រើប្រាស់ពូជ Long Purple F1 |
មានកម្ពស់ដើមខ្ពស់ជាងគេនៅពេលលូតលាស់ពេញលេញ (៦០ ថ្ងៃ) និងមានផ្លែវែងល្អ (អង្កត់ផ្ចិតប៉ូលធំជាងគេ)។ | ចំណាយពេលយូរជាងគេក្នុងការចេញផ្កា ទិន្នផលទាបបំផុត និងចំនួនផ្លែដែលអាចលក់បានតិចបំផុត។ | ផ្តល់ទិន្នផលសរុបទាបបំផុតគឺ ១.៨៦១,៨៨ គីឡូក្រាម/ហិកតា និងចំណាយពេល ៣៣,៦៧ ថ្ងៃទើបចេញផ្កា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការសាកល្បង ដែលរួមមានការរៀបចំដី ការប្រើប្រាស់ជី និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុង Arayat ខេត្ត Pampanga ប្រទេសហ្វីលីពីន ក្នុងអំឡុងរដូវប្រាំង (មករា ដល់ មេសា) លើប្រភេទដីដែលមានកម្រិតអាស៊ីតខ្ពស់ (pH ៤,៨១)។ លក្ខខណ្ឌនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយហេតុថាតំបន់កសិកម្មមួយចំនួននៅកម្ពុជាក៏ជួបប្រទះបញ្ហាដីជូរ និងអាកាសធាតុប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដែលទាមទារការវាយតម្លៃពូជ Solanum melongena L. ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ការធ្វើតេស្តនេះមិនបានគ្របដណ្តប់លើរដូវវស្សា ឬប្រភេទដីស្រទាប់រាក់នោះទេ ដែលអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចនៅតំបន់ផ្សេង។
វិធីសាស្ត្រសាកល្បងពូជ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការជ្រើសរើសពូជត្រឹមត្រូវតាមរយៈការធ្វើពិសោធន៍ជាក់ស្តែង អាចធានាបាននូវការបង្កើនទិន្នផល គុណភាពទីផ្សារ និងលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករក្នុងស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Randomized Complete Block Design (ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលគេបែងចែកដីជាប្លុកតូចៗ ហើយដាំពូជដំណាំដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពមិនស្មើគ្នានៃគុណភាពដី ឬកត្តាបរិស្ថានផ្សេងៗដែលអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលលម្អៀង។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សដោយចៃដន្យទៅអង្គុយតុផ្សេងៗគ្នាក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីប្រាកដថាអ្នកដែលប្រឡងជាប់មិនមែនដោយសារតែអង្គុយកន្លែងល្អជាងគេនោះទេ។ |
| Analysis of Variance - ANOVA (វិភាគរ៉ាយរ៉ាប់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបទិន្នន័យមធ្យមភាគពីក្រុមផ្សេងៗគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ទិន្នផលពូជត្រប់៣ប្រភេទ) ដើម្បីរកមើលថាតើពួកវាមានភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈទូទៅឬអត់ ដោយផ្អែកលើកម្រិតនៃភាពប្រែប្រួល។ | ដូចជាការយកពិន្ទុមធ្យមសរុបនៃសាលារៀន៣ផ្សេងគ្នា មកប្រៀបធៀបដើម្បីរកមើលថាតើសាលាទាំង៣មានកម្រិតសិក្សាខុសគ្នាជារួមឬអត់។ |
| Least Significant Difference - LSD test (តេស្តភាពខុសគ្នាតិចតួចបំផុត) | ជាការធ្វើតេស្តស្ថិតិបន្ថែម (Post-hoc test) បន្ទាប់ពីការវិភាគ ANOVA ដើម្បីកំណត់ឱ្យច្បាស់ថាតើទិន្នន័យរវាងក្រុម២ណាខ្លះ ដែលមានភាពខុសគ្នាជាក់លាក់ពីគ្នាពិតប្រាកដ។ | បន្ទាប់ពីដឹងថាសាលាទាំង៣មានកម្រិតសិក្សាខុសគ្នា (ANOVA), តេស្ត LSD ជួយបញ្ជាក់ប្រាប់យើងឱ្យច្បាស់ថាសាលាទី១និងសាលាទី២ពិតជាខុសគ្នា ឬកម្រិតប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ |
| Hybrid variety F1 (ពូជកូនកាត់ F1) | ជាពូជរុក្ខជាតិជំនាន់ទី១ ដែលបានមកពីការបង្កាត់កាត់រវាងពូជមេបាសុទ្ធពីរផ្សេងគ្នា ដែលមានលក្ខណៈល្អៗ ដើម្បីបង្កើតបានជាកូនដែលមានភាពធន់ រក្សាទុកបានយូរ និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងពូជមេបាវា។ | ដូចជាការយកកូនកាត់ដែលបានមកពីពូជសត្វក្នុងស្រុក និងពូជនាំចូល ដែលធ្វើឱ្យវាធំលឿន ធន់នឹងជំងឺ និងឱ្យសាច់ច្រើន។ |
| Walkley-Black method (វិធីសាស្ត្រ វ៉កឡី-ប្លេក) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍គីមីដែលគេប្រើជាទូទៅ ដើម្បីវាស់ស្ទង់បរិមាណសារធាតុសរីរាង្គ (Organic matter) ដែលមាននៅក្នុងដី ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតជីជាតិដីមុនពេលដាំដុះ។ | ដូចជាការបូមឈាមមនុស្សទៅធ្វើតេស្តរកមើលបរិមាណជាតិស្ករ និងកូឡេស្តេរ៉ុល ដើម្បីវាយតម្លៃពីស្ថានភាពសុខភាពជារួម។ |
| Marketable fruits (ផ្លែដែលអាចលក់បាន) | គឺសំដៅទៅលើផ្លែដំណាំឬទិន្នផលដែលប្រមូលបាន ហើយមានគុណភាពល្អស្របតាមស្តង់ដារទីផ្សារ ដោយគ្មានស្នាមជាំ មិនមានសត្វល្អិតបំផ្លាញ មិនប្រេះ និងមានរូបរាងល្អដែលអាចលក់បានក្នុងតម្លៃពេញ។ | ដូចជាការរើសយកតែផ្លែស្វាយដែលល្អឥតខ្ចោះ ស្បែករលោង និងអត់មានដង្កូវស៊ី ដើម្បីយកទៅតាំងលក់នៅផ្សារទំនើប។ |
| Equatorial diameter (អង្កត់ផ្ចិតអេក្វាទ័រ) | គឺជារង្វាស់ទំហំទទឹងនៃផ្លែឈើ ឬបន្លែ (ឧទាហរណ៍ ទទឹងនៃផ្លែត្រប់) ដែលគេវាស់នៅចំណុចកណ្តាលដែលមានទំហំរីកធំជាងគេបំផុតនៃផ្លែនីមួយៗ។ | ដូចជាការយកខ្សែម៉ែត្រមកវាស់ទំហំជុំវិញចង្កេះរបស់មនុស្ស ដើម្បីរកទំហំខោដែលត្រូវស្លៀក។ |
| Polar diameter (អង្កត់ផ្ចិតប៉ូល) | គឺជារង្វាស់ប្រវែងបណ្តោយនៃផ្លែឈើ ឬបន្លែ ដោយគេធ្វើការវាស់ពីចំណុចគល់ (កន្លែងជាប់នឹងទង) រហូតដល់ចុងត្រង់ផ្នែកម្ខាងទៀតនៃផ្លែ។ | ដូចជាការប្រើម៉ែត្រវាស់កម្ពស់របស់មនុស្សដោយគិតពីបាតជើងរហូតដល់កំពូលក្បាល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
